Có tới 3% doanh nghiệp phàn nàn còn bị thanh, kiểm tra quá 5 lần/năm

Báo cáo Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) 2020 của VCCI cho thấy, năm 2020, hoạt động thanh, kiểm tra có giảm, song vẫn là gánh nặng cho không ít doanh nghiệp. Gánh nặng thanh, kiểm tra từ 5 cuộc/năm trở lên và trùng lặp nội dung, có xu hướng gia tăng theo số năm hoạt động và quy mô của doanh nghiệp. Tức là doanh nghiệp có thời gian hoạt động càng lâu, quy mô càng lớn thì càng tiếp đón nhiều đoàn thanh, kiểm tra và nội dung thanh, kiểm tra cũng trùng lặp nhiều nhất.

Không những thế, hiện tượng các cán bộ dựa vào thanh, kiểm tra để nhũng nhiễu doanh nghiệp cũng vẫn diễn ra. Các doanh nghiệp hoạt động dưới 3 năm, có quy mô siêu nhỏ, nhỏ và vừa, phản ánh nhiều hơn về hiện tượng nhũng nhiễu của cán bộ thanh, kiểm tra. Còn phản ánh hiện tượng nhũng nhiễu nhiều nhất trong thanh, kiểm tra là các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực xây dựng.

Khảo sát cũng cho thấy các doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp và công nghiệp chế tạo, chịu gánh nặng thanh, kiểm tra nhiều nhất. Hai lĩnh vực này cũng là nhóm doanh nghiệp phản ánh về hiện tượng thanh, kiểm tra quá mức và thanh, kiểm tra trùng lặp cao nhất.

Có thể do đây là các lĩnh vực rộng, liên quan tới nhiều cơ quan quản lý nhà nước khác nhau, từ nguồn gốc xuất xứ, điều kiện kinh doanh, môi trường, cho đến tiêu chuẩn chất lượng vật tư, hàng hóa lưu thông trên thị trường…Vì vậy, nên chịu thanh kiểm tra nhiều, Báo cáo PCI nhận định.

Theo TS. Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam VCCI, bức tranh cải cách đã có nhiều sắc màu tươi sáng hơn, nhưng những con số này làm chúng ta chưa thể yên lòng.

Theo kết quả điều tra PCI, cứ trong 4 doanh nghiệp thì có 1 doanh nghiệp cho rằng địa phương ưu ái các doanh nghiệp Nhà nước, gây khó khăn cho doanh nghiệp tư nhân. Cứ trong 3 doanh nghiệp thì có gần 1 doanh nghiệp cho rằng Chính quyền còn ưu ái cho doanh nghiệp FDI.

Vẫn còn 40% doanh nghiệp chưa sẵn sàng sử dụng toà án để giải quyết các tranh chấp về kinh tế. Gần 45% doanh nghiệp cho biết họ phải trả các chi phí không chính thức. 54% doanh nghiệp cho rằng hiện tượng nhũng nhiều vẫn còn. 20% doanh nghiệp đánh giá cán bộ nhà nước trong xử lý công việc còn chưa hiệu quả, chưa thân thiện và cũng còn tới 3% doanh nghiệp phản ánh mỗi năm họ còn bị thanh, kiểm tra quá 5 lần...

Thanh, kiểm tra – gánh nặng lớn nhất của doanh nghiệp

Là người trực tiếp thực hiện khảo sát về sự phát triển của doanh nghiệp tư nhân, ông Phan Đức Hiếu, Viện phó Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương CIEM nhận định, một trong những gánh nặng lớn nhất của doanh nghiệp là việc bị thanh tra, kiểm tra nhiều lần.

“Gần 20% số doanh nghiệp được khảo sát gần đây cho biết, bị thanh, kiểm tra 2 lần/năm. Đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 cũng vẫn bị kiểm tra. Công tác thanh tra, kiểm tra đang tạo ra nhiều rủi ro cho doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp phản ánh, họ sợ nhất thanh tra, kiểm tra. Ví dụ trong trường hợp doanh nghiệp đã chia cổ tức hằng năm. Vài năm sau, cơ quan thanh tra vào cuộc, yêu cầu truy thu thuế, doanh nghiệp không biết xử lý như thế nào?”, ông Hiếu nói.

Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế VCCI nhấn mạnh, công tác thanh tra, kiểm tra của cơ quan nhà nước có ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động của các doanh nghiệp.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, Luật Thanh tra yêu cầu việc thanh tra phải có kế hoạch hàng năm, trường hợp thanh tra định kỳ phải có quyết định thanh tra và gửi trước cho doanh nghiệp, doanh nghiệp được phép giải trình đối với dự thảo kết luận thanh tra và kết luận cuối cùng phải được cung cấp cho doanh nghiệp.

“Luật cũng có quy định các khoảng thời gian cụ thể cho từng bước của một cuộc thanh tra. Tuy nhiên, đối với hoạt động kiểm tra thì hiện nay không có các quy định như vậy. Trong khi đó, có sự trùng lặp giữa việc thanh tra và kiểm tra doanh nghiệp về nội dung và hệ quả pháp lý của hai hoạt động này. Chính vì vậy, tình trạng nhiều cơ quan nhà nước lạm dụng hoạt động kiểm tra để nhũng nhiễu doanh nghiệp vẫn diễn ra”, ông Tuấn nói.

Tin nên đọc

Kinh tế dần khôi phục, nhiều điểm du lịch "cháy phòng" lần đầu sau Covid-19

Chính sách hỗ trợ ngắn hạn và lâu dài sẽ giúp vực dậy doanh nghiệp sau đại dịch

Bộ Y tế chưa phê duyệt vaccine Covid-19 của Moderna

Sở hữu 2,7 tỷ USD, ông Trần Đình Long là người giàu thứ 2 Việt Nam

Ông Đậu Anh Tuấn nhấn mạnh, hệ thống pháp luật Việt Nam vẫn còn thiếu rất nhiều các quy định để minh bạch hoá và chống lạm dụng quyền lực trong hoạt động kiểm tra doanh nghiệp. Đây là vấn đề cần được nghiên cứu và khắc phục trong tương lai, có thể qua việc sửa đổi Luật Thanh tra để bao gồm cả hoạt động kiểm tra.

Về phần mình, chuyên gia Phan Chí Hiếu cho rằng, cần phải đổi mới hoạt động thanh, kiểm tra doanh nghiệp. “Phải coi đây là một trong những trọng tâm cải cách quản lý trong thời gian tới. Thanh, kiểm tra là giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, chứ không phải là trừng phạt và triệt tiêu doanh nghiệp.

Cần áp dụng nguyên tắc có lợi nhất cho doanh nghiệp trong trường hợp pháp luật chưa rõ ràng, có nhiều cách hiểu khác nhau. Thanh, kiểm tra phải tránh hình sự hóa các quan hệ kinh tế, dân sự và can thiệp vào các vấn đề quản trị nội bộ của doanh nghiệp”, ông Hiếu nhấn mạnh.