Theo Thương vụ Việt Nam tại Anh, trong năm 2020, khối lượng gạo nhập khẩu vào Anh đã tăng thêm 13,5% từ 671.601 tấn (năm 2019) lên 762.526 tấn. Trong đó, gạo nhập từ Việt Nam tăng từ 1.296 tấn (trị giá 1,29 triệu USD) lên 3.396 tấn (trị giá 2, 67 triệu USD) trong cùng thời gian.

Như vậy, xuất khẩu gạo Việt Nam sang Anh năm 2020 đã tăng ngoạn mục 116% về lượng và 106% về trị giá so với năm 2019. Tuy nhiên, thị phần gạo Việt Nam tại Anh chỉ chiếm 0,43% năm 2019 và 0,45% năm 2020.

Hiện gạo Việt Nam được bán tại Anh quốc với các thương hiệu : Longdan, Golden Lotus, Buffalo (của Longdan Supermarket) , Green Dragon (của Westmill UK) và Red Ant (của MediFood).

Chuyên gia Nguyễn Cảnh Cường và Hoàng Lê Hằng (Thương vụ Việt Nam tại Anh) lý giải, sản phẩm mang thương hiệu của nhà phân phối mà không mang thương hiệu của nhà sản xuất là một trong những tập quán kinh doanh thông thường tại Anh được Luật pháp cho phép.

Sở dĩ gạo Việt Nam tại Anh đa phần mang thương hiệu của nhà phân phối chứ không mang thương hiệu của vùng trồng lúa hay thương hiệu của nhà xuất khẩu vì nhà xuất khẩu chưa làm thương hiệu.

Một khía cạnh khác, các nhà phân phối tại Anh cho rằng, thương hiệu riêng của họ có hiệu quả marketing hơn thương hiệu của nhà xuất khẩu Việt Nam, nhất là khi thương hiệu gạo Việt Nam không được người tiêu dùng Anh biết đến.

Vì vậy, trong môi trường cạnh tranh có lợi cho người nhập khẩu sở tại hơn người xuất khẩu nước ngoài, Thương vụ cho biết doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam thường sẵn sàng chấp thuận xuất gạo không có thương hiệu và để cho nhà phân phối sử dụng thương hiệu riêng của họ.

Do đó, việc xây dựng chiến lược thương hiệu và đăng ký bảo hộ cho gạo Việt tại nước ngoài vô cùng cần thiết, đặc biệt trong bối cảnh gần đây, gạo ST 25 đang bị 5 doanh nghiệp Mỹ và 1 doanh nghiệp Úc nộp đơn xin đăng kí bảo hộ nhãn hiệu.

Thương vụ cho hay, tuy đã được giải thưởng là gạo ngon nhất Thế giới năm 2019 nhưng rất ít người dân Anh biết đến gạo ST 25 và loại gạo này không có nhiều hiệu quả marketing trên thị trường Anh. Bài học của Gạo ST 25 đã minh chứng cho việc cần thiết phải xây dựng chiến lược quảng bá thương hiệu gạo Việt đến với quốc tế. 

Vì vậy, theo các chuyên gia của Thương vụ, để hạt gạo Việt Nam tạo được sự đột phá và xây dựng vị thế bền vững trên thị trường Anh cũng như các thị trường lớn khác, ngành lúa gạo Việt Nam cần triển khai một chiến lược thương hiệu phù hợp với từng thị trường.

"Cụ thể, chương trình thương hiệu quốc gia cần lựa chọn một số chủng loại gạo chất lượng cao có sản lượng lớn để đặt tên theo hướng đơn giản, dễ nhớ, dễ phát âm và gắn với địa danh nơi trồng lúa (ví dụ: gạo Sóc Trăng Việt Nam) hay tên người tạo ra giống lúa (ví dụ : gạo Ông Cua) để có thể đăng ký bảo hộ thuận lợi tại nước ngoài", chuyên gia Thương vụ nêu giải pháp.