Một điểm đáng lưu ý trong tuần qua trên các thị trường chứng khoán là năm 2022 bắt đầu xảy ra như những gì nhiều người dự đoán. Nhìn chung, cổ phiếu đã tốt hơn so với tháng 1, thời điểm giảm mạnh do mối lo chính sách tiền tệ thắt chặt hơn, nhưng vẫn bị ảnh hưởng bởi các xu hướng xung đột được cho là sẽ giữ khỏi biến động về giá.

Một động lực tác động lớn đến sự biến động thị trường vẫn là sự gia tăng lợi suất trái phiếu chính phủ, mà nguyên nhân được cho là do dự đoán Cục Dự trữ Liên bang sẽ tăng lãi suất ngắn hạn cao bao nhiêu trong năm nay.

Lợi tức, tăng khi giá trái phiếu giảm, là thước đo cơ bản cho các nhà đầu tư nhờ xác định chi phí đi vay đối với mọi thứ, từ vay thế chấp đến nợ doanh nghiệp. Đây là phần chính của các mô hình tài chính được sử dụng để định giá cổ phiếu và các tài sản khác. Khả năng thu được lợi nhuận cao hơn từ trái phiếu phi rủi ro làm cho thu nhập trong tương lai của doanh nghiệp trở nên ít giá trị hơn, kéo giá cổ phiếu đi xuống.

Trong phần lớn tháng Giêng, các nhà phân tích đều đồng ý rằng mối quan hệ đơn giản này là tối quan trọng đối với cổ phiếu. Lợi tức trên trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm chuẩn đã tăng từ 1,496% vào cuối năm ngoái lên 1,866% vào ngày 18/1. Cổ phiếu giảm, dẫn đầu bởi các công ty công nghệ, nhiều công ty đặc biệt nhạy cảm với tỷ giá tăng vì đó là nguồn giá trị mà phần lớn từ thu nhập tiềm năng sẽ giảm.

Do đó, mối quan hệ giữa trái phiếu và cổ phiếu đã phát triển nhiều sắc thái hơn. Cổ phiếu đã có thể phục hồi khi lợi suất trái phiếu ổn định, nhưng vẫn có thể tăng trên diện rộng ngay cả khi lợi suất tăng mạnh vào ngày 4/2, sau một báo cáo việc làm tốt hơn mong đợi.

Tuy nhiên, chứng khoán đã giảm hôm thứ Năm (11/2) sau khi dữ liệu chỉ số giá tiêu dùng cho thấy lạm phát tháng Giêng ở mức cao nhất trong bốn thập kỷ và thị trường chứng khoán bị kéo dài đà giảm vào thứ Sáu (12/2) trong bối cảnh lo ngại về căng thẳng giữa Nga vào Ukraine ngày càng tăng.

Vào cuối ngày thứ Sáu tuần qua, S&P 500 đã ghi nhận mức giảm hàng tuần là 1,8%. Lợi suất 10 năm đạt 1,951%, giảm từ 2,028% vào thứ Năm (11/2), khi các nhà đầu tư theo dõi những diễn biến mới nhất về tình hình Nga-Ukraine, thu nhập từ các công ty như ZoomInfo Technologies Inc., Airbnb Inc., và manh mối từ các quan chức Fed về kế hoạch cho cuộc họp chính sách tháng 3/2022.

Jackie Cavanaugh, Giám đốc danh mục đầu tư của Quỹ Đầu tư cổ phần tập trung Putnam tại Putnam Investments cho biết: “Thật là rối loạn. Đây là thời điểm rất không chắc chắn trên thị trường khi chúng ta phải đối mặt với rất nhiều luồng biến động mà thực tế là rất nhiều nhà đầu tư thuộc thế hệ hiện tại chưa từng thấy trước đó”.

Theo các nhà đầu tư và nhà phân tích, trong những tuần gần đây, một số yếu tố đã giúp cổ phiếu tăng giá. Thu nhập doanh nghiệp quý IV/2021 vững chắc. Dữ liệu việc làm mạnh mẽ càng củng cố triển vọng kinh tế, trong khi sự sụt giảm của chứng khoán hồi tháng Giêng khiến giá bắt đầu có vẻ hấp dẫn hơn đối với một số nhà đầu tư.

Trên hết, lợi nhuận được điều chỉnh theo lạm phát trên kho bạc vẫn âm ngay cả khi tỷ giá tăng, tạo động lực liên tục để đạt được lợi nhuận từ các tài sản rủi ro hơn.

Tuy nhiên, rất ít người tìm thấy lớp “lót bạc” trong dữ liệu lạm phát hôm thứ Năm (11/2), một lời nhắc về các xu hướng kinh tế khó dự đoán có thể khiến các nhà đầu tư tiếp tục nỗ lực trong năm nay.

Các báo cáo cho thấy Nga đang trên đà xâm lược Ukraine đã giáng thêm một đòn nữa lên thị trường, khiến cả cổ phiếu và lợi tức trái phiếu đều trượt dốc khi các nhà đầu tư đổ xô vào các tài sản an toàn hơn.

Bob Doll, Giám đốc đầu tư tại Crossmark Global Investments, cho biết sẽ có sự biến động như vậy. Dự đoán của ông, không thay đổi so với đầu năm, là vì các nhà đầu tư dao động giữa lạc quan về nền kinh tế và bi quan về tỷ giá tăng. Ông nói: “Chúng ta sẽ vượt qua hàng nghìn điểm Dow Jones nhưng có thể không đạt được nhiều trong tiến trình giành điểm liên tiếp”.

Các động lực cơ bản mà các nhà đầu tư phải đối mặt trong năm nay hầu như không có gì đặc biệt. Bất cứ khi nào Fed bắt đầu tăng lãi suất, các nhà đầu tư thường phải cân bằng những mặt trái của chính sách thắt chặt tiền tệ so với lợi ích của một nền kinh tế đang phát triển.

Thông thường, những năm đầu của các chiến dịch tăng lãi suất đều mang lại hiệu quả cho các nhà đầu tư. Theo báo cáo của Bank of America, từ tháng 11/2021, ngân hàng trung ương đã tăng lãi suất sáu lần trong quá khứ, cổ phiếu đã tạo ra lợi nhuận dương mỗi lần trong năm đầu tiên và năm trong sáu lần trong năm thứ hai. Một ngoại lệ đã xảy ra khi việc tăng lãi suất có thể giúp làm vỡ bong bóng công nghệ vào khoảng đầu của thiên niên kỷ.

Theo FactSet, các công ty thuộc S&P 500 đã giao dịch vào cuối tháng trước ở mức thấp nhất là 19,3 lần thu nhập dự kiến trong 12 tháng tới, lần đầu tiên giảm xuống dưới 20 lần kể từ tháng 4/2020. Con số này giảm so với con số 21,5 vào đầu năm, mặc dù vẫn ở trên mức trung bình 5 năm là 18,9.

“Chúng tôi biết rằng thị trường không thích sự không chắc chắn, nhưng chúng tôi nghĩ chu kỳ này sẽ diễn ra giống như những chu kỳ khác khi nền kinh tế và lợi nhuận doanh nghiệp đủ mạnh,” Jeffrey Buchbinder, chiến lược gia cổ phiếu tại LPL Financial nói, “Chúng tôi nghĩ rằng thị trường sẽ trở nên thoải mái với lộ trình tăng lãi suất trong vài tháng tới”. 

Ông Buchbinder cho biết LPL Financial phần lớn vẫn lạc quan trên thị trường chứng khoán Mỹ và đang thảo luận về việc mua cổ phiếu của các công ty công nghệ trong thời gian tới.

Đặc biệt, ông cho biết nhóm nhận thấy cơ hội mua cổ phiếu của các công ty phần mềm và nhà sản xuất chip — những công ty mà họ tin rằng có các nguyên tắc cơ bản mạnh mẽ và định giá hấp dẫn sau đợt bán tháo những cổ phiếu tăng trưởng trong thời gian gần đây.

Tuy nhiên, Christopher Harvey, người đứng đầu chiến lược cổ phần tại Wells Fargo Securities, cho biết ông đang khuyên khách hàng nên thận trọng: "Chúng tôi có chọn lọc, có kỷ luật và sẽ mua điểm yếu, nhưng không theo đuổi mọi thứ. Chúng tôi nghĩ rằng đà tăng bị hạn chế bởi vì… tăng trưởng sẽ chậm lại và Fed sẽ quyết liệt hơn”.