Từ mRNA đến IPO

Tháng 10 năm ngoái, Uğur Şahin đến New York để khởi động đợt chào bán ra công chúng lần đầu (IPO) cổ phiếu công ty công nghệ sinh học của mình và giới thiệu về công nghệ mới của nó. “Chúng tôi dựa vào hệ miễn dịch của bệnh nhân,” Şahin phát biểu trước khi mở bán tại trang web thị trường của Nasdaq. “Chúng tôi muốn kích hoạt tế bào miễn dịch của bệnh nhân để xác định, phát hiện và loại bỏ các tế bào nhiễm bệnh”. 

Tầm nhìn khoa học của Şahin không khiến các nhà đầu tư ấn tượng như ông kỳ vọng. BioNTech dự đoán sẽ bán được 264 triệu đô la cổ phiếu của mình trong đợt IPO, nhưng cuối cùng chỉ huy động được 150 triệu đô la, vì họ bán được ít cổ phần hơn với giá thấp hơn mức đề xuất. Dù vậy, BioNtech vẫn có mức định giá thị trường rất tốt là 3,4 tỷ USD.

Tuy nhiên, đại dịch đã thay đổi quan điểm của các nhà đầu tư về công nghệ tiên tiến của BioNTech, đặc biệt là nền tảng RNA thông tin nhằm biến tế bào của cơ thể thành nhà máy sản xuất thuốc. Vào tháng 6, BioNTech thử nghiệm vắc-xin mRNA COVID-19 và đạt được thỏa thuận hợp tác để cùng phát triển với hãng dược phẩm khổng lồ Pfizer của Mỹ.

Các nhà giao dịch chứng khoán lập tức đấu giá cổ phiếu của BioNTech, vốn đã tăng hơn gấp ba lần kể từ đợt IPO, đưa ra mức định giá 11,5 tỷ đô la cho công ty. Hồ sơ được BioNTech gửi lên Ủy ban Chứng khoán & Giao dịch (Securities & Exchange Commission) cho thấy Şahin sở hữu 18% cổ phần của BioNTech vào tháng Hai. Đợt tăng giá dữ dội của cổ phiếu đã nâng giá trị tài sản ròng của Şahin lên 2,1 tỷ USD, lần đầu tiên lọt vào danh sách tỷ phú của Forbes.

Ở tuổi 54, Şahin đạp xe đến văn phòng của BioNtech ở Mainz (Đức) vào mỗi buổi sáng. Ông đã toàn tâm toàn ý nghiên cứu để cho ra vắc-xin Covid-19 sớm nhất có thể. Vào tháng 4 năm ngoái, BioNTech bắt đầu thử nghiệm vắc xin Covid -19 - BNT162 - trên 200 người tham gia nghiên cứu ở Đức. Đến tháng 12/2020, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) đã cấp phép sử dụng khẩn cấp cho vắc-xin Covid -19 của Pfizer-BioNTech. Hoa Kỳ là quốc gia mới nhất cùng với Canada và Vương quốc Anh phê duyệt vắc xin Covid -19.

Şahin được sinh ra ở Thổ Nhĩ Kỳ và lớn lên ở Đức - nơi cha mẹ ông làm việc trong nhà máy Ford. Sau khi theo học ngành y, Şahin trở thành giáo sư và nhà nghiên cứu tập trung vào liệu pháp miễn dịch. Vào năm 2001, ông và vợ của mình - nhà miễn dịch học Özlem Türeci - thành lập Ganymed Pharmaceuticals để phát triển các kháng thể đơn dòng chống lại bệnh ung thư. Türeci giữ chức Giám đốc điều hành và công ty được hỗ trợ bởi hai anh em tỷ phú Thomas và Andreas Strüngmann. Ganymed đã được Astellas Pharma mua lại vào năm 2016 với giá 1,4 tỷ USD.

Şahin thành lập BioNTech vào năm 2008, một lần nữa được hậu thuẫn bởi anh em nhà Strüngmann. Türeci là cố vấn khoa học cho công ty trong nhiều năm và gia nhập BioNTech với tư cách giám đốc y tế sau khi Ganymed được bán.

Và bắt tay với Pfizer

Şahin xây dựng BioNTech với mục đích ứng dụng miễn dịch học ung thư trong việc điều trị ung thư, khởi động hơn 20 chương trình phát triển. Tuy vậy, BioNTech được biết đến nhiều nhất nhờ công trình sử dụng RNA thông tin để phát triển vắc-xin ung thư, bao gồm vắc-xin được cá nhân hóa có tên là iNest. Ý tưởng là biến cơ thể thành nhà máy sản xuất thuốc hoặc vắc-xin và lập trình các tế bào để tạo ra các protein điều trị.

BioNTech từng hợp tác với Pfizer để sản xuất vắc xin cúm và được Quỹ Bill và Melinda Gates hỗ trợ tài chính. Trái ngược với sự kỳ vọng, không có bất kỳ sản phẩm mRNA nào được cấp phép để sử dụng cho người trong suốt 10 năm đầu hoạt động. Tuy nhiên, BioNTech lại rất có tiềm năng trong việc cung cấp giải pháp cho đại dịch Covid-19 bởi nó có nguồn tài trợ lớn và nhiều mối quan hệ. Phương pháp tiếp cận của mRNA cũng giúp rút ngắn đáng kể thời gian phát triển của vắc xin Covid-19.

Vào một ngày cuối tuần của tháng Giêng/2020, Şahin đọc một bài báo trên tờ The Lancet về loại virus này và dự đoán với Thomas Strüngmann rằng một đại dịch sắp xảy ra sẽ khiến các trường học phải đóng cửa. “Ngay thứ Hai tuần sau, anh ấy đã họp với nhóm của mình để chuyển hướng nghiên cứu từ ung thư qua vắc-xin,” Strüngmann phát biểu trong một cuộc phỏng vấn.

Đến tháng 2, Şahin gọi cho Kathrin Jansen, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu và phát triển vắc xin của Pfizer. Hai người biết rõ nhau vì hai năm trước đó BioNTech đã hợp tác với Pfizer để phát triển vắc-xin cúm dựa trên mRNA. Şahin nói rằng BioNTech đã phát triển được một số mẫu vắc xin cho Covid-19 và hỏi liệu Pfizer có muốn hợp tác không. "Uğur, còn cần phải hỏi nữa à?" Jansen trả lời. "Tất nhiên là chúng tôi tham gia rồi."

Vào giữa tháng 3, BioNTech đã công bố “tiến bộ nhanh chóng” sản phẩm của mình - BNT162, và việc hợp tác với Pfizer. Gã khổng lồ của ngành dược phẩm Hoa Kỳ đã đồng ý tài trợ 1 tỷ USD cho chi phí phát triển và sản xuất ban đầu, bao gồm khoản trả trước 185 triệu USD cho BioNTech. Pfizer cũng sẽ thanh toán 563 triệu USD cho BioNTech nếu mọi việc suôn sẻ. Cổ phiếu của BioNTech tăng vọt.

Mặc dù Moderna nhận được tới 483 triệu USd từ Cơ quan Nghiên cứu và Phát triển Y sinh nâng cao của chính phủ liên bang, BioNTech và Pfizer lại không dựa vào bất kỳ nguồn tài trợ nào từ chính phủ. Một khía cạnh độc đáo khác là BioNTech - Pfizer thử nghiệm 4 loại vaccine với các nền tảng mRNA khác nhau. Các nhà nghiên cứu sẽ theo dõi chặt chẽ dữ liệu về khả năng sinh miễn dịch của người tham gia, các kháng thể trung hòa được sản xuất, và loại bỏ những vaccine không đạt yêu cầu.

Giám đốc điều hành Pfizer, Albert Bourla, đã đẩy nhanh tiến độ cho loại vaccine Covid-19 tiềm năng. Phát triển vaccine thường phải mất nhiều năm nên rất khó để có thể tạo ra một loại vaccine an toàn và hiệu quả, Bourla cảm thấy điều tối quan trọng là phải làm cho hoạt động của Pfizer’s Covid-19 hoàn toàn minh bạch với công chúng trong bối cảnh đại dịch. 

Bourla sinh ra và lớn lên ở Hy Lạp - đã cùng Şahin ăn mừng khi vaccine được phát triển thành công, cho biết: “Chỉ có kẻ thù là virus và thời gian".