Theo Tổng cục Thống kê, vốn nhà nước thực hiện (đầu tư công) trong quý 3/2023 tăng 27,3% so với cùng kỳ đạt 183 nghìn tỷ đồng, đây là sự cải thiện khá đáng kể khi so với mức tăng 22% so với cùng kỳ của quý 2/2023. Trong 9 tháng của năm 2023, vốn nhà nước thực hiện tăng 23,5% so với cùng kỳ lên 415,5 nghìn tỷ đồng, cao hơn mức tăng trưởng 20,3% so với cùng kỳ trong 9 tháng của năm 2022, qua đó vốn đầu tư công thực hiện 9 tháng năm 2023 đạt 58% kế hoạch cả năm 2023.

Chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh cho biết năm 2023, Thủ tướng Chính phủ đặt quyết tâm giải ngân ít nhất 95% trong tổng số 711.000 tỷ đồng kế hoạch vốn đầu tư công trong năm. Mục tiêu đó sẽ khả thi nếu xử lý rốt ráo những rào cản cơ bản, như đồng bộ hóa các quy định pháp lý liên quan tới Luật Đầu tư Công và các luật khác, khắc phục tình trạng lúng túng, vướng mắc khi triển khai đối với các chủ đầu tư dự án, các cơ quan quản lý dự án đầu tư công cũng như các đơn vị quản lý tài chính dự án đầu tư công.

Vị chuyên gia này cũng chỉ ra một số khó khăn làm chậm quá trình giải ngân, như thủ tục rườm rà, phức tạp, nặng về phê duyệt, xin-cho, hợp thức hóa..., mà chưa dành quyền chủ động cho nhà đầu tư đi đôi với tăng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm; cũng như cần phân định rách ròi quyền và trách nhiệm của cá nhân, của tập thể đối với từng công trình, dự án.

Vấn đề giá cả nguyên nhiên vật liệu biến động mạnh cũng khiến cho nhiều nhà đầu tư đề nghị điều chỉnh giá so với giá đã trúng thầu, dẫn tới sự chậm trễ trong phê duyệt, ảnh hưởng tới tiến độ dự án. Cải thiện quy trình, thủ tục lựa chọn nhà thầu hay rút gọn quy trình đấu thầu để tránh tình trạng dự án kéo dài, đội vốn tốn kém thời gian, tài chính khi triển khai.

Theo chuyên gia Vũ Đình Ánh, có một số dự án đầu tư công chậm giải ngân vốn do chậm giải phóng mặt bằng, xây dựng dự toán không đúng quy định và thiếu căn cứ quy hoạch. Hay ý thức trách nhiệm, quyết tâm không cao ở một bộ phận cán bộ công chức có liên quan tại không ít địa phương. Từ đó, dẫn tới tình trạng né tránh, đùn đẩy, thậm chí đổ tội cho cấp dưới hay điều kiện khách quan.

Theo ước tính của Công ty Chứng khoán VNDirect, giải ngân vốn đầu tư công trong năm 2023 sẽ tăng trưởng ở mức 20-25% so với cùng kỳ năm trước. Đơn vị này đánh giá cao triển vọng phát triển hạ tầng trong những năm tới khi các vấn đề thiếu hụt về nguồn cung đá, cát, giá vật liệu xây dựng tăng cao hầu như đã được giải quyết và bình ổn trong năm nay.

Sở dĩ VNDirect đưa ra kỳ vọng này bởi đơn vị này nhận thấy một số yếu tố hỗ trợ để đẩy nhanh các dự án đầu tư công. Yếu tố đầu tiên là nợ công thấp tạo dư địa mở rộng chính sách tài khóa. Cụ thể, nhờ tăng trưởng GDP vững chắc trong giai đoạn 2016-1022 và kiểm soát chi tiêu chặt chẽ, nợ công của Việt Nam đã giảm nhanh qua các năm từ 51% vào cuối năm 2016 xuống còn 38% vào cuối năm 2022, thấp hơn nhiều so với trần nợ công của Việt Nam là 60% GDP.

Yếu tố nữa là mặc dù lạm phát trong nước tăng so với cùng kỳ, tuy nhiên lạm phát bình quân vẫn đạt mức mục tiêu của Chính phủ: Cụ thể, lạm phát bình quân trong quý 3/2023 ở mức 2,9% và trong 9 tháng 2023 ở mức 3,2%.

Đặc biệt, Chính phủ đã khởi công một số dự án hạ tầng giao thông lớn trong quý 3/2023 như dự án Đường vành đai 4 Hà Nội (tổng vốn đầu tư hơn 85,8 nghìn tỷ đồng, thời gian triển khai 2023-2027); đường vành đai 3 TP. Hồ Chí Minh (tổng vốn đầu tư hơn 75,3 nghìn tỷ đồng, triển khai 2023-2026); đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu (tổng vốn đầu tư 19 nghìn tỷ đồng, triển khai 2023- 2026); đường cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột (tổng vốn đầu tư hơn 21,9 nghìn tỷ đồng, triển khai 2023-2027); đường cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng (tổng vốn đầu tư hơn 44,6 nghìn tỷ đồng, triển khai 2023- 2027) và Sân bay quốc tế Long Thành (tổng vốn đầu tư hơn 109 nghìn tỷ đồng, triển khai 2023-2026).

Vì vậy, VNDirect giữ nguyên dự báo vốn nhà nước thực hiện năm 2023 tăng trưởng 25% so với số thực hiện thực tế trong năm 2022.