Thứ tư, 04/03/2026
Doanh Nhân Trẻ

Doanh Nhân Trẻ

  • Click để copy

Thượng tá Công an kể chuyện làm báo ở Sài Gòn trước ngày giải phóng

Song Hoa
- 07:00, 29/04/2025

(DNTO) -   Tại miền Nam trước năm 1975, hầu hết các tờ nhật báo đều tập trung tại Sài Gòn với khoảng 50 tờ. Dù báo chí Sài Gòn thời điểm đó rất đa dạng, thậm chí phức tạp, nhưng nhìn chung, dòng thông tin chủ lưu vẫn là tình cảm dân tộc, mong muốn hòa bình, thống nhất đất nước.

Báo chí đối lập (công khai hoặc kín đáo) lại chiếm được diễn đàn thông tin. Có tờ đối lập công khai, chống đối chính quyền Sài Gòn quyết liệt như tờ nhật báo Tin Sáng của chủ nhiệm kiêm chủ bút Ngô Công Đức. Tờ Bút Thép do chủ bút Lê Hiền (Cao Minh Hựu) sáng lập ngày 8/8/1971 được xem là tờ đối lập chân chính.

Chủ bút Lê Hiền sinh năm 1932 trong gia đình có 7 anh em tại Cần Thơ. Các anh em trong gia đình của ông đều tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm, trong đó 3 người anh là liệt sĩ hy sinh trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Năm 17 tuổi, Cao Minh Hựu là cán bộ Ban Quân báo Khu 9 có nhiệm vụ tập hợp thông tin về hoạt động của địch từ Rạch Giá, Hà Tiên. Sau hiệp định Geneve năm 1954, Cao Minh Hựu về công tác tại Ban Trí vận, Tỉnh ủy Cần Thơ. Hai năm sau, do yêu cầu công tác và tình hình chiến sự lúc bấy giờ, Cao Minh Hựu được lệnh chuyển vùng lên Sài Gòn hoạt động trong lĩnh vực báo chí. Trong vỏ bọc của ký giả, Cao Minh Hựu đã có cơ hội tiếp cận với nhiều nguồn tin quan trọng trong quần chúng nhân dân và giới cầm quyền chế độ Việt Nam Cộng hòa.

Bút Thép là một trong số những tờ nhật báo, ngoài việc phản ánh những vấn đề dân sinh, xã hội của người dân Sài Gòn dưới chế độ cầm quyền Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu, Bút Thép còn mạnh dạn chỉ trích chế độ Nguyễn Văn Thiệu không hợp lòng dân, đàn áp học sinh, sinh viên, bắt bớ tù đày những người yêu nước… Tờ báo nổi tiếng giai đoạn 1971 – 1973 của làng báo Sài Gòn, gắn liền với tên tuổi của chủ bút Lê Hiền.

Cuộc đấu tranh của báo giới đối lập tại Sài Gòn ngày một mạnh mẽ, buộc chính quyền Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu ký “sắc luật số 007” ngày 4/8/1972 thường gọi là “luật báo chí 007” khiến làng báo điêu đứng. Mấu chốt của luật 007 là phải “đóng tiền ký quỹ tại Tổng Nha ngân khố”, với số tiền là 20 triệu đồng (nhật báo) và 10 triệu đồng (tạp chí định kỳ).

Đây là tiền do chủ nhiệm hoặc chủ bút, hoặc quản lý đứng tên, dành để bảo đảm việc thanh toán các ngân hình, án phí và tiền bồi thường thiệt hại dân sự. Thời điểm này, vàng chỉ có giá 16.000 đồng/lượng nên số tiền ký quỹ là rất lớn.

Các ký giả xuống đường trong phong trào “ký giả ăn mày” năm 1974

Các ký giả xuống đường trong phong trào “ký giả ăn mày” năm 1974

Ngày 8/9/1974, một cuộc họp liên tịch đã được hội chủ báo tổ chức. Cuộc họp đã bầu ra Ủy ban đấu tranh đòi tự do báo chí do ông Nguyễn Văn Binh, dân biểu đối lập, làm chủ tịch. Nhiệm vụ trước hết của Ủy ban này là chống lại việc thi hành luật 007. Hình thức đấu tranh “ký giả xuống đường đi ăn mày” được thống nhất.

Ngày 10/10/1974 với bị gậy, nón lá và khẩu hiệu mang trên ngực, những người làm báo, dân biểu và một số thành phần khác đã tập hợp tại số 15 đường Lê Lợi. Sau khi ký giả Nguyễn Kiên Giang, chủ tịch Nghiệp đoàn ký giả Nam Việt, đọc lời tuyên bố “ký giả phải đi ăn mày vì luật 007”.  

Một biển người như thác lũ tràn về công trường Quách Thị Trang (quận 1 ngày nay). Đồng bào các giới đứng dài theo hai bên đại lộ Lê Lợi chờ “đoàn ký giả ăn mày” kéo đến để nhập cuộc. “Tất cả, từ những ký giả lão thành sống lâu năm trong nghề báo cho tới những ký giả tập sự cũng đều tham gia. Từ một chị bán hàng cũng phải bỏ hết thúng gióng hàng hóa, cầm gánh lăn xả vào, từ một anh hàng thịt cũng biết cầm con dao lên, mắt sáng quắc đang trong tư thế sẵn sàng chuẩn bị, từ một anh thợ hớt tóc cũng đều biết dừng lại cầm cây kéo lên chờ giờ hành động, từ một anh xích lô cũng thôi đạp để tiễn mừng đón đưa. Cuộc đấu tranh của làng báo Sài Gòn chống chính quyền Nguyễn Văn Thiệu đã đạt được mục tiêu, giáng một đòn chí tử vào chủ trương đàn áp báo chí. Tổng thống Thiệu choáng váng trước đòn đau này”, ông Cao Minh Hựu kể.

Sau vụ “ký giả ăn mày”, Bút Thép cùng nhiều tờ báo khác vẫn hoạt động cho đến ngày 3/2/1975, chính quyền Nguyễn Văn Thiệu đã đàn áp bằng cách đóng cửa tờ Bút Thép, chủ bút Lê Hiền bị bắt với tội danh “hoạt động có lợi cho Cộng sản”, chúng đưa ông về giam tại Nha cảnh sát Đô Thành Sài Gòn. Chiều ngày 29/4/1975, Chuẩn tướng, Luật sư Triệu Quốc Mạnh, Chỉ huy trưởng Cảnh sát Sài Gòn - Gia Định xuất hiện, mở tung cánh cửa buồng giam trả tự do cho những người tù cách mạng. Luật sư Mạnh là người của ta, ông là một thành viên thuộc Ban Trí vận Mặt trận Sài Gòn - Gia Định.

Ký giả Lê Hiền, chủ bút nhật báo Bút Thép từng nổi tiếng trong làng báo Sài Gòn trước năm 1975 là Thượng tá Cao Minh Hựu

Ký giả Lê Hiền, chủ bút nhật báo Bút Thép từng nổi tiếng trong làng báo Sài Gòn trước năm 1975 là Thượng tá Cao Minh Hựu

Niềm vui không sao tả xiết trong lòng của Cao Minh Hựu khi ông được trở về trong vòng tay của gia đình sau những tháng ngày bị giam cầm, nhưng có một hạnh phúc lớn lao hơn với ông vào sáng ngày hôm sau, chính là thời khắc giải phóng Sài Gòn. “Dù đã biết trước ngày này sẽ tới nhưng tôi vẫn cứ lâng lâng sung sướng, vỡ òa trong niềm hạnh phúc”, ông Cao Minh Hựu chia sẻ ngày đón nhận hòa bình của đất nước tròn 50 năm trước.

Sau giải phóng, ông Hựu về lại đơn vị là Đoàn 22, Cơ quan Quân báo thuộc Bộ tham mưu Quân giải phóng miền Nam. Năm 1977, ông chuyển sang Công an TP Hồ Chí Minh công tác, làm nhiệm vụ bảo vệ An ninh văn hóa tư tưởng cho đến năm 1999, ông nghỉ hưu với quân hàm thượng tá.

50 năm sau ngày đất nước giải phóng, Thượng tá Cao Minh Hựu khi đã ở tuổi 93 vẫn tích cực tham gia nhiều hoạt động. Ông làm Chủ nhiệm Khối báo chí của Câu lạc bộ Truyền thống kháng chiến TP Hồ Chí Minh, cùng thế hệ trẻ viết tiếp câu chuyện hòa bình của dân tộc.  

Tin khác

Thời sự - Chính trị
Xung đột vũ trang leo thang tại khu vực Trung Đông kể từ ngày 28/02/2026 đang tạo ra một cơn sang chấn dây chuyền lên mạng lưới hàng không toàn cầu. Khi các hành lang bay huyết mạch bị cắt đứt, ngành công nghiệp không vận không chỉ đối mặt với thiệt hại trực tiếp hàng tỷ USD mà còn phải giải quyết bài toán chi phí vận hành biến động ngoài tầm kiểm soát.
2 giờ
Thời sự - Chính trị
Ngân hàng Nhà nước sẽ theo sát tình hình thế giới phức tạp hiện nay để điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt.
3 giờ
Thời sự - Chính trị
Trước diễn biến căng thẳng tại Trung Đông, Bộ Xây dựng yêu cầu các hãng hàng không Việt Nam điều chỉnh lộ trình, tuyệt đối không khai thác qua các vùng trời tiềm ẩn rủi ro xung đột quân sự.
10 giờ
Doanh nhân - Doanh nghiệp
Căng thẳng quân sự leo thang giữa Israel và Iran đang gây ra những hệ lụy trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu, buộc các doanh nghiệp Việt Nam phải kích hoạt phương án ứng phó khẩn cấp.
1 ngày
Thời sự - Chính trị
Tháng 3/2026 có nhiều chính sách mới có hiệu lực, nổi bật là các quy định liên quan đến bất động sản; cư trú; tài khoản ngân hàng…
2 ngày
Thời sự - Chính trị
Cuộc tấn công phối hợp giữa Mỹ và Israel nhắm vào Iran đang đẩy thị trường năng lượng thế giới vào tình trạng báo động đỏ. Rủi ro gián đoạn nguồn cung tại Eo biển Hormuz có thể trở thành ngòi nổ cho một cuộc suy thoái kinh tế quy mô toàn cầu.
3 ngày
Thời sự - Chính trị
Văn phòng Chính phủ vừa có văn bản số 1723/VPCP-CN ngày 27/2/2026 truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn về triển khai lộ trình sản xuất, phối trộn và sử dụng nhiên liệu sinh học tại Việt Nam.
4 ngày
Thời sự - Chính trị
Trong hai tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu của Thành phố ước đạt 14,72 tỷ USD, tăng 10,58%; kim ngạch nhập khẩu ước đạt 16,59 tỷ USD, tăng 13,78%.
4 ngày
Thời sự - Chính trị
TP Hồ Chí Minh đang triển khai đồng bộ các giải pháp miễn, giảm và gia hạn thuế nhằm thúc đẩy đà phục hồi cho cộng đồng doanh nghiệp trong năm 2026. Trọng tâm của kế hoạch này hướng đến khu vực kinh tế tư nhân và các doanh nghiệp nhỏ và vừa thông qua việc đơn giản hóa thủ tục hành chính.
5 ngày
Thời sự - Chính trị
Việt Nam và Hiệp hội Thương mại tự do châu Âu (EFTA) đang bước vào giai đoạn then chốt để hoàn tất hiệp định thương mại sau hơn một thập kỷ đàm phán. Sự đồng thuận tại Geneva mở ra kỳ vọng về việc ký kết chính thức vào tháng 6/2026.
5 ngày
Thời sự - Chính trị
Bộ Xây dựng vừa chấp thuận mức thu phí tại 5 dự án thành phần thuộc tuyến đường bộ cao tốc Bắc – Nam do Nhà nước đầu tư. Các tuyến này sẽ áp dụng hình thức thu phí điện tử không dừng (ETC), tính tiền theo số km phương tiện thực tế lưu thông, dự kiến triển khai thu phí từ 1/3/2026.
6 ngày
Thời sự - Chính trị
Thuế thu nhập cá nhân gồm thuế từ người làm công ăn lương và cá nhân kinh doanh. Đây là một trong ba sắc thuế trụ cột của ngân sách, bên cạnh thuế thu nhập doanh nghiệp và giá trị gia tăng (VAT).
6 ngày
Thời sự - Chính trị
Năm 2026, dòng tiền đầu tư toàn cầu đang thực hiện một cuộc dịch chuyển chưa từng có trong lịch sử kinh tế hiện đại, đổ dồn vào công cuộc chuyển đổi xanh.
1 tuần
Thời sự - Chính trị
Bước vào năm 2026, thế giới chào đón một chương mới trong công cuộc chuyển đổi xanh. Trải qua hành trình đầy thử thách, lần đầu tiên nhân loại thực sự cảm nhận “lợi tức xanh” chảy vào nền kinh tế toàn cầu.
1 tuần
Thời sự - Chính trị
Trong bối cảnh tăng trưởng GDP của Mỹ đang chậm lại và thị trường lao động bộc lộ những dấu hiệu bất ổn, sức sống mạnh mẽ của thị trường chứng khoán nước này lại đang dựa trên kỳ vọng vào trí tuệ nhân tạo (AI - Artificial Intelligence) và cắt giảm lãi suất. Điều này đang tạo ra một khoảng cách đứt gãy nguy hiểm.
1 tuần
Xem thêm