Vào thời điểm Nga đưa quân vào Ukraine, cựu Tổng thống Abe đã mãn nhiệm. Tuy nhiên ảnh hưởng của ông vẫn hiển hiện rõ ràng khi Nhật Bản, sau 10 tuần do dự, tuyên bố sẽ loại bỏ dần việc nhập khẩu than và dầu của Nga.

Chưa hết, ông Abe còn thúc đẩy xa hơn khi cho rằng đã đến lúc xứ Phù Tang phải thiết lập một số loại thỏa thuận chia sẻ hạt nhân với Hoa Kỳ, phá vỡ điều cấm kỵ lâu năm của nước này về chuyện sở hữu một kho vũ khí làm của riêng. Những nỗ lực này của ông là nhằm nới lỏng các hạn chế mà quốc gia phải chịu từ thời hậu chiến sau khi thất trận. 

Có một điều không trọn vẹn là trong nhiệm kỳ thủ tướng kỷ lục của mình, ông Shinzo Abe chưa bao giờ đạt được mục tiêu theo đuổi là sửa đổi Hiến pháp để biến đất nước trở lại là “quốc gia bình thường”, tức có thể sử dụng quân đội để hỗ trợ lợi ích nước nhà như bất kỳ quốc gia nào khác.

Ông cũng không phải là nhân vật khôi phục được lợi thế công nghệ và sức mạnh kinh tế của Nhật Bản về mức đáng sợ như thời kỳ cuối những năm 1980 và đầu những năm 1990. Tuy nhiên, vụ ám sát ông ở thành phố Nara hôm thứ Sáu vừa qua là một lời nhắc nhở dư luận cho thấy, ông Abe vẫn cố gắng trở thành chính trị gia “biến đổi nhất” trong lịch sử hậu Thế chiến II của đất nước Mặt trời mọc.

Trong suốt thời kỳ tại vị, ông Abe đã dành nhiều tiền cho quốc phòng hơn hầu hết các chính trị gia trước đó, và chính là tác giả của những cuốn sách về khả năng quân sự cũng như tình báo của Nhật. Ông là nhân vật hiểu rõ giới hạn sức mạnh của quốc gia...

Giờ đây vụ ám sát tuy có làm sụp đổ hình ảnh một nước Nhật không súng đạn đấy, nhưng ảnh hưởng của ông vẫn sẽ lâu dài.

Cựu Thủ tướng Shinzo Abe qua đời, một mất mát cho thế giới

Tổng thống Mỹ, Joe Biden, thú nhận là đã choáng váng và vô cùng đau buồn trước vụ việc, xem đây là một bi kịch cho nước Nhật và cho tất cả những ai từng biết Shinzo Abe. Tổng thống Biden đánh giá cao ông Abe vì cảm kích một điều, đó là ngay tại thời điểm bị tấn công, vị cựu Thủ tướng nước Nhật vẫn tham gia vào công việc của một công dân tốt của nền dân chủ.

Còn ngoại trưởng Hoa Kỳ, Antony Blinken, lại ca ngợi tầm nhìn tuyệt vời của vị chính trị gia xứ hoa anh đào. Ông cũng đề cập đến các chính sách mang tính bước ngoặt của Shinzo Abe, bao gồm sáng kiến “Abenomics” táo bạo nhằm cải cách và khởi động nền kinh tế đang chùn bước của đất nước Mặt trời mọc, cũng như những nỗ lực tăng cường quân đội, vượt rào các cam kết áp đặt đối với chủ nghĩa hòa bình mà Nhật phải chịu sau chiến tranh thế giới thứ hai.

Tehran, trong khoảnh khắc đồng cảm hiếm hoi với Washington, cũng lên án vụ xả súng, xem đó là hành động khủng bố. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cũng bày tỏ: “Là một quốc gia từng là nạn nhân của chủ nghĩa khủng bố và đã mất đi những nhà lãnh đạo vĩ đại vào tay các nhóm này, chúng tôi đang theo dõi và quan tâm tin tức một cách chặt chẽ”.

Trên khắp châu Á, các nhân vật đồng cấp cũng đã bày tỏ lòng kính trọng đối với một người đàn ông đã ủng hộ thương mại tự do như ngài Abe.

Riêng Thủ tướng Australia, Anthony Albanese, nhận định một cách đầy thân thiết. Theo ông, dưới thời ông Abe, Nhật Bản đã nổi lên như một trong những đối tác cùng chí hướng nhất của Australia ở châu Á. Anthony đánh giá di sản của cựu Thủ tướng Nhật là một trong những tác động toàn cầu, và là một “của để dành” tích cực và sâu sắc đối với Australia.

Tổng thống Hàn Quốc, Yoon Suk-yeol, đã mô tả vụ xả súng là hành động tội ác không thể tha thứ đi kèm lời chia buồn. Châu Âu cũng dậy sóng trước tin tức về vụ tấn công. Tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelenskiy, đã gửi lời chia buồn trước tin tức khủng khiếp về vụ ám sát tàn bạo, một hành động bạo lực kinh khủng không thể có lý do biện minh.

Thủ tướng Anh, Boris Johnson, cũng đã dẹp sang một bên những rắc rối chính trị riêng để dành lời đánh giá cao vai trò lãnh đạo toàn cầu của Ngài Abe qua những thời kỳ chấp chánh. Còn Thủ tướng Ý, Mario Draghi,lại đặc biệt ca ngợi tinh thần đổi mới và tầm nhìn cải cách của người đồng nghiệp kiêm đồng cấp Abe. Bên cạnh lời chia buồn của ông còn có cả của đại diện Đức, Tây Ban Nha, Ba Lan và Pháp cùng nhiều nước khác.