Dự án tuyến đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông gặp nhiều vướng mắc trong triển khai xây dựng, hiện vẫn trong quá trình nghiệm thu. Báo cáo của Chính phủ cũng chưa đưa ra mốc thời gian cụ thể "chốt" ngày vận hành chính thức của tuyến đường sắt đô thị này.

Theo báo cáo, để dự án được vận hành sau khi bàn giao về TP Hà Nội, tổng thầu EPC phải đưa các chuyên gia kỹ thuật của nhà sản xuất, nhà cung cấp sang bảo hành, bảo trì thiết bị và mua sắm các vật tư dự phòng. Tuy nhiên, dịch Covid-19 phức tạp nên kéo dài thời gian huy động nhân sự của tổng thầu. Đồng thời, khi đưa các chuyên gia kỹ thuật sang Việt Nam sẽ phải thực hiện cách ly y tế, nên cần tối thiểu 30 ngày để các chuyên gia này có mặt ở Việt Nam, bắt đầu vận hành dự án.

Mặt khác, do dự án chậm hoàn thành bàn giao cho UBND TP Hà Nội nên thành phố chưa tiếp nhận, trả nợ gốc khoản vay lại theo cơ chế tài chính đã được phê duyệt.

Vừa qua, đến kỳ trả nợ gốc khoản vay lại của các hiệp định vay, Bộ Tài chính đã ứng từ quỹ tích lũy để trả nợ theo cam kết của Chính phủ tại các hiệp định vay đã ký.

Hiện nay,Thủ tướng đang chỉ đạo Bộ Giao thông vận tải (GTVT) sớm hoàn thành thủ tục để bàn giao cho UBND TP Hà Nội làm cơ sở chuyển giao khoản nợ để TP Hà Nội thực hiện trả nợ theo cơ chế tài chính của dự án.

Đồng thời, theo chỉ đạo của lãnh đạo Chính phủ, Bộ GTVT đã báo cáo Thủ tướng đề xuất báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép bổ sung danh mục "Trả nợ gốc các hiệp định vay của dự án đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông" trong kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2021 - 2025 của Bộ Giao thông vận tải để trả nợ gốc khoản vay lại của dự án.

Theo báo cáo của Chính phủ, dự án đã ký 3 hiệp định với tổng vốn vay gần 670 triệu USD, gồm hiệp định số 1 (ngày 22/10/2008) vay 1,2 tỷ NDT, tương đương 169 triệu USD. Hiệp định vay số 2 năm 2009, là 250 triệu USD và hiệp định vay số 3 vào năm 2017 với số tiền 250,62 triệu USD.

Đến tháng 10, dự án đã giải ngân 84,2%, với 731,25 triệu USD. Trong số này vốn nước ngoài giải ngân được hơn 618 triệu USD (92,3%) và trong nước 149,14 triệu USD (75,2%). Số tiền còn lại chưa giải ngân cho tổng thầu hơn 89,9 triệu USD, đã gồm 31,69 triệu USD chi phí 5% giữ lại.

Tổng mức đầu tư của dự án đã tăng thêm hơn 9.231 tỷ đồng, tương đương 315,8 triệu USD so với ban đầu. Vốn đầu tư "đội" thêm là do thay đổi phương án và bổ sung một số hạng mục xây dựng, thi công, cũng như biến động giá nguyên vật liệu do thời gian thi công kéo dài nhiều năm.

Ngoài vướng mắc về thi công, dự án tuyến đường sắt Cát Linh - Hà Đông cũng đang gặp khó khăn trong thanh toán và thực hiện các kết luận của Kiểm toán Nhà nước. Việc này cũng ảnh hưởng phần nào tới tiến độ nghiệm thu, bàn giao đưa dự án vào vận hành.

Để gỡ khó cho dự án này, lãnh đạo Chính phủ thời gian qua đã có nhiều cuộc trao đổi, làm việc với lãnh đạo Chính phủ Trung Quốc, Bộ  GTVT, TP Hà Nội... Với các tồn tại còn lại của dự án, Chính phủ cho biết đang chỉ đạo Bộ GTVT và các đơn vị liên quan giải quyết dứt điểm.

Dự án đường sắt Cát Linh - Hà Đông dài 13 km gồm 12 ga và một khu Depot. Tổng mức đầu tư ban đầu 8.770 tỷ đồng (gần 553 triệu USD), sau đó điều chỉnh lên 18.002 tỷ đồng (hơn 868 triệu USD). Trong số này, vốn vay ODA Trung Quốc là 13.867 tỷ đồng, vốn đối ứng 4.134 tỷ.

Tháng 9/2018, dự án đã cơ bản hoàn thành xây dựng và bắt đầu chạy thử liên động toàn hệ thống. Tuy nhiên, đến nay dự án vẫn chưa hoàn thành các thủ tục nghiệm thu, bàn giao.