Kéo thanh khoản và niềm tin trở lại nhờ Nghị định 08

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) hiện đã ấm dần lên. Theo thống kê, số lượng trái phiếu chậm trả gốc và lãi tháng 10/2023 lần đầu giảm. Dòng vốn đã quay trở lại thị trường TPDN từ tháng 7/2023 với nhiều tín hiệu tích cực.

VIS Rating ước tính, giá trị trái phiếu có rủi ro cao sẽ giảm dần trong vòng 12 - 18 tháng tới, từ mức 19.000 tỷ đồng trong quý 4/2023 xuống 8.000 tỷ đồng trong quý 1/2024, 13.000 tỷ đồng quý 2/2024; 13.000 tỷ đồng quý 3/2024 và 9.000 tỷ đồng trong quý 4/2024. Trong 10 tháng đầu năm 2023, đã có hơn 76.000 tỷ đồngTPDN bất động sản được phát hành, tăng trưởng hơn 10% so với cùng kỳ năm ngoái...

Tại buổi Tọa đàm: "Thúc đẩy phát triển thị trường TPDN hiệu quả, an toàn, bền vững", chiều 4/12, chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực cho biết thời gian qua Chính phủ có 4 nhóm chính sách quyết định phục hồi thị trường TPDN.

Thứ nhất là Nghị định 08 tháo gỡ những cái đang vướng mắc, khó khăn như: Cho phép giãn hoãn, quay vòng... đây là điều chưa từng có, giúp tháo gỡ rất quan trọng cho thị trường bất động sản. "Tính từ tháng 7 đến nay, khối lượng phát hành trái phiếu riêng lẻ đạt 127.200 tỷ đồng, cao gấp 2,2 lần so với nửa đầu năm. Con số ấn tượng nhất là tỷ lệ đàm phán gia hạn trái phiếu thành công từ mức thấp chỉ 16% đầu năm hiện đã lên tới 63%".

Thứ hai, ta đưa vào vận hành hệ thống TPDN riêng lẻ tập trung. Đây là điểm quan trọng làm tăng thanh khoản. Theo thống kê của HNX, đã có khoảng 760 mã TPDN của khoảng 200 tổ chức phát hành được đưa lên hệ thống này, qua đó tăng thanh khoản cho thị trường, tăng khoảng 20-30 lần so với giai đoạn trước. Điều này rất quan trọng, tăng công khai minh bạch cho thị trường.

Thứ ba, chúng ta đã phát triển một số điều kiện tiến tới thị trường lành mạnh hơn, ví dụ thêm tổ chức xếp hạng tín nhiệm đã bắt đầu vận hành. Đặc biệt, các vụ việc vi phạm TPDN đã được xử lý quyết liệt vừa qua.

 "Thị trường tuy còn rào cản, nhưng đang phục hồi tích cực và niềm tin phục hồi trở lại... Đây là các dấu hiệu giúp thị trường phát triển tốt hơn", Chuyên gia Cấn Văn Lực đánh giá.

Đồng quan điểm, bà Nguyễn Ngọc Anh, Tổng Giám đốc Công ty Quản lý Quỹ SSI nhận định các quyết sách của Chính phủ đã giúp thị trường TPDN "hạ cánh mềm". Nếu như trước đây, các nhà đầu tư thứ cấp chỉ có thể thông qua hệ thống phân phối, bên môi giới bán hàng để tiếp cận thông tin và thông tin được truyền tải một cách không đầy đủ. Bây giờ thông qua thị trường trái phiếu tập trung, nhà đầu tư hoàn toàn có quyền và có khả năng tiếp cận được đầy đủ tất cả thông tin mà họ muốn tiếp cận.

"Như vậy sẽ giảm thiểu rủi ro là các hệ thống phân phối đưa ra những mời chào quá mức hay lời hứa đây là những sản phẩm không rủi ro. Tôi nghĩ rằng việc vận hành thị trường TPDN riêng lẻ này đóng một vai trò rất quan trọng đem lại tính minh bạch cho thị trường, đặc biệt đối với các nhà đầu tư cá nhân", bà Ngọc Anh đánh giá.

Thứ hai là tính thanh khoản, nếu trước đây các nhà đầu tư không có một thị trường để giao dịch, mua đi bán lại thì hiện nay đã có một thị trường giao dịch điện tử để mua đi bán lại với những điều khoản, điều kiện và cam kết rất rõ ràng trong phụ lục 05. Điều này làm cho các nhà đầu tư nâng cao hiểu biết và tăng tính trách nhiệm trong bất kỳ giao dịch nào. Đối với tất cả những bên tư vấn liên quan đến xây dựng thị trường, tạo lập thị trường cũng vậy...

"Sắp kết thúc 2023 cũng là thời điểm tất cả chúng ta đều thấy rằng một năm rất khó khăn đã đi qua và thực sự đây là cơ hội, tiền đề để sang năm 2024 sẽ có những tăng trưởng vượt bậc trong thị trường này", bà Ngọc Anh dự báo.

Phải đa dạng cơ sở nhà đầu tư, cân nhắc “lùi” quy định xếp hạng tín nhiệm

Theo các chuyên gia, toàn bộ quy định trong Nghị định 65 về phát hành TPDN riêng lẻ… sẽ có hiệu lực thi hành từ đầu năm 2024. Nghị định này được kỳ vọng sẽ thiết lập kỷ luật chặt chẽ hơn đối với các bên liên quan trong thị trường trái phiếu. .

Tuy nhiên, theo TS. Cấn Văn Lực, việc quay lại thực hiện Nghị định 65 cần có lộ trình, nhất là về vấn đề xếp hạng tín nhiệm, cùng với đó, phải đa dạng hóa sản phẩm trên thị trường TPDN. Hiện nay, thị trường vẫn còn thiếu vắng trái phiếu xanh, trái phiếu công trình, trái phiếu xã hội, trái phiếu bền vững…

"Phải đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư, nhất là nhà đầu tư tổ chức, các quỹ đầu tư, đây là cách để chúng ta thu hút nguồn lực vào thị trường TPDN. Đồng thời, phải nâng cao hạ tầng thông tin và dữ liệu; đơn giản hóa quy trình thủ tục phát hành ra công chúng và tăng cường thanh tra, giám sát", TS. Lực nhận định.

Nêu quan điểm, bà Ngọc Anh cho rằng, nên xây dựng kênh giao dịch riêng cho nhà đầu tư tổ chức theo hướng thông thoáng hơn để hỗ trợ doanh nghiệp. Còn đối với TPDN có thể bán cho cá nhân (sơ cấp và thứ cấp), cần làm chặt chẽ và phải truyền tải thông điệp rõ ràng cho nhà đầu tư cá nhân, rằng TPDN là sản phẩm có độ rủi ro nhất định, cần đánh giá kỹ lưỡng trước khi thực hiện giao dịch.

"Để xây dựng được hệ thống nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp, sự tham gia của các quỹ đầu tư vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, cơ chế để thu hút quỹ đầu tư nội tham gia còn hạn chế. Đề nghị cho phép nhà đầu tư cá nhân được ủy thác cho các quỹ để đầu tư TPDN. Bên cạnh đó, theo quy định hiện hành, các quỹ đầu tư chỉ được đầu tư 10% vào TPDN, cần nâng tỷ lệ này lên mức 30-40% thì mới xây dựng được cơ sở nhà đầu tư chuyên nghiệp trên thị trường", bà Ngọc Anh kiến nghị.