Ngày 9/4, chính quyền của Tổng thống Donal Trump chính thức áp đặt một loạt các biện pháp thuế quan sâu rộng đối với hàng hóa nhập khẩu vào Hoa Kỳ, lên tới 84%, viện dẫn tình trạng khẩn cấp kinh tế quốc gia để biện minh cho những hành động này.

Phản ứng từ các quốc gia trên toàn thế giới rất đa dạng, bao gồm việc áp đặt thuế quan trả đũa, tiến hành các cuộc đàm phán thương mại mới, nỗ lực đa dạng hóa các đối tác thương mại và thực hiện những chính sách trong nước để hỗ trợ các ngành công nghiệp bị ảnh hưởng. Những động thái này đã gây ra sự gián đoạn đáng kể cho hệ thống thương mại toàn cầu và có khả năng dẫn đến những thay đổi lâu dài trong thương mại quốc tế.

Các chính sách thuế quan gần đây của Hoa Kỳ bắt đầu với việc công bố thuế quan "có đi có lại" vào tháng 2/2025. Động thái này được đưa ra với lý do giải quyết thâm hụt thương mại, thúc đẩy sản xuất trong nước và đảm bảo các hoạt động thương mại công bằng. Các sắc lệnh và tuyên bố quan trọng đã chính thức hóa các biện pháp này, đáng chú ý là tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia vào ngày 2/4 và việc áp đặt mức thuế cơ bản 10% đối với tất cả các quốc gia.

Mức thuế cao hơn đã được áp dụng cho các quốc gia cụ thể dựa trên thâm hụt thương mại của họ với Hoa Kỳ. Các mức thuế hiện có đối với thép, nhôm và ô tô càng làm tăng thêm tác động kinh tế. Những chính sách này đã làm dấy lên lo ngại về khả năng leo thang thành cuộc chiến thương mại rộng lớn hơn.

Tác động của thuế quan từ Mỹ đối với thương mại toàn cầu

Thuế quan của Hoa Kỳ dự kiến sẽ gây ra những hậu quả kinh tế sâu rộng. Mức thuế trung bình của Hoa Kỳ dự kiến sẽ tăng lên mức cao nhất kể từ năm 1909 hoặc 1937. Chi phí nhập khẩu tăng có khả năng dẫn đến giá tiêu dùng cao hơn ở Hoa Kỳ và trên toàn cầu. Các nhà phân tích dự đoán tác động tiêu cực đến tăng trưởng GDP của Hoa Kỳ và tăng nguy cơ suy thoái do thương mại và đầu tư giảm.

Một số lĩnh vực cụ thể đặc biệt dễ bị tổn thương, bao gồm hàng may mặc, điện tử, ô tô và nông nghiệp. Các công ty có thể sẽ phải cơ cấu lại chuỗi cung ứng toàn cầu của họ để tránh thuế quan. Các chuyên gia kinh tế đã bày tỏ lo ngại về tác động tàn phá tiềm tàng của những mức thuế này đối với nền kinh tế Hoa Kỳ và toàn cầu, so sánh tình hình hiện tại với các giai đoạn bảo hộ thương mại lịch sử như Đạo luật Smoot-Hawley.

Phản ứng của các quốc gia trên thế giới

Trung Quốc: Hoa Kỳ đã áp đặt thuế quan đáng kể, vượt quá 100%, đối với hàng hóa Trung Quốc, bao gồm thuế quan cơ bản có đi có lại và các loại thuế bổ sung liên quan đến fentanyl và các tranh chấp thương mại trước đây.

Đáp lại, Trung Quốc đã thực hiện các biện pháp trả đũa, bao gồm áp thuế đối với tất cả hàng nhập khẩu của Mỹ, kiểm soát xuất khẩu đối với khoáng sản đất hiếm và thách thức pháp lý tại WTO.

Trung Quốc đã tuyên bố kiên quyết chống lại áp lực của Mỹ và tập trung vào việc giảm thiểu tác động đến nền kinh tế của mình. Các chiến lược tiềm năng bao gồm phá giá tiền tệ và đa dạng hóa các đối tác thương mại.

Liên minh Châu Âu: Hoa Kỳ đã áp thuế đối với hàng hóa của EU, bao gồm thuế quan cơ bản và thuế suất có đi có lại cao hơn. EU đã đáp trả bằng cách đe dọa và thực hiện thuế quan trả đũa đối với các sản phẩm công nghiệp và nông nghiệp của Mỹ, đồng thời có khả năng sử dụng Cơ chế Chống cưỡng ép.

EU đã đề nghị thỏa thuận thuế quan bằng không đối với hàng hóa công nghiệp và nhấn mạnh vào đàm phán trong khi chuẩn bị cho chiến tranh thương mại. Tác động kinh tế tiềm năng đối với khu vực đồng euro và các hệ lụy chính trị đối với mối quan hệ Mỹ-EU đang được giới chuyên gia phân tích.

Canada và Mexico: Hoa Kỳ đã áp đặt thuế quan đối với hàng hóa Canada và Mexico, bao gồm các loại thuế liên quan đến fentanyl/di cư và thuế suất có đi có lại sau đó, với các miễn trừ đối với hàng hóa tuân thủ USMCA.

Canada đã thực hiện các biện pháp trả đũa mạnh mẽ, bao gồm thuế quan đối với một loạt hàng hóa của Mỹ và các hành động cụ thể nhắm vào ngành công nghiệp ô tô. Mexico ban đầu trì hoãn phản ứng của mình nhưng cuối cùng đã thực hiện các biện pháp đối phó.

Tác động kinh tế đáng kể đối với cả Canada và Mexico là do sự phụ thuộc thương mại cao của họ vào Hoa Kỳ.

Nhật Bản: Hoa Kỳ đã áp thuế đối với hàng hóa Nhật Bản, bao gồm thuế suất có đi có lại và thuế đối với ô tô, thép và nhôm. Phản ứng của Nhật Bản bao gồm các nỗ lực ngoại giao, bày tỏ lo ngại tại WTO và xem xét các biện pháp hỗ trợ cho các ngành công nghiệp bị ảnh hưởng.

Nhật Bản đã có một cách tiếp cận thận trọng, có thể là do liên minh mạnh mẽ với Hoa Kỳ và hy vọng vào các giải pháp đàm phán. Các chiến lược dài hạn tiềm năng bao gồm đa dạng hóa các điểm đến xuất khẩu.

Các quốc gia và khu vực khác: Các quốc gia Đông Nam Á như Việt Nam, Campuchia và Thái Lan phải đối mặt với mức thuế cao và sự gián đoạn tiềm tàng đối với các nền kinh tế hướng đến xuất khẩu của họ, cũng như khả năng quan hệ chặt chẽ hơn với Trung Quốc.

Hầu hết các quốc gia Mỹ Latinh và Caribbean có tác động trực tiếp hạn chế do các miễn trừ và sự phụ thuộc thương mại thấp hơn vào Hoa Kỳ, nhưng có thể có những tác động gián tiếp thông qua sự chậm lại kinh tế của Trung Quốc.

Các quốc gia châu Phi dựa vào xuất khẩu hàng may mặc sang Hoa Kỳ theo AGOA, đặc biệt là Lesotho, Mauritius và Madagascar, rất dễ bị tổn thương. Các quốc gia khác đang tìm kiếm các cuộc đàm phán và hỗ trợ trong nước.

Biện pháp đối phó của các quốc gia

Các quốc gia đã áp dụng nhiều biện pháp đối phó khác nhau đối với thuế quan của Mỹ. Trung Quốc đã áp đặt thuế quan trả đũa và các chính sách hỗ trợ trong nước, đồng thời đa dạng hóa các đối tác thương mại.

Liên minh châu Âu đã thực hiện thuế quan trả đũa, tham gia đàm phán thương mại mới, tìm cách đa dạng hóa thương mại và triển khai các chính sách hỗ trợ trong nước.

Canada và Mexico cũng đã áp dụng thuế quan trả đũa, tham gia đàm phán thương mại và thực hiện các chính sách hỗ trợ trong nước, đồng thời Canada cũng tìm cách đa dạng hóa đối tác thương mại.

Nhật Bản đang cân nhắc thuế quan trả đũa, đồng thời theo đuổi đàm phán thương mại, đa dạng hóa đối tác thương mại và hỗ trợ các ngành công nghiệp trong nước.

Hiệu quả chưa chắc chắn

Hiệu quả của các biện pháp trả đũa trong việc ngăn chặn thuế quan của Mỹ hoặc bù đắp thiệt hại kinh tế vẫn chưa chắc chắn. Các thỏa thuận thương mại và đàm phán mới có khả năng giải quyết tranh chấp thương mại và giảm thiểu tác động của thuế quan.

Đa dạng hóa thương mại có thể là một chiến lược dài hạn để giảm sự phụ thuộc vào thị trường Mỹ và xây dựng khả năng phục hồi.

Các chính sách trong nước đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các ngành công nghiệp bị ảnh hưởng và thúc đẩy đổi mới.

Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) có thể đóng một vai trò trong việc giải quyết các tranh chấp thương mại.

Xu hướng và chiến lược chính

Một xu hướng chung là chủ nghĩa bảo hộ gia tăng và sự xa rời các khuôn khổ thương mại đa phương. Trả đũa là một phản ứng ban đầu phổ biến, nhưng cường độ khác nhau giữa các quốc gia. Các quốc gia đang ngày càng tìm cách đa dạng hóa các đối tác thương mại của họ để giảm sự phụ thuộc vào Hoa Kỳ.

Các chính sách trong nước đang được sử dụng một cách chiến lược để hỗ trợ các ngành công nghiệp quan trọng. Các cường quốc kinh tế lớn và các quốc gia nhỏ hơn, dễ bị tổn thương hơn đang áp dụng các cách tiếp cận khác nhau để đối phó với thuế quan của Mỹ.

Các nhà kinh tế và chuyên gia thương mại đã đưa ra nhiều quan điểm khác nhau về tác động của thuế quan của Mỹ. Nhiều người lo ngại về tác động tiêu cực đến thương mại toàn cầu, lạm phát và tăng trưởng kinh tế. Các ý kiến về hiệu quả và hậu quả tiềm tàng của các biện pháp đối phó khác nhau cũng khác nhau.

Một số chuyên gia cho rằng các biện pháp trả đũa có thể leo thang căng thẳng thương mại, trong khi những người khác nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đáp trả mạnh mẽ để bảo vệ lợi ích quốc gia.

Phản ứng toàn cầu đối với thuế quan của Mỹ rất phức tạp và đa dạng, phản ánh các lợi ích kinh tế và chính trị khác nhau của mỗi quốc gia. Các chiến lược chính bao gồm trả đũa thương mại, đàm phán ngoại giao, đa dạng hóa đối tác thương mại và hỗ trợ trong nước cho các ngành công nghiệp bị ảnh hưởng.

Tuy nhiên, hiệu quả lâu dài của các biện pháp này và tác động cuối cùng đối với thương mại toàn cầu và quan hệ quốc tế vẫn chưa chắc chắn. Bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục phát triển khi các quốc gia điều hướng những căng thẳng thương mại đang diễn ra này.