Chiến dịch can thiệp thị trường năng lượng quy mô nhất lịch sử của IEA
(DNTO) - Quyết định xả 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) được ví như một "liều thuốc giảm đau" cực mạnh cho nền kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh eo biển Hormuz gần như bị đóng băng do xung đột, hành động phối hợp của 32 quốc gia thành viên đang trở thành tâm điểm của giới tài chính quốc tế.
Khu dự trữ dầu chiến lược Bryan Mound ở Freeport, Texas, Hoa Kỳ. Ảnh: Reuters
Theo báo cáo cập nhật từ IEA vào ngày 15/3/2026, kế hoạch xả kho kỷ lục này bao gồm 411,9 triệu thùng, trong đó 271,7 triệu thùng đến từ kho dự trữ của chính phủ và phần còn lại từ các nghĩa vụ dự trữ của ngành công nghiệp. Con số này cao gấp đôi đợt xả kho lớn nhất trước đó vào năm 2022 và tương đương với khoảng một phần ba tổng lượng dự trữ chiến lược của toàn khối.
Cơ cấu nguồn cung được phân bổ chi tiết với 72% là dầu thô và 28% là các sản phẩm dầu tinh chế, nhằm giải quyết trực tiếp tình trạng thiếu hụt nguyên liệu cho các nhà máy lọc dầu tại châu Âu và Mỹ.
Theo thông báo chính thức từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) vào ngày 16/3, lộ trình giải phóng dầu dự trữ đã được các quốc gia thành viên thống nhất và gửi về trụ sở tổ chức. IEA xác nhận rằng nguồn cung từ các kho dự trữ chiến lược tại khu vực châu Á và châu Đại Dương sẽ được kích hoạt để đưa ra thị trường ngay lập tức. Trong khi đó, các quốc gia thành viên tại khu vực châu Mỹ và châu Âu dự kiến sẽ bắt đầu quá trình cung ứng nguồn dự trữ này từ cuối tháng 3/26.
Phân tích từ Wood Mackenzie chỉ ra rằng sự sụt giảm nguồn cung tại Trung Đông đã lên tới 15 triệu thùng mỗi ngày trong hơn 10 ngày qua. Chuyên gia kinh tế Jamey Bergman nhận định rằng dù đây là đợt bơm dầu lớn nhất lịch sử, nó vẫn chỉ đóng vai trò là "bình oxy" tạm thời khi thị trường đang đối mặt với nguy cơ giá dầu Brent có thể chạm ngưỡng 150 USD hoặc thậm chí 200 USD mỗi thùng nếu eo biển Hormuz không sớm được thông suốt.
Sự phân bổ nguồn lực cũng cho thấy tính cấp bách tại từng khu vực địa lý. Các quốc gia thuộc khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, dẫn đầu là Nhật Bản với cam kết 80 triệu thùng và Hàn Quốc với 22,5 triệu thùng, đã bắt đầu đưa dầu ra thị trường ngay lập tức từ ngày 16/3.
Trong khi đó, Mỹ đóng góp lớn nhất với 172 triệu thùng nhưng sẽ triển khai dần trong vòng 120 ngày để đảm bảo năng lực vận hành của hệ thống hang muối dự trữ tại Texas và Louisiana. Sự chênh lệch về thời gian triển khai này cho thấy áp lực nguồn cung tại châu Á hiện đang căng thẳng hơn do phụ thuộc trực tiếp vào các tuyến đường biển từ vùng Vịnh.