Bài 1: Cái bẫy di sản của tượng đài 118 năm tuổi

Bài 2: Khi giá trị di sản đầu hàng trước áp lực tài chính

Mức doanh số thấp kỷ lục của Converse không chỉ là nỗi lo của các cổ đông tại Portland mà còn đang trực tiếp đe dọa đến dây chuyền sản xuất tại Đông Nam Á. Với tư cách là trung tâm gia công lớn nhất của Nike, các nhà máy tại Việt Nam đang đứng trước bài toán sụt giảm đơn hàng ngay trong những tháng đầu năm 2026.

Mối liên kết giữa doanh số bán lẻ tại Mỹ và năng suất tại các khu công nghiệp Bình Dương, Đồng Nai là một mối quan hệ hữu cơ chặt chẽ.

Theo báo cáo tài chính quý 2 năm tài chính 2026 của Nike công bố vào tháng 12/2025, doanh thu của Converse đã lao dốc 30% xuống còn 300 triệu USD, kéo theo lượng hàng tồn kho của toàn tập đoàn chạm mốc 8 tỷ USD.

Khi sức mua tại thị trường Bắc Mỹ và Trung Quốc - nơi doanh số Nike vừa giảm 17% - suy yếu, hệ quả tất yếu là sự điều chỉnh quy mô sản xuất tại các nhà máy đối tác. Tại Việt Nam, quốc gia đang đảm nhiệm sản xuất hơn 50% sản lượng giày toàn cầu cho Nike và tạo việc làm cho hơn 450.000 lao động, tính đến tháng 01/2026, các đơn hàng gia công cho dòng giày canvas chủ lực của Converse đã ghi nhận mức giảm dự kiến khoảng 20% cho các quý tiếp theo của năm 2026.

Áp lực càng gia tăng khi các biến số về thuế quan mới tại thị trường Mỹ bắt đầu có hiệu lực trong năm 2026. Với dự báo thuế nhập khẩu có thể đẩy chi phí sản xuất tăng thêm hơn 1 tỷ USD cho toàn tập đoàn Nike, việc cắt giảm những dòng hàng có biên lợi nhuận thấp và doanh số kém như Converse là ưu tiên hàng đầu trong quản trị rủi ro.

Mối liên kết giữa doanh số bán lẻ tại Mỹ và năng suất tại các khu công nghiệp Bình Dương, Đồng Nai là một mối quan hệ hữu cơ chặt chẽ.

Nếu Nike thực hiện việc bán thương hiệu cho một đối tác khác như các quỹ đầu tư tư nhân, chuỗi cung ứng tại Việt Nam có thể sẽ phải trải qua một đợt tái ký kết hợp đồng hoặc thay đổi các tiêu chuẩn sản xuất vốn đã vận hành ổn định dưới thời Nike.

Việc sụt giảm đơn hàng ngay trong tháng 01/2026 - thời điểm sản lượng giày dép thường giảm 12,1% so với tháng trước đó do yếu tố mùa vụ - càng làm trầm trọng thêm bài toán duy trì thu nhập cho công nhân tại các "ông lớn" gia công như Pou Chen hay Huali.

Tình trạng của Converse là một minh chứng rõ nét cho thấy sự mong manh của mô hình gia công xuất khẩu khi nhu cầu tiêu dùng toàn cầu thay đổi đột ngột. Sự sụt giảm của một thương hiệu quốc tế ngay lập tức tạo ra làn sóng chấn động đến thị trường lao động địa phương, nơi khoảng 1,5 triệu người đang phụ thuộc vào ngành da giày.

Đây là thời điểm các doanh nghiệp sản xuất Việt Nam cần chủ động nâng cao năng lực linh hoạt, thay đổi từ mô hình gia công thuần túy (CMT) sang các phương thức có giá trị gia tăng cao hơn như ODM, để không bị cuốn vào vòng xoáy tái cấu trúc của những gã khổng lồ đa quốc gia như Nike trong tương lai gần.

Bài học quản trị rủi ro chuỗi cung ứng

Doanh nghiệp gia công Việt Nam cần tránh quá phụ thuộc vào các dòng giày "di sản" có tính công năng thấp. Nên đa dạng hóa dây chuyền để thích ứng với xu hướng giày Performance đang bùng nổ.

Chuyển dịch từ CMT sang ODM để tăng giá trị gia tăng và khả năng thương lượng với các tập đoàn đa quốc gia.

Theo dõi sát sao sức khỏe tài chính và biến động nhân sự cấp cao của đối tác quốc tế để chủ động kế hoạch sản xuất và nhân sự trước khi khủng hoảng ập đến.