Thế giới tiền điện tử như một cuộc chơi

Nếu Steve Jobs bị ám ảnh bởi những sản phẩm đẹp tinh tế và đơn giản của mình, Elon Musk tuyên bố ông kinh doanh với mục đích cứu nhân loại, thì với Bankman-Fried, triết lý “kiếm tiền để cho đi”.

Đầu tiên, Bankman-Fried đến với cơn sốt vàng điện tử với tư cách là một nhà giao dịch, sau đó anh tạo ra sàn giao dịch, đơn giản vì bản thân tự biết mình có thể làm được và trở nên giàu có. Khi được hỏi liệu anh có từ bỏ tiền điện tử nếu có thể làm việc khác giúp kiếm được nhiều tiền hơn, anh trả lời ngay: “Có chứ!”, và anh cho biết: “Mục tiêu của tôi là tạo tác động”.

Tháng 7 vừa qua, sàn giao dịch tiền điện tử của Bankman-Fried, FTX, cho phép các nhà giao dịch mua và bán các tài sản kỹ thuật số như bitcoin và Ethereum, đã huy động được 900 triệu USD từ Coinbase Ventures và SoftBank, với mức định giá 18 tỷ USD.

Mỗi tháng, sàn xử lý khoảng 10% giao dịch lượng chứng khoán phái sinh trị giá 3,4 nghìn tỷ USD tiền điện tử. FTX thu về trung bình 0,02% giá trị của mỗi giao dịch, đem lại khoảng 750 triệu USD doanh thu với gần như 0% rủi ro - tương đương 350 triệu USD lợi nhuận, trong 12 tháng qua. Công ty thương mại riêng của Sam - Alameda Research, ghi nhận 1 tỷ USD lợi nhuận vào năm ngoái bằng cách thực hiện các giao dịch đúng thời điểm. 

Bốn năm trước, Bankman-Fried vẫn chưa sở hữu một đồng Bitcoin nào. Nhưng bây giờ, năm tháng trước sinh nhật lần thứ 30, anh đã xuất hiện trong danh sách Forbes 400 ở vị trí thứ 32, với giá trị tài sản ròng là 22,5 tỷ USD. Ngoại trừ Mark Zuckerberg ra thì chưa ai trong lịch sử có thể kiếm được số tiền đó khi còn trẻ như vậy. Trớ trêu thay, Bankman-Fried không phải là người truyền bá tiền điện tử. Anh thậm chí còn không tin vào nó.

Nhưng để đạt được điều này, Bankman-Fried, người đã chuyển đến Hồng Kông vào năm 2018 và đến Bahamas vào tháng 9, sẽ phải đối mặt với sự chú ý ngày càng tăng của chính phủ và vượt qua sự cạnh tranh của hơn 220 triệu người trên toàn thế giới - cùng lúc đó vượt qua chu kỳ sớm nở tối tàn của tiền điện tử. Anh nói: “Bạn có thể may mắn thắng đậm nhưng cũng có nguy cơ mất hết tất cả trong chớp mắt”.

Sau khi tốt nghiệp MIT vào năm 2014, anh làm việc cho công ty lượng tử Jane Street Capital và trích một phần tiền lương của mình cho các hoạt động từ thiện. Anh ít chú ý đến những ngày đầu khó khăn của tiền điện tử. Tuy nhiên, vào cuối năm 2017, khi Bitcoin tính phí trong đợt tăng giá chính thức đầu tiên, nhảy vọt từ 2.500 USD lên gần 20.000 USD một đồng chỉ trong 6 tháng, anh đã nhìn thấy cơ hội. Anh nhận thấy thị trường non trẻ không hiệu quả. Anh nói: “Bạn có thể mua Bitcoin ở Mỹ và bán nó ở Nhật Bản với giá cao hơn tới 30%. Tôi tham gia vào thế giới tiền điện tử mà không biết tiền điện tử là gì, tôi chỉ cảm thấy rằng đây là một thị trường béo bở".

Vào cuối năm 2017, anh nghỉ việc và thành lập Alameda Research - một công ty kinh doanh định lượng, với khoảng 1 triệu USD từ tiền tiết kiệm, từ bạn bè và gia đình. Sau đó, anh ấy sớm cảm thấy thất vọng về các sàn giao dịch tiền điện tử lớn. Họ giúp các cá nhân dễ dàng mua và bán bitcoin, nhưng lại không thể xử lý khi các nhà giao dịch chuyên nghiệp muốn chuyển số tiền một cách nhanh chóng. Cảm nhận được thời cơ, anh quyết định tự xây dựng sàn của riêng mình.

Vào năm 2019, anh sử dụng một phần lợi nhuận từ Alameda và 8 triệu USD huy động được để thành lập FTX, sau đó bán một phần cho Binance - sàn giao dịch tiền điện tử lớn nhất thế giới tính theo khối lượng giao dịch, với giá khoảng 70 triệu USD.

Cuộc đua giữa nắm cơ hội và hành động tốc độ

Ban đầu công ty anh phát triển rất chậm. Tuy nhiên anh sớm tìm thấy thị trường ngách (niche) phục vụ các nhà đầu tư sành sỏi hơn muốn giao dịch các công cụ phái sinh. Nhiều nhà giao dịch phái sinh có rất ít hoặc không có sự chắc chắn về tiền điện tử. Giống như Bankman-Fried, họ chỉ đơn giản là muốn kiếm tiền.

Do đó, họ có xu hướng thực hiện nhiều giao dịch với số tiền cao hơn so với nhà đầu tư lẻ khác. Điều này đem về nhiều phí giao dịch hơn cho FTX, chiếm từ 0,005% đến 0,07% mỗi giao dịch. FTX cũng là một trong số ít các sàn giao dịch có các phiên bản mã hóa của cổ phiếu truyền thống - chẳng hạn như token mã hóa đại diện cho cổ phiếu của Apple. Vì công việc kinh doanh hầu như không có chi phí vận hành nên tỷ suất lợi nhuận rất cao: khoảng 50%.

Vì không có giấy phép để hoạt động trong thị trường phái sinh được quản lý chặt chẽ của Mỹ, nên Bankman-Fried phải đặt trụ sở kinh doanh tại Hồng Kông. Điều này đã giúp anh giành được khách hàng ở khu vực châu Á - trung tâm giao dịch tiền điện tử, khi mới bắt đầu. 

Chỉ trong hai năm, FTX đã trở nên khổng lồ. Khối lượng giao dịch phái sinh trung bình 11,5 tỷ USD mỗi ngày, khiến nó trở thành sàn giao dịch phái sinh lớn thứ tư, chỉ sau Bybit (12,5 tỷ USD), OKEx (15,5 tỷ USD) và Binance (61,5 tỷ USD). Một năm trước, nó chỉ thực hiện 1 tỷ USD giao dịch mỗi ngày với 200.000 người dùng. Khi lượng người dùng đã tăng lên 2 triệu, Bankman-Fried đã dồn lực để mở rộng quy mô máy chủ và nâng cấp dịch vụ và sự hài lòng của khách hàng.

Sự nhanh nhẹn và tốc độ thực hiện của Bankman-Fried đã thu hút sự chú ý từ các nhà đầu tư. Vào tháng 1/2020, các công ty đầu tư mạo hiểm tập trung vào tiền điện tử bao gồm Pantera Capital và Capital đã bơm 40 triệu đô la vào doanh nghiệp với mức định giá 1,2 tỷ đô la, theo PitchBook. Vào tháng 7 này, dường như mọi blue-chip VC trên thế giới đều muốn một phần của FTX. Anh ta đã đem về 900 triệu đô la, đẩy giá trị của nó lên 18 tỷ đô la. FTX hiện có giá trị hơn Carlyle Group hay Nippon Steel, và nó chỉ mới được thành lập 29 tháng trước.

Anh nói: “Còn rất nhiều việc phải làm và không phải là mục tiêu ngắn hạn mà là cả một quá trình lâu dài”. Tuy nhiên, có lẽ thách thức lớn nhất của anh ấy chính là tìm cách duy trì tốc độ phát triển vượt bậc của FTX mà không bị các cơ quan quản lý của chính phủ phản đối.

Tiền điện tử bị cấm hoàn toàn hoặc phải đối mặt với các hạn chế hà khắc ở các quốc gia bao gồm Trung Quốc, Bolivia và Thổ Nhĩ Kỳ. Tại Hoa Kỳ, Quốc hội đã đưa ra ít nhất 18 dự luật trong năm nay có ảnh hưởng trực tiếp đến ngành này. Brian Armstrong, Giám đốc điều hành tỷ phú của Coinbase, gần đây đã tố cáo Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch trong một cuộc tranh cãi về Lend, một sản phẩm cho vay tiền điện tử được đề xuất. Coinbase cuối cùng đã phải từ bỏ vụ nó.

Trong khi đó, Bankman-Fried đã chi 900 triệu USD để tìm kiếm các thương vụ mua lại giúp mở rộng cơ sở người dùng hoặc cấp giấy phép hoạt động ở các khu vực pháp lý chính. Vào tháng 8, FTX thông báo rằng họ sẽ mua lại LedgerX, một sàn giao dịch có trụ sở tại New York đã được Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Hoa Kỳ cho phép bán phái sinh crypto. Điều đó có nghĩa là FTX có thể sớm trở thành sàn giao dịch tiền điện tử lớn đầu tiên cung cấp các sản phẩm phái sinh ở Mỹ, trước cả Binance, Coinbase và Kraken. Christopher Giancarlo, cựu chủ tịch của CFTC cho biết: “Họ đã nhanh chóng cắt đứt thỏa thuận đó một cách đáng khen ngợi”.

Không chỉ tiền điện tử, Bankman-Fried  còn hướng FTX vào thị trường dự đoán, cho phép người giao dịch đặt cược vào kết quả của các sự kiện trên thế giới thực như Super Bowl và bầu cử tổng thống. Hy vọng rằng một ngày nào đó người dùng sẽ có thể mua bán mọi thứ từ Ethereum đến cổ phiếu của Microsoft hoặc quỹ tương tế trên FTX. Anh nói: “Có một thế giới rộng lớn ngoài kia, cá nhân được hưởng lợi nhiều nhất từ sự bùng nổ tiền điện tử, nhưng chúng ta không nên mãi nghĩ rằng tiền điện tử sẽ là mảnh đất màu mỡ nhất”.