Sự đứt gãy tại điểm trung chuyển huyết mạch này không chỉ làm đảo lộn dòng chảy thương mại mà còn tạo ra áp lực lạm phát trực diện lên các nền kinh tế đang phục hồi, trong đó có Việt Nam.

Theo dữ liệu cập nhật từ sàn giao dịch hàng hóa vào sáng ngày 16/3/2026, giá dầu thô Brent đã xác lập mức cao mới tại 106,45 USD/thùng, trong khi dầu WTI cũng áp sát ngưỡng 102 USD/thùng. Nguyên nhân trực tiếp xuất phát từ báo cáo của Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA) công bố ngày 14/3/2026, xác nhận lưu lượng vận chuyển qua eo biển Hormuz đã giảm tới 70% trong 48 giờ qua do các rủi ro an ninh hàng hải leo thang.

Eo biển này vốn là lộ trình duy nhất để xuất khẩu dầu từ các nhà sản xuất hàng đầu thế giới như Saudi Arabia, UAE, Kuwait và Iraq, chiếm khoảng 1/5 lượng tiêu thụ dầu mỏ toàn cầu mỗi ngày.

Bên cạnh yếu tố địa chính trị, báo cáo thị trường từ Goldman Sachs vào ngày 15/3/2026 chỉ ra rằng "phí rủi ro" (risk premium) đang bị đẩy lên cao kỷ lục do tình trạng khan hiếm tàu chở dầu sẵn sàng đi qua vùng xung đột. Các hãng bảo hiểm hàng hải lớn tại London đã đồng loạt tăng phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh lên gấp 5 lần so với đầu tháng 3 năm 2026.

Đồng thời, việc Trung Quốc - quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới - vừa công bố số liệu tăng trưởng công nghiệp tháng 2 đạt 6,2%, cao hơn dự báo, đã cộng hưởng vào áp lực cầu, khiến khoảng cách giữa cung và cầu càng trở nên mong manh.

Một yếu tố kỹ thuật khác thúc đẩy giá dầu là báo cáo tồn kho xăng dầu của Mỹ giảm mạnh 4,8 triệu thùng trong tuần kết thúc vào ngày 11/3/2026, trái ngược hoàn toàn với dự báo tăng nhẹ của giới phân tích trước đó.

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) trong thông cáo báo chí ngày 13/3/2026 cũng bày tỏ lo ngại rằng giá năng lượng duy trì trên mức 100 USD sẽ buộc họ phải điều chỉnh lộ trình cắt giảm lãi suất để kiềm chế lạm phát đang có dấu hiệu quay trở lại mức 3,5%.

Biến động giá dầu thế giới ngày 16/3 đang đặt ra bài toán khó cho công tác điều hành giá của nước ta. Mặc dù liên bộ Công Thương - Tài chính đã nỗ lực sử dụng Quỹ bình ổn giá (BOG) trong kỳ điều hành gần nhất, nhưng trước sức ép tăng hơn 10% của giá dầu thế giới chỉ trong một tuần, áp lực điều chỉnh tăng giá xăng dầu nội địa vào kỳ tới là rất lớn.

Ngành vận tải và logistics trong nước, vốn nhạy cảm với chi phí nhiên liệu, đang bắt đầu ghi nhận mức tăng cước phí từ 3-5% tại một số doanh nghiệp lớn.

Kịch bản giá dầu neo ở mức cao sẽ tác động trực tiếp đến chỉ số CPI năm 2026. Một phân tích từ Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) chỉ ra rằng nếu giá dầu tăng 10%, tăng trưởng GDP của Việt Nam có thể bị ảnh hưởng giảm khoảng 0,5 điểm phần trăm do chi phí đầu vào của hầu hết các ngành sản xuất đều gia tăng.