Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), tình hình chống khai thác IUU sau 5 năm bị cảnh báo “thẻ vàng” vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế chậm khắc phục trên thực tế tại địa phương và đã được Đoàn Thanh tra của Ủy ban Châu Âu (EC) ghi nhận, đánh giá và khuyến nghị tại đợt thanh tra lần thứ 3.

Cụ thể, tỷ lệ giám sát sản lượng lên bến còn thấp. Việc thực hiện xác nhận, chứng nhận và truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác trong nước còn nhiều tồn tại; chưa kiểm soát được nguồn gốc sản phẩm thủy sản khai thác nhập khẩu từ nước ngoài vào Việt Nam bằng tàu container để xuất khẩu sang thị trường khác ngoài châu Âu dẫn tới rủi ro vi phạm IUU...

Chủ trì Hội nghị Thủ tướng với 28 tỉnh, thành phố ven biển về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), chiều 1/12, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh: "Vấn đề là do đâu? Do chúng ta làm chưa hết trách nhiệm, chưa nghiêm? Trách nhiệm thuộc về ai? Công cụ quản lý nhà nước ở đâu? Tại sao vẫn diễn ra tình trạng này?" - Thủ tướng đặt ra hàng loạt câu hỏi, đồng thời nhấn mạnh "Nếu chúng ta bị EC áp thẻ đỏ thì sẽ bị thiệt hại rất lớn".

"Không làm qua loa, cho có để chống chế, để nay mai EU vào kiểm tra thấy mình cũng đã hô hào, cũng đã thế này, thế kia...Đề nghị phải bỏ tư tưởng này đi. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn phân cấp, phân quyền rõ rồi, bây giờ chúng ta ngồi đây đã kiểm điểm với nhau vì sao, tại các bộ, ngành chưa làm hết trách nhiệm hay là vì các địa phương chưa vào cuộc? Phải tìm ra nguyên nhân, xử lý nguyên nhân đến nơi đến chốn, thấu đáo, thực sự hiệu quả, tại sao các nước chung quanh lại làm được còn chúng ta thì không?

 Việt Nam là đối tác tin cậy, bạn bè tốt, là thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế thì phải có trách nhiệm trong việc này. Nếu không làm được việc này thì đất nước sẽ gánh chịu thiệt hại, giá trị quốc gia cũng bị thiệt hại", Thủ tướng nhấn mạnh.

Thủ tướng đặt vấn đề cần kiểm điểm trách nhiệm của các cấp, các ngành, các địa phương, đồng thời cần sự vào cuộc tích cực của người dân, bởi “dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”.

Thời gian tới, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành phối hợp với các địa phương rà soát tổng thể về các biện pháp kỹ thuật, công nghệ để chống IUU, điều chỉnh các quy định phù hợp với tình hình; rà soát lại lực lượng lao động khai thác thủy hải sản, phân loại đối tượng, tạo sinh kế, chuyển đổi nghề nghiệp cho người dân, giảm lực lượng khai thác hải sản.

"Cán bộ phải lăn lộn với cơ sở, tỉnh xuống huyện, huyện xuống xã, xã xuống với dân và nếu tỉnh, huyện xuống với dân thì càng tốt; lo cuộc sống của người dân như cuộc sống của mình thì mới giải quyết được".

Thủ tướng cũng yêu cầu nghiên cứu, cơ cấu lại các khoản vay của ngư dân để xử lý; tiếp tục thực hiện các biện pháp xử lý hành chính đối với các hành vi IUU, nếu vi phạm pháp luật hình sự phải cương quyết xử lý.

Thủ tướng chỉ đạo Bộ NN&PTNT phối hợp với các bộ, ngành, địa phương rà soát các nghị định, thông tư, các quy định, văn bản pháp luật để phát hiện những vướng mắc, kẽ hở để điều chỉnh phù hợp, sát thực tế. Đặc biệt, phải tăng cường phối hợp chặt chẽ với nhau cùng thực hiện chống IUU.

Đồng thời, đề nghị Bộ Ngoại giao tiếp tục vận động quốc tế chia sẻ trong vấn đề này vì Việt Nam là đất nước đang phát triển, nền kinh tế đang chuyển đổi. Bộ KH&CN hướng dẫn người dân sử dụng các thiết bị công nghệ trong hoạt động khai thác.

Các doanh nghiệp cần hợp tác với người dân để mở rộng thị trường, tạo sinh kế. Ngân hàng Nhà nước quan tâm, chỉ đạo xử lý các vấn đề về khoanh nợ, giãn nợ, cơ cấu nợ một cách cụ thể. Đối với ngư dân, chúng ta vừa phải giáo dục ý thức, tạo cơ hội cho thực hiện các nghĩa vụ, tạo việc làm, sinh kế lâu dài.

"Yêu cầu khẩn trương xây dựng Chương trình, kế hoạch hành động 180 ngày thực hiện các khuyến nghị của EC trong việc gỡ thẻ vàng IUU. Trong đó, kế hoạch phải nêu rõ, cụ thể trách nhiệm của Chính phủ, bộ, ngành, tỉnh, thành phố, huyện, xã và từng người dân; kế hoạch phải lượng hóa để mọi cơ quan, người dễ hiểu, dễ làm, dễ giám sát, dễ kiểm tra, dễ đánh giá...", Thủ tướng nêu rõ.