Bên cạnh một số ít gia đình theo xu hướng rèn tính tự lập cho con ngay từ nhỏ thì hiện nay, nuông chiều con thái quá, bao bọc và làm thay cho con mọi thứ, chỉ cần con học đạt điểm cao… vẫn còn được rất nhiều phụ huynh xem như kim chỉ nam trong giáo dục con cái.

Thực trạng này được Thạc sĩ Lê Hoài Việt, giảng viên Khoa Quản trị kinh doanh - ĐH Mở TP.HCM, xác nhận: “Có một thực trạng đang diễn ra là có không ít bạn mà tuổi đời và sự trưởng thành dường như là một phương trình không hề cân xứng”.

Mặc dù chưa được y học công nhận chính thức là một dạng rối loạn tâm lý nhưng bắt nguồn từ tính cách của nhân vật hư cấu Peter Pan - một chàng trai đã đến tuổi trưởng thành nhưng vẫn từ chối lớn lên - trong tác phẩm của nhà văn James Matthew Barrie, gần đây nảy sinh thuật ngữ hội chứng Peter Pan để chỉ những người “Lớn nhưng không chịu trưởng thành”. 

Theo đó, người mắc hội chứng Peter Pan (sau đây gọi tắt là “Peter Pan” - NV) là người đã trưởng thành về tuổi tác, ngoại hình nhưng tâm lý, nhận thức, cảm xúc và cách hành xử không chịu “lớn” theo. Không chỉ có bạn trẻ, ngày càng có nhiều người lớn mắc hội chứng này. Nó có thể xuất hiện ở cả hai giới, nhưng thường nam giới bị nhiều hơn.     

“Thực ra mỗi lần quan sát điều này, tôi thương các bạn hơn là trách giận. Đơn giản, tôi nghĩ đây là hệ quả tất yếu của một nền giáo dục có nhiều thứ cần phải xem xét lại”, Thạc sĩ Lê Hoài Việt nhận định. Theo đó cho thấy, “Peter Pan” được coi là hệ quả của việc bố mẹ nuông chiều con thái quá từ nhỏ. Sự bao bọc quá mức này đã cản trở quá trình phát triển và trưởng thành của con cái.

Không chỉ bao bọc con từ bé, nhiều bố mẹ can thiệp vào cuộc sống của con cái ngay cả khi con đã lập gia đình. Từ chuyện mua nhà, sinh con đến mối quan hệ vợ chồng.  

Các “Peter Pan” khi còn bé phụ thuộc vào mẹ hầu hết các nhu cầu căn bản như ăn mặc, ngủ nghỉ, học hành, vui chơi… Không thức dậy nếu không được mẹ gọi, đi học được mẹ soạn sẵn cặp sách, áo quần… Đi học về, tắm rửa, ăn cơm, ăn xong cái chén không rửa, lên phòng, cắm mặt vào điện thoại, ngủ, thức dậy học bài….

Khi lớn lên vẫn thích dựa dẫm vào bố mẹ để được đáp ứng những nhu cầu sinh hoạt căn bản, tài chính, đến nhu cầu xã hội và tình cảm, không biết giới hạn mình tới đâu sinh ra rụt rè, không tự tin, làm gì cũng sợ sai, sợ không thích ứng nổi… Cuối cùng không thể tự quyết định cuộc đời mình.

Trong tình yêu, khi cần xử lý như một người lớn, “Peter Pan” hoàn toàn lúng túng;  Khi cần thể hiện sự trưởng thành họ sẽ cực kỳ căng thẳng. Một số “Peter Pan” vì thế e ngại kết hôn.

Ngay cả khi đã kết hôn, “Peter Pan” cũng khó có thể tự lập. Chỉ là họ thay đổi “bờ vai” từ mẹ sang vai vợ/chồng mà thôi. Họ thường không biết nhận lỗi và chịu trách nhiệm như một người lớn. Nếu trên đường đời không may trắc trở, biện pháp của họ cũng chỉ là nhờ bố mẹ hoặc bạn đời gánh vác cho mình. Họ xem các công việc trong gia đình như dọn dẹp nhà cửa, chăm sóc con cái… không phải là của họ: “Anh không làm được, anh không quen, anh không biết làm, hồi ở nhà má làm hết trơn…”.

Ngoài tác động bởi sự nuông chiều, bao bọc thái quá của bố mẹ thì theo Humbelina RobLes Ortega, nhà tâm lý học thuộc Đại học Granada, sự cô đơn, cần có một ai đó an ủi, sẻ chia, nương tựa, cũng là một nguyên nhân dẫn đến một người mắc hội chứng “Peter Pan”.

Mối quan hệ bố mẹ - con cái tốt nhất để không tạo nên những đứa trẻ “Lớn nhưng không chịu trưởng thành” là mối quan hệ thân thiết nhưng không phụ thuộc. Bởi vì bố mẹ không thể đi theo con đến hết đời nên hãy biết cách rút dần kịp thời ở những giai đoạn mấu chốt trong cuộc đời của chúng.   

Do cha mẹ bảo bọc con không thể trưởng thành, con không trưởng thành, không tự lập được khiến cha mẹ lo lắng hơn và lại tiếp tục bao bọc… Cái vòng luẩn quẩn ấy khiến cả con cái và bố mẹ rơi vào bế tắc, đôi khi xảy ra thảm cảnh rất đau lòng như đã diễn ra trong thực tế. 

Theo Diana Baumrind, một nhà tâm lý học và phát triển trẻ em nổi tiếng người Mỹ thì nuôi dạy con cái kiểu dễ dãi, nuông chiều thường dẫn đến những đứa trẻ có xếp hạng thấp về mức độ hạnh phúc và khả năng tự chủ. 

Cho nên, để con mình không mắc phải hội chứng Peter Pan, các mẹ cần thay đổi cách ứng xử với con cái: Hãy ngưng chiều con một cách quá mức, tập cho con sống một cách tự lập và có trách nhiệm ngay từ nhỏ. Còn các chị vợ nếu gặp phải anh chồng “Peter Pan” cũng hãy bớt nuông chiều để các “anh em” có cơ hội trưởng thành và sống có trách nhiệm hơn.