Các nhà đầu tư khắp thế giới đang chuẩn bị sẵn sàng cho những ngày đầy biến động sắp tới, với thị trường trái phiếu, tiền tệ và cổ phần oằn mình dưới ảnh hưởng từ “bước nhảy khổng lồ” của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (Bank of Japan - BoJ).

Thứ Sáu tuần vừa qua, Kazuo Ueda, Thống đốc mới của BoJ, công bố ngân hàng của “xứ sở mặt trời mọc” sẽ nới lỏng kiểm soát đối với trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm. Đây là một quyết định đi ngược với chính sách kiểm soát tiền tệ lỏng lẻo mà ngân hàng này đã theo đuổi trong nhiều thập kỷ trước.

Đồng thời, các nhà phân tích xem quyết định của BoJ như một sự chùn bước trong chiến dịch gây tranh cãi, mang tính thử nghiệm, kéo dài 7 năm liên tiếp với tên gọi “kiểm soát đường cong lợi suất”. Chiến dịch này cho phép chính phủ Nhật Bản tung tiền mua trái phiếu, hạn chế lợi suất trái phiếu chính phủ ở mức thấp, và kích thích lạm phát - một chiến lược trái ngược với các quốc gia khác trên thế giới.

Chuyên gia kinh tế Nhật Bản của UBS, Masamichi Adachi đã viết trong một báo cáo: “Đây là quyết định bãi bỏ thực sự việc kiểm soát đường cong lợi suất. Việc không đưa ra hướng dẫn nào về chính sách lãi suất cho thấy BoJ đã để ngỏ lựa chọn điều chỉnh chính sách trong thời gian ngắn”.

Các nhà phân tích xem quyết định của BoJ như một sự chùn bước trong chiến dịch gây tranh cãi, mang tính thử nghiệm, kéo dài 7 năm liên tiếp với tên gọi “kiểm soát đường cong lợi suất”.

Quyết định của Thống đốc Ueda sẽ mở cửa cho một sự thay đổi lớn trong tính chất của nền kinh tế Nhật Bản trên thị trường thế giới, cũng như thay đổi dòng chảy đầu tư toàn cầu. Các nhà đầu tư xem sự thay đổi này là một bước “bình thường hóa” tình trạng nền kinh tế Nhật Bản, đi ra khỏi thời kỳ giảm phát, kinh tế trì trệ.

“Điều chắc chắn là sự thay đổi này sẽ mang dòng tiền từ nước ngoài vào Nhật Bản, và sẽ ảnh hưởng đến chứng khoán” - theo lời Luca Paolini, chiến lược gia tại Pictet. “Nhật Bản đang ra khỏi tình trạng giảm phát và trở thành một địa điểm đầu tư bình thường”.

Hồi thứ Sáu vừa qua, BoJ cho biết lãi suất của họ vẫn sẽ duy trì ở mức âm 0,1%. Nhật Bản là quốc gia duy nhất trên thế giới duy trì lãi suất âm. Ngân hàng này nói họ cần thêm thời gian để đạt mục tiêu lạm phát 2%.

Kết quả của quyết định trên là lợi suất trái phiếu JGB kỳ hạn 10 năm đã tăng lên mức cao nhất trong 9 năm là 0,607% vào thứ Hai tuần này, trước khi giảm xuống 0,59% sau khi BoJ thông báo đột ngột họ sẽ mua 300 tỷ Yên (2,1 tỷ USD) trái phiếu chính phủ kỳ hạn 5 đến 10 năm. Riêng hôm thứ Sáu, lợi suất đã tăng lên tới 0,572%.

Tuy vậy, các chuyên gia vẫn cho rằng BoJ sẽ không sớm từ bỏ mức lãi suất âm cho đến ít nhất là đầu năm sau, thời điểm mà mức lạm phát được dự đoán sẽ xuống dưới mục tiêu 2%. Các chỉ số lạm phát chủ chốt ở Nhật đã đạt 3,3% vào hồi tháng 6. BoJ, hôm thứ Sáu, đã nâng dự báo lạm phát cơ bản cho năm tài chính 2023 từ 1,8 lên 2,5%, đồng thời hạ dự báo cho năm tài chính 2024 xuống 1,9%.

Thống đốc BoJ, Kazuo Ueda, cũng nhắc đến sự biến động vừa qua của tỷ giá đồng Yên so với đồng đô la là một yếu tố dẫn đến quyết định cho phép lợi suất trái phiếu thoải mái hơn. Một số nhà phân tích cho rằng điều này sẽ tạo ra một thời gian biến động mới trên thị trường, nghi ngại sự can thiệp chính trị của chính phủ Nhật Bản.

Ở mặt khác, nhiều chuyên gia tiền tệ cho rằng áp lực tâm lý từ quyết định của BoJ là lớn, nhưng sẽ không đủ để thay đổi quan điểm của các nhà đầu tư lớn đối với đồng Yên. Có chăng thì nó chỉ tạo ra một biến động nhỏ.

Sau phiên giao dịch hỗn loạn vào thứ Sáu, đến cuối tuần thì đồng Yên đã dậm chân ở mức khoảng 141 Yên/ đô la, gần bằng tỷ giá trước khi có quyết định của BoJ.

Kamakshya Trivedi, chiến lược gia tiền tệ tại Goldman Sachs, mô tả động thái của Ueda là một "bước nhảy khổng lồ" của BoJ nhưng chỉ là một "bước nhỏ" đối với đồng Yên. Ông cho rằng đồng tiền này có thể tăng cao hơn trong những ngày tới khi thị trường thăm dò thông số về sự linh hoạt của BoJ, nhưng một sự tăng giá hoàn toàn có lẽ sẽ không diễn ra.

Robert Tipp, Giám đốc chiến lược đầu tư toàn cầu của PGIM, lập luận rằng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản chỉ đang chờ thời gian và “xem xét liệu hiện tượng tăng trưởng lương bổng là tự nhiên hay là kết quả của áp lực từ chính phủ” - một nhận xét tương tự với Thống đốc Ueda.