Từ đoàn binh không mọc tóc…

Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc/Quân xanh màu lá dữ oai hùm. Đó là câu thơ mở đầu bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng, bắt nguồn từ cảm hứng về binh đoàn võ trang Tuyên truyền Biên khu Lào – Việt (đoàn binh Tây Tiến), được sáng tác vào mùa xuân năm 1948. Thế hệ chúng tôi, không ai không thuộc, ít nhất là câu mở đầu bài thơ này. Nó đã trở thành một khúc ca bi tráng vẽ nên chân dung hào hùng và sự hy sinh anh dũng của người chiến sĩ Tây Tiến.

Năm ấy, khi những cơn gió bấc cuối mùa làm rụng nốt những chiếc lá sau cùng còn sót lại trên trên những cành cây bàng lá đỏ khiến nó khẳng khiu trơ trọi…, thì đoàn võ trang lên đường làm nhiệm vụ. Những cơn sốt rét rừng khiến bộ đội Tây Tiến rụng dần hết tóc. Những ai may không bị sốt rét thì cũng bị chấy rận làm tổ trên đầu. Giữa rừng thiếu xà phòng, dầu gội, không còn cách nào khác, BS Phạm Ngọc Khuê, phụ trách quân y của Trung đoàn Tây Tiến bèn “xuống tóc” làm gương. Thế là cả đoàn binh Tây Tiến trở thành “đoàn binh không mọc tóc”.  

Thời chiến tranh, bản lĩnh, nhiệt huyết và tình yêu đất nước đã cùng người chiến sĩ bước vào sự khốc liệt tự hào bằng nhiều hy sinh gian khó, trong đó có hy sinh mái tóc của mình.

Thời bình, “đầu trọc Sài Gòn” cũng từng và đang là một thương hiệu. Mới đầu nó xuất phát từ những đấng mày râu chẳng may có một cái "sân đình" nhẵn thín trên đầu. Rồi không biết tự khi nào nó trở thành “mốt”, thành phong trào, thậm chí là thói quen, sở thích. Nó không chỉ dành cho những quả đầu tròn trịa, cả những quả đầu meo méo cũng vô tư. Nếu như với đa số người, một quả đầu trọc chỉ đơn giản là để cho… mát thì với một số người khác nó lại là một tác phẩm thấm đẫm nghệ thuật điêu khắc, hội họa, thơ ca… 

Trong những ngày Sài Gòn giãn cách, các tiệm hớt không còn hoạt động, đầu trọc trở thành một quả đầu “quốc dân” cho mọi lứa tuổi, thành phần đàn ông con trai. Tùy thuộc vào bàn tay khéo léo, óc thẩm mỹ và trí tưởng tượng phong phú của người phụ nữ trong nhà mà các quả đầu có sự khác biệt nhất định. Ví dụ trọc chát, trọc bông, trọc sọc hay trọc ba vá… Nhưng nói chung là “trọc”.

… Đến bác sĩ cạo trọc đầu

Nhưng cho đến khi nhìn thấy hình ảnh các y bác sĩ đi vào tâm dịch với cái đầu được cạo trọc thì tôi thật sự xúc động cảm kích và… thương. Thương gì đâu.

Còn nhớ những ngày cuối tháng 5, khi Bắc Giang rơi vào tâm dịch, các y bác sĩ trẻ ở TP.HCM trong tư thế  chuẩn bị sẵn sàng chi viện cho đồng đội, nổi lên một hình đẹp và vô cùng xúc động lan truyền trên mạng xã hội và lập tức nhận được một “trận bão” lời ca ngợi của cư dân. Đó là hình ảnh bác sĩ trẻ Đặng Minh Hiệu, công tác tại khoa gây mê hồi sức Bệnh viện Đại học Y dược TP.HCM đang ngồi cạo đầu  trước lúc lên đường.

Mới đây, ngày 8/8, hình ảnh nhóm các y bác sĩ Hải Phòng đồng loạt cạo trọc đầu trước khi vào tâm dịch Đà Nẵng cũng để lại cho mọi người nhiều cảm xúc đặc biệt.

Còn tại Bệnh viện Dã chiến số 2 Quảng Ninh, việc xuống tóc của các y bác sĩ đã được thực hiện từ tháng 2/2020. Anh em thống nhất cạo trọc cho nhanh và tiện lợi. 

Trong bối cảnh dịch bệnh không biết khi nào kết thúc, mỗi “chiến dịch” không ấn định thời gian, trong trang phục bảo hộ kín mít từ đầu tới chân … thì cạo trọc đầu là giải pháp tốt nhất, vừa đỡ vướng, vừa đảm bảo vệ sinh cá nhân, vừa giúp các y bác sĩ an toàn giảm nguy cơ lây nhiễm khi làm việc lâu dài cùng bệnh nhân.  

Có thể với nhiều người đây là việc bình thường để phục vụ cho công việc. Nhưng khi phải cắt bỏ đi mái tóc rất đẹp mà mỗi ngày họ từng đứng trước gương săm soi, chải chuốt, tạo kiểu, vuốt gel…, nhất là đối với các chàng trai còn rất trẻ, cái gì bảo đảm họ không chạnh lòng, không tiếc. Điều không muốn nhưng vẫn phải chấp nhận là vì họ biết đất nước, nhân dân đang cần họ, và hơn hết người bệnh đang chờ đợi họ. 

Cũng như mọi khi, cũng vẫn là thông điệp: Chúng ta hãy ở nhà nhiều nhất có thể để các thiên thần áo trắng của chúng ta mau trở về nhà của họ, để nuôi lại mái tóc bồng bềnh, lại chải bảy ba, lại vuốt gel bóng mượt... dạo phố cùng người yêu trong những chiều Sài Gòn nhộn nhịp.