Tại phiên thảo luận Quốc hội về dự thảo Luật Thuế giá trị gia tăng - VAT (sửa đổi). Một số nội dung được các đại biểu Quốc hội đóng góp ý kiến nhiều nhất là việc chuyển phân bón từ mặt hàng đang chịu thuế suất VAT 0% phải tăng lên 5%; bỏ quy định miễn thuế với các mặt hàng nhập khẩu giá trị nhỏ để tránh hàng rẻ tràn vào Việt Nam cạnh tranh không bình đẳng với hàng chính ngạch; không nên mở rộng đối tượng thu thuế VAT trong bối cảnh đang áp dụng chính sách tài khoá mở rộng để hỗ trợ phục hồi... 

Giải trình, làm rõ vấn đề này, Bộ trưởng Tài chính Hồ Đức Phớc thừa nhận, thuế VAT có phạm vi điều tiết rất rộng và đánh vào hầu hết các loại hàng hóa và dịch vụ, cho nên Luật Thuế VAT là một luật khó vì đụng chạm đến lợi ích của nhiều nhà sản xuất, kinh doanh. Theo chiến lược đến năm 2030, chúng ta phải huy động được vào ngân sách 16 - 17% GDP, trong đó thuế và phí là 14 - 15% GDP và tỷ lệ thu nội địa quy định phải đạt được 86% - 87%.  

Làm rõ dự thảo Luật sửa đổi quy định giao cho Chính phủ quy định các loại hàng hóa, dịch vụ, hộ gia đình, cá nhân không chịu thuế VAT, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc cho biết, hiện nay luật quy định hàng hóa kinh doanh dưới 100 triệu đồng sẽ không thu thuế (mỗi tháng hơn 8 triệu đồng). Tuy nhiên, thời giá ngày càng thay đổi theo hướng trượt giá, do đó để cân đối với vấn đề tăng CPI cũng như tăng lương và giá các loại hàng hóa giá khác, Chính phủ quy định khi ban hành Nghị định quy định ở mức 100 triệu đồng, mấy năm sau tăng lên 150 triệu đồng, sau đó lại tăng lên 200 triệu đồng… nên những thay đổi này giao cho Chính phủ sẽ linh hoạt hơn.

“Bộ Tài chính trước khi tham mưu cho Chính phủ đã phải đánh giá một cách toàn diện, từ chỉ số CPI đến giá các loại hàng hóa, đến vấn đề tăng lương đến vấn đề mất giá của đồng tiền, đến vấn đề tác động của tỷ giá…nên mới đưa ra được con số”, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc cho biết.

Liên quan đến nội dung đại biểu cho rằng không nên buộc phân bón phải chịu thuế VAT, Bộ trưởng Tài chính nêu quan điểm, hiện nay sản lượng phân bón sản xuất trong nước là 73,3%, còn nhập khẩu là 26,7% (tức là khoảng 4 triệu tấn/năm), cho nên quy định áp thuế VAT 5% cho phân bón sẽ không gây mất bình đẳng đối với các doanh nghiệp nhập khẩu.  

Bên cạnh, xét về tác động đến doanh nghiệp thì việc cho phép doanh nghiệp phân bón chịu thuế VAT 5% và được hoàn thuế sẽ tạo ra một nguồn lực cho doanh nghiệp để đổi mới công nghệ, hạ giá thành sản phẩm và phát triển một cách bền vững. 

Bộ trưởng tính toán, nếu hoàn thuế cho doanh nghiệp 1.500 tỷ đồng/năm thì phần tăng thu 4.200 tỷ đồng/năm từ 5% VAT thu của nhóm doanh nghiệp phân bón sẽ tác động đến 9,1 triệu hộ nông dân, theo đó mỗi hộ nông dân một năm trả thêm 461.000 đồng, mỗi tháng trả thêm 38.000 đồng.

Nông nghiệp cũng không hẳn vì doanh nghiệp phân bón chịu 5% thuế VAT mà bị tác động bởi tác động đến giá bán phân bón còn có quy luật cung - cầu, nếu như nguồn cung tăng lên thì giá sẽ hạ, nguồn cung thấp thì giá sẽ cao. 

Về vấn đề áp thuế VAT đối với hàng hóa nhập khẩu có giá trị nhỏ: Hiện nay, hàng hóa nhập khẩu có giá trị nhỏ đang được miễn thuế VAT và thuế nhập khẩu, thực hiện theo Quyết định 78/2010 của Thủ tướng Chính phủ, hàng hóa nhập khẩu gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh có giá trị từ 1 triệu đồng trở xuống được miễn thuế nhập khẩu và thuế VAT.

 Tuy nhiên, hiện nay các nước trên thế giới cũng đã thay đổi quy định này, ví dụ như thuế này tại EU là dưới 22 euro, ở Anh là 135 bảng Anh, Thái Lan hiện nay là 7%. "Trong dự thảo Luật, chúng tôi vẫn thu thuế đối với hàng nhập khẩu giá trị nhỏ để đại biểu Quốc hội yên tâm", Bộ trưởng thông tin.

Bộ trưởng Hồ Đức Phớc cũng lý giải về thuế VAT đối với kinh doanh bất động sản trong đó khẳng định, tiền sử dụng đất, tiền thuê đất không phải chịu thuế, nhưng kinh doanh bất động sản vì phải đầu tư đầu vào, đầu tư cơ sở hạ tầng, phải có máy móc, thiết bị, phải có đá cát, sỏi xi măng,…do được khấu trừ khấu trừ đầu vào nên doanh nghiệp phải chịu thuế đầu ra. Nếu không tính thuế, sẽ không được khấu trừ thuế đầu vào sẽ gây thiệt hại cho doanh nghiệp. 

"Hết năm nay, sẽ có thay đổi về chính sách tài khóa, nên kết thúc chính sách tài khóa mở rộng để tập trung vào chính sách tài khóa thắt chặt. Trong xu thế thế giới phải tập trung nâng cao sức mạnh của tài chính công, để đảm bảo trang trải cho xã hội và xây dựng cơ sở hạ tầng, an sinh xã hội và các vấn đề khác. Vì thế, cần phải thúc đẩy kinh tế phát triển, do đó, các gói thuế suất sẽ phải tăng lên", Bộ trưởng Tài chính nhấn mạnh.