Buổi giao lưu tác giả tác phẩm, chủ đề “Theo dấu Hoàng hậu Nam Phương và Gia tộc Huyện Sĩ” với hai tác giả Tiến sĩ Văn chương Pháp - Vĩnh Đào và Cử nhân Xã hội học, tác giả Nguyễn Thị Thanh Thúy- Hội trưởng Hội quán Các Bà Mẹ, vừa diễn ra tại không gian ấm ấp của Hương Đạo Xưa- Yasaka Nha Trang đã mở ra một góc nhìn rất đẹp về cuộc đời vị Hoàng hậu cuối cùng của triều Nguyễn.

Giữa vô vàn giai thoại nhuốm màu huyền sử và cả những lời đồn đại kéo dài suốt nhiều thập niên, cuộc đời Hoàng hậu Nam Phương còn khá nhiều nốt thăng cần được sáng tỏ. Ở đầu thế kỷ XX, khi hầu hết thiếu nữ Việt Nam còn quanh quẩn trong khuôn phép gia đình, thì một cô gái Nam Kỳ 14 tuổi đã một mình sang Pháp du học. Sáu năm sau, cô trở thành Hoàng hậu của một vương triều. Song, điều làm thế giới nhớ đến Hoàng hậu Nam Phương không chỉ là ngai vàng, mà là phong thái điềm tĩnh, trí tuệ sâu sắc và trái tim luôn hướng về những phận người yếu thế. Hoàng hậu Nam Phương từng là một trong số rất ít phụ nữ Á Đông được giới chức sắc phương Tây nể trọng. Bà được nhận huân chương cao quý quốc tế, sánh cùng những nhân vật hoàng gia nổi tiếng trên thế giới. Hình ảnh Hoàng hậu Nam Phương để lại trong nhiều tư liệu nước ngoài không phải là một người phụ nữ vương vấn chuyện tình cảm cá nhân, mà là một Hoàng hậu nhân hậu, có học thức và đầy trách nhiệm xã hội. Nhiều tờ báo đương thời đã ca ngợi Hoàng hậu Nam Phương bằng những ngôn từ trân trọng, xem bà là hình mẫu phụ nữ hiện đại mà vẫn giữ trọn phẩm hạnh Á Đông. 

Trong ký ức đại chúng, Hoàng hậu Nam Phương thường được nhắc đến qua một “bức thư đánh ghen” đầy kịch tính. Thế nhưng, đằng sau lớp sương mù của những câu chuyện thêu dệt ấy là chân dung một phụ nữ trí thức, sống kỷ luật, nhân ái và có đóng góp bền bỉ cho giáo dục, y tế và hoạt động xã hội. Hành trình lần tìm lại sự thật về Hoàng hậu đã được kể lại bằng sự nhẫn nại, trung thực và tử tế trong buổi giao lưu tác giả, xoay quanh hai tác phẩm “Theo dấu Hoàng hậu Nam Phương và vua Bảo Đại”, “Gia tộc Huyện Sĩ- Dấu ấn còn ghi”.

Đó không phải những lời bàn tán về tình yêu cung đình, mà là những trang tư liệu được lần giở từ báo chí xưa, những chuyến điền dã lặng lẽ suốt ba năm và khát vọng trả lại sự thật cho lịch sử. TS.Vĩnh Đào chia sẻ: “Chúng tôi không muốn viết lại những điều đã được kể nhiều lần, mà muốn xác nhận lại những điều tưởng như ai cũng biết, nhưng chưa chắc đã đúng. Tôi không phải kể bằng những mảnh ghép giật gân, mà bằng hành trình đi tìm sự thật kéo dài suốt ba năm lặng lẽ, lần theo những manh mối nhỏ nhất. Quyển sách không ra đời từ cảm hứng nhất thời, mà từ quá trình lần tìm tư liệu vô cùng công phu…”  

Tất cả đều được hai tác giả kiên trì đối chiếu, xác minh, đi thực địa và tìm nguồn gốc đến tận cùng. Hành trình lần tìm lại sự thật về Hoàng hậu Nam Phương được mở trong buổi giao lưu không chỉ dừng lại giới thiệu một ấn phẩm lịch sử, mà còn là cuộc đối thoại giàu cảm xúc giữa tác giả và độc giả về cách nhìn lại một nhân vật từng bị phủ mờ bởi định kiến và giai thoại. Đồng thời, cũng mở ra cho thế hệ trẻ thấy rằng: lịch sử không chỉ là những biến cố lớn, mà còn là số phận con người được nhìn lại bằng sự công bằng và lòng trân trọng. Đó cũng là cách trả lại sự thật cho một nhân vật đã đi qua lịch sử, với giá trị giáo dục, bằng sự nhẫn nại, tử tế và một trái tim nhân hậu để lắng nghe quá khứ…

Suốt ba năm miệt mài lần theo từng manh mối nhỏ, từ tư liệu lưu trữ, báo chí xưa đến những câu chuyện truyền khẩu trong gia tộc,  hai tác giả đã góp phần tái hiện cuộc đời Hoàng hậu Nam Phương bằng một lối kể dung dị, dễ hiểu, gần gũi với độc giả hôm nay. Nhiều chi tiết thú vị được chia sẻ tại chương trình khiến người nghe bất ngờ. Không ít giai thoại lâu nay vốn được nhắc đi nhắc lại hóa ra lại thiếu căn cứ hoặc bị hiểu sai lệch nghiêm trọng… Chính cách làm việc cẩn trọng ấy, chân dung Hoàng hậu Nam Phương được tái hiện chân thực và đầy nhân văn, giúp hậu bối có thể thấu hiểu, thương và trân trọng hơn cuộc đời của một người phụ nữ từng đứng ở vị trí cao nhất, nhưng mang nhiều nỗi niềm thầm lặng. Đồng thời, vượt qua những “drama” để nhìn thấy một nhân cách lớn- Hoàng hậu ở tuổi 20, không chỉ giữ trọn vai trò nghi lễ của hoàng triều mà còn âm thầm thực hiện nhiều hoạt động xã hội thiết thực. Trong 9 năm làm Hoàng hậu, bà đã tham gia rộng khắp các hoạt động hỗ trợ bệnh viện, xây trường học, thăm người nghèo, khuyến khích giáo dục nữ giới, bảo trợ trẻ em, giúp đỡ phụ nữ yếu thế và các nạn nhân thiên tai,… 

Buổi giao lưu đã thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia với nhiều câu hỏi ngắn gọn, sâu sắc khiến chính tác giả bất ngờ và xúc động. Hình ảnh các em học sinh chăm chú ghi chép chi tiết trong suốt chương trình, cho thấy sự quan tâm nghiêm túc của thế hệ trẻ đối với lịch sử và nhân vật lịch sử Việt Nam. Khi những lớp sương mờ của giai thoại dần được gỡ bỏ, Hoàng hậu Nam Phương hiện lên gần hơn, là một tấm gương về sự học, về bản lĩnh sống độc lập và về cách giữ gìn phẩm giá giữa bao biến động. Có lẽ, giá trị lớn nhất mà tác giả, tác phẩm mang lại không chỉ “giải mã” một nhân vật lịch sử, mà còn nhắc mỗi chúng ta nên biết trân trọng sự thật, biết đi tìm đến tận cùng của hiểu biết, thay vì dừng lại ở những điều giật gân, dễ nhớ. Tri thức, nhân cách và lòng yêu thương mới là vẻ đẹp bền lâu nhất của một con người.