Tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 9/2023, ngày 30/9, phóng viên đặt câu hỏi: Sau vụ cháy chung cư mini tại Khương Hạ, Thanh Xuân (Hà Nội), cho thấy sự bức thiết phải xây dựng nhà ở xã hội. Thời gian qua, dù đã có nhiều chính sách phát triển nhà ở xã hội nhưng các doanh nghiệp vẫn chưa "mặn mà". Vì sao Nhà nước không đứng lên làm chủ đầu tư các dự án xây dựng nhà ở xã hội thay vì chờ đợi các doanh nghiệp? Bộ Xây dựng có những giải pháp gì để đẩy nhanh việc xây dựng nhà ở xã hội, nhất là ở Hà Nội và TP.HCM, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh, cho biết: Hiện nay, pháp luật về nhà ở, nhất là liên quan đến phát triển nhà ở xã hội, đã quy định rất rõ các hình thức đầu tư phát triển các dự án nhà ở xã hội, trong đó có nguồn lực nhà nước cũng như huy động các nguồn lực khác, các doanh nghiệp nguồn vốn khác, không hạn chế phạm vi nào.

"Liên quan đến việc các doanh nghiệp chưa "mặn mà" khi đầu tư các dự án, theo tôi, pháp luật đã quy định về việc dành quỹ đất để đầu tư phát triển nhà ở xã hội, trước đây là 20% diện tích trong các dự án nhà ở cơ bản. Hiện nay, Luật Nhà ở 2014 đã sửa đổi theo hướng sẽ giao cho UBND các địa phương dành đủ quỹ đất theo chương trình kế hoạch phát triển nhà ở, đủ quỹ đất ở các khu vực độc lập cũng như trong các dự án nhà ở thương mại nếu phù hợp với điều kiện, quy hoạch. Như vậy, quỹ đất để đầu tư nhà ở xã hội trong thời gian tới sẽ đầy đủ hơn và dễ tiếp cận hơn", Thứ trưởng Sinh cho hay.

Về ưu đãi cho chủ đầu tư, theo ông Sinh, đây là nội dung được quan tâm rất nhiều trong thời gian qua, cụ thể là ưu đãi nhiều hay ít đảm bảo cho việc thu hút được nhiều nhà đầu tư tham gia. Quy định đã rất rõ về chính sách ưu đãi, bao gồm việc miễn thuế sử dụng đất, miễn thuế thu nhập, lợi nhuận 10%, ưu đãi vay vốn...

Trong thời gian qua đã có nhiều nhà đầu tư tham gia. Tuy nhiên, thời gian tới, Chính phủ sẽ trình Quốc hội Luật nhà ở (sửa đổi), có hỗ trợ tích cực hơn như hỗ trợ miễn tiền sử dụng đất, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế VAT, dành 20% diện tích đất để chủ đầu tư có thể đầu tư các khu thương mại, dịch vụ, được các địa phương hỗ trợ đầu tư các hạ tầng kỹ thuật trong khu đô thị…

"Trong quá trình sửa đổi luật, có nhiều ý kiến cho rằng tại sao không nâng lợi nhuận lên 15%? Chúng tôi đã khảo sát và thấy rằng như vậy sẽ làm nâng giá bán nhà cho người thu nhập thấp. Trong giai đoạn hiện nay, các doanh nghiệp cũng thấy lợi nhuận 10% là chấp nhận được rồi. Quan trọng doanh nghiệp đang cần là cải cách thủ tục hành chính, các địa phương phải tích cực vào cuộc để giải quyết việc này, lúc đó sẽ thúc đẩy hoạt động đầu tư, sự tham gia của các doanh nghiệp sẽ nhiều hơn", Thứ trưởng Sinh nói.

Các doanh nghiệp cũng được tiếp cận, hỗ trợ, vay lãi suất ưu đãi… Riêng với nhà ở xã hội đã có gói hỗ trợ 120 nghìn tỷ để các chủ đầu tư vay với lãi suất ưu đãi, thấp hơn từ 1,5-2%. Đó là những chính sách hết sức kịp thời.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho biết thêm, hiện nay, nhiều doanh nghiệp đã tích cực đầu tư. Chắc chắn trong giai đoạn tới, nguồn cung về nhà ở xã hội sẽ tốt hơn. Đặc biệt, vừa qua Chính phủ đã ký đầu tư ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội đến năm 2030 với những giải pháp rất đồng bộ, sẽ đồng bộ cả về thể chế, thủ tục hành chính, nguồn vốn, đất đai. Sắp tới, kỳ họp thứ 6 Quốc hội khoá X sẽ thông qua Luật Nhà ở (sửa đổi), trong đó nhóm chính sách nhà ở xã hội sẽ có hiệu lực ngay. Tôi tin là thời gian tới nhà ở xã hội sẽ phát triển tốt và đáp ứng được nhu cầu hiện nay.

Trả lời câu hỏi: Đối với các chung cư mini đang tồn tại, Bộ Xây dựng xử lý như thế nào để bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy?, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh trả lời: Sau vụ cháy chung cư mini ở phố Khương Hạ, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng, Bộ Công an đã có nhiều chỉ đạo rất quyết liệt. Các địa phương cũng đã vào cuộc, trong đó nổi bật nhất là tổng kiểm tra, rà soát tất cả hoạt động của các chung cư mini này.

Trong thời gian vừa qua, chúng ta đã phát hiện ra nhiều sai phạm. Tuy nhiên để giải quyết vấn đề này thì đã có nhiều chỉ đạo và đặc biệt là phải có giải pháp cho cả những chung cư mini hiện hữu.

"Chúng tôi cho rằng, về mặt tổng thể, đã có quy định trong Luật Xây dựng, Luật Phòng cháy chữa cháy… rất đầy đủ. Tuy nhiên, thời gian qua, một số nơi chưa thực hiện nghiêm túc, dẫn đến nhiều chung cư mini chưa bảo đảm yêu cầu đề ra", Thứ trưởng Sinh nói.

Giải pháp trong thời gian tới, theo Thứ trưởng Sinh, việc đầu tiên là các địa phương cần tăng cường công tác kiểm tra, rà soát để chấn chỉnh và xử lý nghiêm các cấp đã để xảy ra sai phạm trong việc đầu tư xây dựng cũng như hoạt động của các loại hình này.

Vấn đề thứ hai là các địa phương cần đôn đốc, chỉ đạo các chủ nhà khẩn trương có những giải pháp đầu tư, cải tạo khu vực để xe, khu vực dễ phát sinh cháy nổ, bố trí lối thoát cho cư dân sống trong các chung cư này một cách thuận lợi nhất; cải tạo thêm các cầu thang, lối thoát hiểm an toàn, phù hợp.

Vấn đề thứ ba là chỉ đạo, đầu tư các trang thiết bị về bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy. Vấn đề này, Bộ Công an đã có chỉ đạo rất quyết liệt.

Ngoài ra cũng cần phải rà soát lại toàn bộ hệ thống điện trong các tòa nhà, bảo đảm không bị cháy chập, cung cấp đủ công suất; mua sắm thêm các công cụ phòng chống cháy, có những công cụ như mặt nạ phòng độc để giúp người dân bảo đảm an toàn khi xảy ra cháy.

Vấn đề thứ tư là tăng cường tập huấn đối với các hộ dân sống trong các tòa nhà chung cư mini, để các hộ dân có những ứng phó kịp thời nếu chẳng may ở đó xảy ra cháy nổ.

"Liên quan đến quản lý, vận hành các chung cư này cũng cần phải được quan tâm. Đó là phải bố trí người bảo vệ đủ sức khỏe, có kiến thức, có kỹ năng, có kinh nghiệm để xử lý cháy nổ. Đồng thời cũng phải có nội quy để hướng dẫn người dân để biết cách quản lý, vận hành khi sống trong chung cư này một cách thống nhất", Thứ trưởng Sinh nói.