Những ngày vừa qua, ngành tiền tệ mã hóa (cryptocurrency - crypto) đã bị giáng hai đòn đánh lớn từ Ủy ban Chứng khoán và Hối đoái Mỹ (SEC). Tổ chức của chính phủ Mỹ này đã đệ đơn kiện sàn giao dịch crypto Binance vào thứ Hai đầu tuần, và ngày hôm sau tiếp tục tố cáo Coinbase.

Sự kiện này là một điều không sớm thì muộn. Chính quyền Mỹ cũng như ở các quốc gia trên thế giới đã nhăm nhe tìm cách kiểm soát ngành tiền tệ mã hóa bằng các chính sách luật thắt chặt.

Chủ tịch SEC, Gary Gensler, từ lâu đã tin rằng tất cả các loại token trao đổi trong giới crypto đều là dạng chứng khoán, và như vậy phải nằm dưới sự kiểm soát của SEC. Nhiều ý kiến trong giới ủng hộ tài sản điện tử, bao gồm nhiều quan chức và nhà làm luật, cho rằng Gensler vượt quá giới hạn quyền lực.

Tính chất của hai vụ kiện

Có vài điểm tương tự trong hai vụ kiện của SEC nhắm tới Binance và Coinbase. SEC tố cáo cả hai sàn giao dịch vận hành sàn giao dịch chứng khoán để trao đổi tài sản điện tử, nhưng không được đăng ký chính thức.

Tuy vậy, trong tố cáo nhắm đến Binance, SEC chỉ tay vào Giám đốc điều hành hãng này là Changpeng Zhao, với tội danh gian lận dân sự. Trong bản cáo trạng cho Coinbase, SEC không kèm theo tội danh này, và cũng không nhắc đến Giám đốc điều hành Brian Armstrong.

Theo lời cáo buộc của SEC, Coinbase đã thu vào hàng tỷ đô la lợi nhuận từ giao dịch tài sản crypto, dưới dạng chứng khoán, mà không đưa ra các bảo hiểm an toàn cần có cho các nhà đầu tư. Cơ quan này lập luận rằng hầu hết các loại tài sản điện tử không khác gì cổ phiếu, trái phiếu hay các loại chứng khoán khác, bất kỳ công ty nào cung cấp chúng phải đăng ký với SEC như bất kỳ sàn giao dịch chứng khoán truyền thống.

Coinbase và SEC đã trong vòng tranh luận dài lâu về định nghĩa tài sản điện tử. Năm ngoái, hãng này đã kiến nghị với SEC cho các điều luật mới, và vào tháng 4, họ tiếp tục kiện SEC vì không hành động trên các kiến nghị này.

Coinbase cũng đã bỏ thời gian dài vận động hành lang, kêu gọi Quốc hội Mỹ đưa ra các điều luật mới. Giám đốc pháp lý của Coinbase, Paul Grewal, đã đứng ra đối chất trước Ủy ban Nông nghiệp Hạ viện hôm thứ Ba vừa qua, 6/6, về dự thảo luật mà ông cho rằng sẽ đưa ra các điều luật “làm rõ trên thực tế, chứ không phải lý thuyết”. Ông Grewal cho biết: “Giải pháp cần có là chính sách luật chứ không phải kiện tụng”.

Về Binance, công ty này bị tố cáo trung chuyển hàng tỷ đô của khách hàng sang các công ty riêng của Giám đốc điều hành Changpeng Zhao, một trong những nhân vật lớn nhất của ngành crypto.

SEC tố cáo ông Zhao và Binance với một loạt cáo trạng, trong đó có việc đánh lừa các nhà đầu tư về tính an toàn của hệ thống để phát hiện và kiểm soát các hành vi thao túng trong giao dịch.

Thêm vào danh sách cáo trạng của Binance là các tố cáo tương tự như của Coinbase: Vận hành sàn giao dịch chứng khoán không được đăng ký và cung cấp các loại tiền tệ crypto. Trong số các loại tài sản mã hóa được giao dịch trên Binance có cả BNB, loại tiền tệ crypto được phát hành bởi chính công ty này.

Binance chối bỏ các cáo buộc này. Vào hôm thứ Ba, SEC đã yêu cầu một tòa án liên bang tạm đóng băng tài sản của Binance tại Mỹ.

Ủy ban Giao dịch Hàng hóa tương lai Mỹ (CFTC) cũng buộc tội Binance vi phạm luật hàng hóa vào tháng 3.

Các cáo buộc của SEC đến Binance và Coinbase làm gợi nhớ đến cáo buộc với FTX và nhà sáng lập Sam Bankman-Fried. Nhưng Sam Bankman-Fried còn phải đối mặt với các tội danh gian lận hình sự, cáo buộc âm mưu lừa đảo, và vi phạm luật trong chiến dịch tài chính.

Chấn động cho ngành crypto

Đến ngày 8/6, cáo trạng của SEC đã dấy nên lo ngại lan rộng ra toàn ngành crypto. Giá Bitcoin (BTC) rớt xuống dưới mức 26.500 đô la, mất giá 3,2%. Ethereum (ETH) có vẻ “chịu trận” tốt hơn, và giữ mức 1.834 đô la, xuống 2,7%.

BTC và ETH, cùng với USDT, stablecoin (tiền tệ mã hóa ổn định) của Tether, được giao dịch với mức phí bảo hiểm lớn trên sàn giao dịch Binance.US, một dấu hiệu cho thấy các nhà đầu tư đang rời khỏi nền tảng này.

Ruslan Lienkha, Giám đốc thị trường của nhà cung cấp dịch vụ tiền điện tử và tiền pháp định Web3 YouHodler, trả lời phỏng vấn Coindesk, cho biết sẽ còn có nhiều biến động lớn cho “nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần tới” do ảnh hưởng của kiện cáo từ SEC.

Nhưng ông nói thêm: "Nhìn chung, tình trạng thị trường có vẻ tốt hơn và sẵn sàng cho các biến động. Các nhà giao dịch trên thị trường tiền điện tử đang ngày càng thích ứng hơn trong việc quản lý rủi ro so với hai ba năm trước".

Tuy vậy, ảnh hưởng của sự kiện này đã rất dữ dội cho BNB, đồng tiền crypto của Binance, khiến mất giá hơn 7,6% trong ngày 8/6, chỉ còn 252 đô la, mức giá thấp nhất kể từ tháng 1.

Bước tiếp theo

Trong công bố chính thức trên trang web của họ, Binance cho rằng SEC đang “tìm cách đơn phương định nghĩa cấu trúc của thị trường tiền tệ điện tử” với các hành động mạnh tay và cam kết họ sẽ “bảo vệ nền tảng của chúng tôi”.

Coinbase đã công bố tương tự, cho biế họ có ý định tiếp tục vận động hành lang Quốc hội để ban hành luật mới. Các công ty trong ngành crypto hy vọng luật về tiền điện tử sẽ giúp loại bỏ vết nhơ của các vụ bê bối gần đây và hợp pháp hóa ngành vốn nổi tiếng là vô luật pháp.

Nhưng các nhà làm luật có vẻ không mấy vội vã, các hành động trừng phạt có thể diễn ra trước khi hoạch định chính sách được thông qua.

Từ quan điểm của ngành crypto, đường lối gián tiếp vẫn có thể đạt được. Tòa án Tối cao Mỹ đã thể hiện họ sẵn sàng hạn chế quyền lực của cơ quan bên dưới. 

Sheila Warren, Giám đốc điều hành của Hội đồng Đổi mới tiền điện tử, một nhóm vận động hành lang ở Washington đại diện cho Coinbase, cho biết: “Chúng ta đang chứng kiến sự xói mòn của một trong những nguyên lý chính trong luật học và khả năng thay đổi phạm vi thẩm quyền của các cơ quan hành chính”.