Ra mắt từ tháng 9/2023 nhưng tính đến nay, khoảng năm tháng sau, tác phẩm điện ảnh "Đào, phở và Piana" của đạo diễn Phi Tiến Sơn mới được đông đảo khán giả biết đến. Từ việc chỉ được chiếu duy nhất tại Trung tâm Chiếu phim Quốc gia, sau nhiều mong chờ của khán giả, tác phẩm điện ảnh này đã được hiện diện tại nhiều rạp trên toàn quốc.

So với bộ phim đang hot hiện nay "Mai" (đạo diễn Trấn Thành), với số tiền đầu tư được công bố lên tới 50 tỷ thì tác phẩm của đạo diễn Phi Tiến Sơn được đầu tư 22 tỷ, khoảng hơn 40% so với Mai. Tính đến  3g30 chiều 23/2, theo số liệu từ Box Office Vietnam, "Mai" đã đạt doanh thu trên 427 tỷ đồng sau khoảng nửa tháng ra mắt, trong khi đó "Đào, phở và Piano" là 1,14 tỷ đồng.

Mọi sự so sánh đều là khập khiễng bởi đặc thù mỗi bộ phim khác nhau. Tuy nhiên, điều đáng mừng là rất lâu rồi, khán giả lại được đón xem một bộ phim nổi sóng của Công ty cổ phần Phim truyện 1 sau thời gian dài im ắng.

Năm 2010, Công ty cổ phần Phim truyện 1 là đơn vị sản xuất phim đầu tiên trong ngành điện ảnh chuyển đổi thành công ty cổ phần với 60% vốn của Nhà nước do Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) nắm giữ. Cuối năm qua, tháng 12/2023, Công ty cổ phần chứng khoán Dầu khí (PSI) chính thức công bố, SCIC hoàn thành việc bán toàn bộ cổ phần nắm giữ cho một nhà đầu tư cá nhân, với số tiền 8,8 tỷ đồng. Vốn sở hữu tính đến giữa năm 2023 của doanh nghiệp chỉ khoảng 14 tỷ đồng. 

Như vậy, sau thông tin trên, danh sách cổ đông nắm giữ trên 5% cổ phần tại doanh nghiệp này sẽ bao gồm: Nhà đầu tư cá nhân đã nói trên (59,9%), ông Trần Như Hương (15,3%) và bà Nguyễn Hồng Lan Phương (5,3%).

Kinh doanh chật vật

Báo cáo tài chính năm 2022 của doanh nghiệp này cho thấy tình hình tài chính khá khó khăn của đơn vị này. Doanh thu sản xuất phim cả năm chỉ khoảng 12,8 tỷ đồng, trong khi giá vốn dành cho hoạt động này đã lên tới 12,1 tỷ đồng. Lợi nhuận từ mảng dịch vụ khác gần như không đáng kể khi chỉ đóng góp vài chục triệu đồng cho doanh thu thuần trong năm.

Đáng nói, lợi nhuận gộp của bán hàng và cung cấp dịch vụ trong năm chỉ có 688 triệu đồng nhưng mục chi phí quản lý quanh nghiệp của hãng phim lại lên tới 1,1 triệu đồng trong năm 2022, năm 2021 cũng khoảng 1 tỷ đồng.

Theo đó, doanh nghiệp duy trì hoạt động nhờ khoản lãi từ tiền gửi ngân hàng, tiền cho vay, hơn 447 triệu đồng trong năm. Nhờ vậy doanh nghiệp mấp mé thoát lỗ, lãi cả năm chỉ có 25 triệu đồng, trong khi đó năm 2021 lỗ hơn 9 triệu đồng.

Tính đến giữa năm 2023, hãng phim có khoảng 37 người lao động. Theo bản công bố thông tin của doanh nghiệp này, thu nhập bình quân của người lao động năm 2023 là 5,8 triệu đồng/người; năm 2021 là 5,1triệu đồng/người.

Khó khăn này được lý giải do một phần từ việc công ty chỉ tập trung làm theo đơn đặt hàng từ các bộ, ban, ngành. Công ty đã chủ động mở rộng nguồn thu, "tuy nhiên việc gia công sản xuất phim thường được các đơn vị đầu tư tính toán chi phí, thẩm định phương án thực hiện nên giá trị hợp đồng thường sát với chi phí thực hiện, thậm chí thấp hơn giá thực tế chi phí dự kiến và nguồn thu không ổn định", công ty lý giải.

Các khách hàng chủ yếu của công ty là sở ban ngành, doanh nghiệp tư nhân nên vấn đề thu hồi nợ, quay vòng vốn ảnh hưởng nhiều đến tình hình tài chính. Thù lao cho các diễn viên, nghệ sĩ có tên tuổi thường biến động lớn theo xu thế, ảnh hưởng không nhỏ đến doanh nghiệp.

Là công ty nhà nước nhưng hiện tại trụ sở hoạt động của công ty nằm trên đất đi mượn của Cục Điện ảnh. Công ty không có đất được đứng tên quyền sử dụng đất.

Luồng gió mới? 

Làm phim về đề tài chiến tranh không dễ để cuốn hút được người xem, nhất là với bộ phim phục vụ mục đích tuyên truyền, ngoài ra việc đầu tư tốn kém cho hậu trường cũng là thách thức với nhà sản xuất. Theo đó, "Đào, phở và piano" là thành quả đáng ghi nhận của Hãng phim truyện 1. Trước đó, nhiều bộ phim được nhà nước đặt hàng cũng được doanh nghiệp thực hiện thành công. Dù vậy các quyết định với đầu ra sản phẩm, phát hành ra sao lại hoàn toàn không thuộc về họ, họ chỉ chủ yếu tham gia ở khâu sản xuất. 

Điện ảnh đang là một lĩnh vực kiếm bộn tiền nếu nói về các bộ phim vừa qua như Lật mặt, Nhà bà Nữ… mang về tiền tỷ cho các đạo diễn, gấp bội lần so với chi phí các đạo diễn đã bỏ ra. Người Việt đang dành nhiều ưu ái cho phim Việt. Không phải sự cầu kỳ nào mà chính chất bình dân, giản dị, khai thác cuộc sống đời thường tạm thời đang trở thành sức hút riêng với độc giả. Đây là cơ hội của điện ảnh Việt và các doanh nghiệp sản xuất phim.

Tuy nhiên, một bộ phim có thể đến với đông đảo khán giả và giành được sự yêu thương của họ, đó không chỉ là chất lượng nghệ thuật, mà còn câu chuyện: quảng cáo, PR để mọi người được biết; sự nhanh nhạy thích nghi, bắt kịp xu thế thị trường phim; vấn đề chi phí, điều không phải doanh nghiệp nào cũng lo được... Với các doanh nghiệp nhà nước, có vẻ khó lại càng khó hơn.

Động thái bán thành công 60% cổ phần của SCIC tại Công ty cổ phần Phim truyện 1 cho thấy, nhà đầu tư vẫn tìm được nhiều kỳ vọng, điểm hấp dẫn của doanh nghiệp này. Có thể đây là tín hiệu tốt, hứa hẹn những tác phẩm mới của doanh nghiệp này.