Người Việt Nam chúng ta không thua kém bất cứ quốc gia nào về tố chất. Vì thế, tính đến thời điểm này, Việt Nam là một trong rất ít nước trên thế giới giữ được tăng trưởng dương. Rõ ràng chúng ta có thể lạc quan về mặt kinh tế, ngoại trừ lĩnh vực du lịch và xuất khẩu nông sản.

Phải giảm bớt tập trung đầu tư cho Hà Nội và TP.HCM

Covid-19 giúp chúng ta hiểu ra rằng, nên bớt đặt trọng tâm vào hai đô thị lớn là TP.HCM và Hà Nội. Đây là hai “khuôn viên” rất eo hẹp về mật độ. Sự đông đúc và chật hẹp sẽ còn gây ra nhiều tiêu cực khác mà chúng ta chưa thấy vì nó chưa xuất hiện ở nước ta, nhưng đã hiện diện tại mọi quốc gia cùng chung chính sách.

Nhân sự của cả nước đổ dồn vào hai thành phố lớn nay đã trở thành cực lớn, làm các thành phố khác trong nước thiếu dân. Thiếu dân thì doanh trường không phát triển tốt, hạ tầng thiếu vốn, thị trường công việc thiếu nhân sự, ruộng đồng thiếu nông dân. Thiếu dân còn liên quan gián tiếp đến chính sách công nghiệp hóa tập trung. Số đông doanh nghiệp lớn của nước ta không sở hữu công nghệ, nên chỉ kiếm chác qua lao động gia công.

Với các tỉnh, muốn thu hút đầu tư FDI bắt buộc phải đầu tư về hạ tầng, nhà máy điện dẫn tới ô nhiễm môi trường, hạ tầng chằng chịt. Đầu tư FDI còn có một góc cạnh rất độc ác là toàn bộ nền sản xuất công nghiệp có khả năng bị biến thành một nền kinh tế không chuyên môn, không công nghệ. Muốn phá vòng xoáy này, chúng ta cần sớm thay đổi chính sách công nghiệp hóa và thậm chí thay cả cách nhìn vào các dự án FDI.

Tóm lại, các địa phương như Thái Nguyên, Cần Thơ, Cà Mau, Đồng Tháp, Hà Tĩnh, Gia Lai… cần đông dân hơn để tạo ra nền kinh tế thuần túy địa phương mang đến giá trị chứ không đơn thuần làm gia công. Chúng ta nhất thiết phải giảm bớt tập trung đầu tư cho Hà Nội và TP.HCM thì mới có thể giãn dân ra được.

Con “Covid-19” cũng tạo ra một tình huống khác khá độc đáo. Một số Việt kiều có khuynh hướng về nước, đây là cơ hội tiềm năng. Nói một cách khách quan, gần như phần lớn tiềm năng khoa học, y khoa, bác học, chuyên gia cấp cao của Việt Nam đang nằm sẵn trong khối chuyên môn Việt kiều. Để bắt kịp các quốc gia tiên tiến thì vấn đề chính nằm ở khâu này. Chúng ta cần đánh giá lại một cách nghiêm túc.

Một vấn đề khác nữa được con “Covid-19” chỉ ra là chúng ta cần phát triển nền du lịch trong nước cho người Việt. Chúng ta đã vịn quá lâu vào du khách nước ngoài, nay khan hiếm vì con virus. Hiện xã hội trung bình của chúng ta đã lớn lên, đã có sức mua và tiêu thụ. Hơn lúc nào hết, nền du lịch nước nhà nên hướng vào thị trường quốc nội trước tiên. Điều này rất cần thiết nếu chúng ta muốn trợ giúp các địa phương.

Cần tạo ra nhiều hệ sinh thái cho mỗi ngành nghề

Việt Nam là quốc gia có kinh tế tăng trưởng an toàn, với 4 lĩnh vực nổi bật: Xây dựng, công nghệ thông tin, du lịch và một phần nông nghiệp.

Chúng ta thấy, hiện nay các tòa cao ốc liên tục mọc lên, để đáp ứng những nhu cầu hiển nhiên của người dân. Việt Nam đang có những công ty xây dựng ngang hàng với thế giới về mặt công nghệ, chúng ta cứ thế mà tiến.

Đối với lĩnh vực công nghệ thông tin, chúng ta có thể đi đường tắt, đây là một tin vui. Nếu chúng ta tập trung vào việc phát triển mảng robotics và AI (trí tuệ nhân tạo) cùng với việc lôi kéo được những “cái đầu” giỏi là Việt kiều đang làm việc tại những trung tâm công nghệ cao ở nước ngoài về nước dẫn dắt thế hệ trẻ thì sẽ phát huy tối đa trí tuệ của người Việt, vốn có năng khiếu cao về lĩnh vực này.

Về mảng du lịch, với phong cảnh và văn hóa ẩm thực tuyệt vời gấp nhiều lần các quốc gia khác, thuộc top 10 thế giới về cảnh quan, Việt Nam cần tạo được hệ sinh thái cho những công ty hay thậm chí những cá nhân, hộ gia đình làm du lịch cùng tham gia vào các tiêu chuẩn chung, cần tạo ra nhiều farmstay, homestay, cắm trại… mang đậm văn hóa bản địa để mọi người dân đều có cơ hội kiếm tiền.

Ngoài ra, chúng ta cần tạo ra thật nhiều hệ sinh thái cho mỗi ngành nghề. Tôi đang rất tâm huyết mong muốn tạo được hệ sinh thái cho ngành sen và dừa của Việt Nam, bởi đây là sản phẩm được thiên nhiên, khí hậu và thổ nhưỡng ưu đãi cho nước ta. Nếu làm tốt, không chỉ góp phần phát triển du lịch mà còn tạo ra thu nhập cho người dân, giúp kinh tế Việt Nam phát triển.

Hệ sinh thái sẽ phát triển khi người dân không còn tư duy triệt tiêu nhau nữa, mà cùng nhau xây dựng khuôn khổ kinh tế, tài chính và thương mại, cho phép ai cũng đều tìm thấy chỗ đứng và vai trò kinh tế của mình.

Như vậy, chỉ cần 4 ngành kinh tế mũi nhọn trên phát triển sẽ kéo theo những ngành nghề khác đi lên, tạo nên nền kinh tế an toàn, dày dặn, trù phú và ổn định hơn cho Việt Nam. Cả 4 ngành đều mang tính chất địa phương, không cần Hà Nội hay TP.HCM tham gia. Đó mới là điểm đáng chú ý.

Giáo sư Phan Văn Trường là cố vấn thường trực của Chính phủ Pháp về thương mại quốc tế từ thập niên 1990. Ông hai lần được Tổng thống Pháp phong làm Hiệp sĩ (Đài Ghi Công năm 1990 và Bắc Đẩu Bội Tinh năm 2006). Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã trao tặng ông Huy chương “Vì sự nghiệp giáo dục” năm 2010. Ông giữ nhiều vị trí lãnh đạo cao, kinh doanh, quản lý và quản trị của nhiều tập đoàn hàng đầu thế giới.

 Ông cũng là tác giả của 3 best-sellers: Một đời thương thuyết được vinh danh giải sách hay năm 2016 trong hạng mục quản trị - đã tái bản 18 lần, Một đời quản trị (2017, tái bản 11 lần) và Một đời như kẻ tìm đường (2019, tái bản 6 lần). GS Phan Văn Trường đã tặng trọn tác quyền và nhuận bút cả 3 cuốn sách cho một quỹ từ thiện”.