Sáng 12/11, Hãng Johnson & Johnson thông báo kế hoạch chia tách thành hai công ty riêng. Theo đó, sẽ tách bộ phận sản xuất y tế trị giá 15 tỷ đô la mỗi năm, chuyên bán băng bó Band-Aid và thuốc Tylenol, ra khỏi Johnson's Baby Powder. Đây là sự thay đổi lớn nhất trong nhiều năm gần đây, cho thấy mức độ quan tâm về vấn đề sức khỏe đã thay đổi kể từ khi công ty này đi tiên phong trong ngành y dược trên thế giới.

Sự lớn mạnh của ngành y dược toàn cầu hậu đại dịch

Theo WSJ, hãng cung cấp sản phẩm sức khỏe lớn nhất thế giới này sẽ tách các mảng kinh doanh thuốc theo toa và thiết bị y tế có lợi nhuận cao, khỏi nhóm sản phẩm dành cho người tiêu dùng phổ thông, và tạo ra hai công ty giao dịch công khai trên sàn chứng khoán quốc tế.

Giám đốc điều hành của J&J, ông Alex Gorsky cho biết, hãng sẽ rời bỏ bộ phận tiêu dùng trong vòng 18 đến 24 tháng tới. Theo ông, J&J đã quyết định dựa trên những dữ liệu, phân tích về khách hàng và thị trường của họ trong hai năm qua. Nhu cầu dành cho các sản phẩm của hãng đã khác rất nhiều trong những năm gần đây, kể cả trong thời điểm dịch Covid bùng phát. Ông cũng cho rằng, các vụ kiện cáo buộc sử dụng Johnson’s Baby Powder gây ung thư không đóng vai trò quan trọng trong quyết định lần này.

“Con đường tốt nhất để đảm bảo tăng trưởng bền vững trong dài hạn, và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của bệnh nhân và người tiêu dùng, là để mảng tiêu dùng của chúng tôi hoạt động như một công ty chuyên biệt,” ông Gorsky cho biết trong một cuộc phỏng vấn với tờ WSJ.

Cũng theo ông, việc chia tách sẽ sớm diễn ra, nhưng hiện vẫn chưa rõ tên gọi mới và người sẽ lãnh đạo công ty. Nhưng, một điều chắc chắn là công ty con này sẽ sớm được chào bán cổ phiếu trên sàn Dow Jones trong năm sau.

Quyết định này được đưa ra sau khi các đối thủ của hãng, bao gồm Pfizer Inc. và Merck & Co. quyết định ngừng hoạt động kinh doanh tiêu dùng của họ, và tập trung nguồn lực để xây dựng mảng dược mạnh mẽ hơn. Đây cũng là điều tất yếu trong bối cảnh thị trường dược phẩm toàn cầu tăng trưởng mạnh trong bối cảnh đại dịch Covid-19 vẫn chưa được kiểm soát.

Giám đốc Tài chính Joseph Wolk cho biết, Hãng J&J sẽ vẫn là công ty sản xuất các sản phẩm chăm sóc sức khỏe lớn nhất thế giới, với doanh thu hàng năm đạt khoảng 80 tỷ USD. Nếu tách hai mảng ra thì công ty tiêu dùng của hãng sẽ trở thành một trong những công ty lớn nhất toàn ngành, chỉ đứng ngay sau các đối thủ cạnh tranh như Procter & Gamble Co., Nestlé SA và L’Oréal SA.

Sau khi thông tin trên được công bố, cổ phiếu của J&J đã tăng hơn 1% chỉ trong 24 giờ.

Sự kỳ vọng từ phố Wall

Nhà phân tích Larry Biegelsen của tờ Wells Fargo cho biết: “Do không có nhiều sự giao thoa giữa mảng kinh doanh tiêu dùng và các phân khúc khác của J&J, sáng kiến này có ý nghĩa quan trọng đến khả năng phát triển của tập đoàn trong tương lai”.

Đây được xem là màn “lột xác” lớn nhất trong lịch sử 135 năm của J&J. Tã giấy, viên nén khó tiêu và thuốc trị ho đã giúp J&J chiếm trọn thị trường quốc tế trong thế kỷ 20. Giờ đây, hãng này phải tìm cách đa dạng hóa để giúp công ty vượt qua những thăng trầm trong lĩnh vực kinh doanh dược phẩm và thiết bị y tế, vốn chịu nhiều rủi ro hơn. Và điều này được giới đầu tư đánh giá rất cao.

Ngành kinh doanh mặt hàng tiêu dùng đã có nhiều biến chuyển trong những năm gần đây, từ kem dưỡng ẩm da Neutrogena đến thuốc trị dị ứng Zyrtec — bốn thương hiệu mới của J&J đã mang lại doanh thu 1 tỷ đô la mỗi năm, cùng với 20 sản phẩm tiêu dùng khác đã tạo ra hơn 150 triệu đô la doanh thu hàng năm. Những đơn vị này hiện được đặt dưới sự kiểm soát của Johnson’s Baby.

Bộ phận này đã phát triển khác biệt với các đơn vị khác của J&J trong những năm gần đây. Doanh số bán hàng đang tăng chậm hơn so với các doanh nghiệp khác và có tỷ suất lợi nhuận thấp hơn. Nó phụ thuộc vào sự công nhận của các thương hiệu tên tuổi như Aveeno, Neutrogena và Listerine, được đưa trực tiếp đến người tiêu dùng thông qua kênh nhà thuốc phân phối.

Phố Wall cũng có những kỳ vọng khác nhau đối với các doanh nghiệp. Doanh số bán hàng của bộ phận tiêu dùng đã tăng 1,1%, lên 15 tỷ đô la vào năm ngoái, sau khi tăng 0,3% vào năm trước. Ngược lại, đơn vị dược phẩm của J&J đã công bố doanh số bán hàng tăng trưởng vượt bậc lên 8% trong năm ngoái (nguyên do là hãng hợp tác sản xuất vaccine phòng Covid-19 và trang thiết bị y tế).

Rất nhiều nhà đầu tư, những người nắm giữ cổ phiếu của J&J đã lên tiếng hoan nghênh quyết định lịch sử này của hãng. Theo họ, điều này sẽ giúp thúc đẩy tiềm năng cổ phiếu của hãng dược được tăng giá nhiều hơn so với trước đây. Một mặt khác, cơ hội để mảng tiêu dùng J&J có thể đứng độc lập trên sàn Dow Jones cũng đem đến sự phấn khích cho giới đầu tư phố Wall.

Những khó khăn phải vượt qua

Bộ phận tiêu dùng thường đóng góp lợi nhuận nhỏ nhất trong ba bộ phận chính của J&J, ít hơn đóng góp từ việc bán thuốc theo toa hoặc bán thiết bị y tế. Trong khi doanh số bán hàng dược phẩm của J&J đã tăng mạnh trong những năm gần đây, hoạt động kinh doanh tiêu dùng đang phục hồi sau một loạt vụ thu hồi sản phẩm kém chất lượng trong năm 2009 và 2010.

Ngoài ra, hãng còn phải đối mặt với các vụ kiện cáo buộc Johnson’s Baby Powder có chứa talc gây ung thư. J&J đã cho biết phấn rôm trẻ em có chứa talc của họ an toàn, không chứa amiăng và không gây ung thư. Ông Gorsky cho biết J&J đã sửa chữa các vấn đề sản xuất dẫn đến việc thu hồi một loạt sản phẩm đã bán trước đó. Hãng đã nâng cấp nhà máy ở Fort Washington, và loại bỏ hoàn toàn các tạp chất dễ gây ung thư cho trẻ. 

Ngoài ra, một rủi ro khác khi tách riêng bộ phận tiêu dùng là J&J sẽ có ít vùng đệm hơn để tạo ra doanh thu và lợi nhuận nếu một bộ phận còn lại gặp khó khăn hoặc gặp phải sự suy thoái của thị trường.

J&J từ lâu đã coi mô hình kinh doanh đa dạng của mình như một thế mạnh. Tại các điểm khác nhau, điểm yếu ở một đơn vị sẽ được bù đắp bằng doanh số bán hàng mạnh ở đơn vị khác. Vào thời điểm giữa những năm 2000, mảng kinh doanh tiêu dùng của J&J đã đạt mức tăng trưởng doanh số bán hàng mạnh nhất trong lịch sử (chiếm đến 85% tổng doanh thu). Kết quả là J&J đã mua lại mảng kinh doanh tiêu dùng của Pfizer Inc., bao gồm cả Listerine, với giá 16,6 tỷ đô la vào năm 2006.

Tuy nhiên, một doanh nghiệp tiêu dùng độc lập sẽ khó có thể thu hút nguồn lực phát triển trong khi cạnh tranh với các đối thủ lớn hơn.