Alex Lawrence, một người bán ô tô điện đã qua sử dụng ở Salt Lake, Mỹ, nhận thấy trong các năm qua có sự thay đổi trong loại khách hàng đến phòng trưng bày của ông. Khách hàng thông thường của Alex Lawrence từng là những người giàu sẵn sàng bỏ ra khoảng 70.000 USD (Khoảng 1.7 tỷ VND) để mua một chiếc xe bán tải hạng sang Rivian. 

Nhưng gần đây, ông Lawrence cho biết, khách hàng đã có thể mua những chiếc Tesla đã qua sử dụng chỉ với giá hơn 20.000 USD (Khoảng 500 triệu VND), sau khi áp dụng ưu đãi tín dụng thuế liên bang 4.000 USD.

Ông Lawrence nói: “Chúng tôi đang thấy ngày càng có nhiều khách hàng lao động cổ xanh và cổ trắng. Giá mua xe điện bỗng nhiên gần trong tầm tay họ hơn bao giờ hết”.

Được nhiều nhà phê bình coi là đồ chơi của giới thượng lưu, xe điện đang nhanh chóng trở nên dễ tiếp cận hơn. Giá bán đang giảm mạnh do cạnh tranh gia tăng, chi phí nguyên liệu thô thấp hơn và sản xuất hiệu quả hơn. Tại Mỹ, khoản tín dụng thuế liên bang lên tới 7.500 USD cho ô tô điện mới, thường được kèm thêm hàng nghìn đô la từ ưu đãi của chính phủ, đã đẩy giá thậm chí còn thấp hơn.

Xu thế này không chỉ diễn ra tại Mỹ. Công nghệ phát triển nhanh chóng đang làm xe điện trở nên dễ chấp nhận hơn. Xe ô tô điện có thể đi hơn 300 dặm (382km) chỉ trong một lần sạc đang phổ biến hơn, và thời gian sạc trung bình đã đi xuống dưới 30 phút. Trong khi đó, các công trình công cộng, hệ thống sạc với khả năng sạc nhanh đang mọc lên khắp nơi - tại Mỹ, con số này tăng 36% tính từ tháng 4/2023 đến 4/2024.

Các nhà sản xuất ô tô bao gồm Tesla, Ford, General Motors và Stellantis - chủ sở hữu của thương hiệu Jeep, đều liên tiếp công bố kế hoạch cho ra xe điện với mức giá chỉ 25.000 USD (khoảng 636 triệu đồng). 

Randy Parker, giám đốc điều hành của Hyundai Motor America, cho biết: “Thị trường xe điện đã đạt đến điểm đường cong lên”. Công ty này sẽ bắt đầu sản xuất xe điện tại một nhà máy ở Georgia, Mỹ vào cuối năm nay. “Thời kỳ của khách hàng khởi điểm đã đi qua. Bây giờ ta bắt đầu  chuyển sang thị trường đại chúng”.

Đây là tin tốt cho chính quyền Tổng thống Mỹ, Joe Biden, vốn đã đưa ra nhiều kế hoạch thúc đẩy ngành xe điện, với mục tiêu đạt tỷ lệ nửa số xe bán ra trong 2030 sẽ là xe điện. Kế hoạch của chính quyền Mỹ vừa là để đối phó với thay đổi khí hậu, vừa là để thúc đẩy ngành sản xuất công nghệ cao trong quốc gia này.

Và xu hướng này gần như không thể ngừng lại được. Peter Slowik, người đứng đầu nghiên cứu về xe hành khách tại Hội đồng quốc tế xe năng lượng sạch (International Council on Clean Transportation), cho biết: “Có thể có một số trục trặc về tốc độ và quy mô bán ra của xe điện nhưng tôi không nghĩ là thị trường xe điện sẽ phẳng lặng”. Tổ chức nghiên cứu mà Peter đứng đầu cho biết: “Hầu hết các nhà sản xuất ô tô đều đã cam kết theo đuổi tương lai xe được vận hành hoàn toàn bằng điện”.

Tuy vậy, mức giá bình quân của xe điện vẫn cao hơn xe chạy xăng, với giá mỗi chiếc khoảng 55,252 USD tại thị trường Mỹ trong tháng 4. Con số này đi xuống 9% so với cùng kỳ năm ngoái, nhưng vẫn cao hơn khoảng 6700 USD so với các loại xe khác.

Nhưng theo ước tính của Hội đồng quốc tế xe năng lượng sạch, xe điện có khả năng chạy 400 dặm (643 km) với một lần sạc sẽ đạt giá ngang ngửa với xe động cơ đốt trong 2030, chưa tính các khoản hỗ trợ từ chính phủ. Xe bán tải, vốn cần pin lớn hơn, sẽ mất nhiều thời gian hơn để đạt mức giá ngang bằng.

Các ước tính này không kèm theo chi phí bảo dưỡng và nhiên liệu. Điện vẫn luôn rẻ hơn xăng cho việc di chuyển, và xe điện không cần bảo thay dầu, lọc khí hay bugi. Đối với những ai cần lái xe thường xuyên, xe điện hấp dẫn hơn.

Tuy giá xe điện đang đi xuống, vẫn có hiểm họa đến từ Trung Quốc, nơi cung cấp một nửa lượng pin lithium-ion sử dụng trong xe điện bán tại Mỹ và các nơi khác trên thế giới - dựa theo nghiên cứu của Interact Analysis. Loại pin này nằm trong tầm nhắm tranh chấp thương mại giữa Washington và Bắc Kinh.

Nhiều hãng đang xây dựng nhà máy sản xuất pin của họ tại Mỹ và Canada, nhưng hầu hết sẽ không thể đạt sản lượng để thay thế hoàn toàn pin từ Trung Quốc.

Nguyên liệu thô là một rủi ro khác. Giá lithium và các vật liệu khác cần thiết cho pin đã giảm mạnh trong 12 tháng qua, khiến ô tô điện trở nên rẻ hơn. Nhưng giá hàng hóa có thể tăng cao trở lại. 

Sự suy giảm gần đây của tốc độ tăng trưởng doanh số xe điện đã khiến Tesla, Ford và các hãng khác phải trì hoãn kế hoạch mở rộng sản xuất. Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích kỳ vọng doanh số bán hàng sẽ tăng trở lại khi các mẫu mã mới được tung ra vớ giá cạnh tranh, cộng với việc mạng lưới hạ tầng cơ sở sạc lan rộng hơn.

Dù thế nào, các thế lực đẩy giá xe điện đi xuống vẫn rất mạnh. Chi phí sản xuất đang ngày càng đi xuống khi các “ông lớn” trong ngành sản xuất xe đi vào ngành xe điện, áp dụng bề dày kinh nghiệm của họ để tối ưu hóa dây chuyền sản xuất.

Cuối năm nay, General Motors (GM), một trong những tên tuổi ngành sản xuất lớn nhất Hoa Kỳ, sẽ bắt đầu bày bán mẫu xe điện Chevrolet Equinox với tầm vận hành 300 dặm (382km), với giá chỉ 30.000 USD (763 triệu VND). Và hãng này có kế hoạch bán ra một mẫu mã rẻ hơn nữa, Chevrolet Bolt, vào năm tới. Cả hai mẫu xe này đều được sản xuất trên dây chuyền Ultium của GM.

Cạnh tranh cũng đang dần nóng lên. Toyota và các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản khác nổi tiếng về  các loại xe đáng tin cậy và giá cả phải chăng đang nhảy vào thị trường xe điện, tuy có phần chậm chân.  Honda có kế hoạch bắt đầu sản xuất chúng tại nhà máy ở Ohio vào năm tới.

Theo Cars.com, một nền tảng bán hàng trực tuyến, sẽ có hơn 100 mẫu xe chạy hoàn toàn bằng điện được bán tại Mỹ vào năm tới, gấp đôi số lượng của năm ngoái.

Ở mặt khác, giá xe cũ, thường được cho là đáng chú ý hơn giá xe mới, cũng sẽ trở nên hấp dẫn hơn rất nhiều. Các mẫu xe Tesla, Nissan và GM đã vận hành 3 năm hay hơn trong thời gian qua sẽ tạo ra lượng hàng dồi dào. Theo Recurrent, một công ty nghiên cứu tập trung vào thị trường xe điện đã qua sử dụng, hơn một nửa số xe điện đã qua sử dụng trên thị trường có giá dưới 30.000 USD.

Hơn thế nữa, ngoài sự hấp dẫn của giá mềm, khách hàng cũng ngày càng ưa chuộng xe điện vì chúng êm lặng hơn, thân thiện với môi trường, mô-men xoắn cao, và dĩ nhiên, mới mẻ hơn xe truyền thống.