Buổi giao lưu tác giả tác phẩm, chủ đề “Theo dấu Hoàng hậu Nam Phương và Gia tộc Huyện Sĩ” với hai tác giả Tiến sĩ Văn chương Pháp - Vĩnh Đào và Cử nhân Xã hội học, tác giả Nguyễn Thị Thanh Thúy- Hội trưởng Hội quán Các Bà Mẹ, vừa diễn ra tại không gian ấm ấp của Hương Đạo Xưa - Yasaka Nha Trang đã mở ra một góc nhìn rất đẹp về cuộc đời vị Hoàng hậu cuối cùng của triều Nguyễn.

Giữa vô vàn giai thoại nhuốm màu huyền sử và cả những lời đồn đại kéo dài suốt nhiều thập niên, cuộc đời Hoàng hậu Nam Phương còn khá nhiều nốt thăng cần được sáng tỏ. Ở đầu thế kỷ XX, khi hầu hết thiếu nữ Việt Nam còn quanh quẩn trong khuôn phép gia đình, thì một cô gái Nam Kỳ 14 tuổi đã một mình sang Pháp du học. Sáu năm sau, cô trở thành Hoàng hậu của một vương triều. Song, điều làm thế giới nhớ đến Hoàng hậu Nam Phương không chỉ là ngai vàng, mà là phong thái điềm tĩnh, trí tuệ sâu sắc và trái tim luôn hướng về những phận người yếu thế. Hoàng hậu Nam Phương từng là một trong số rất ít phụ nữ Á Đông được giới chức sắc phương Tây nể trọng. Bà được nhận huân chương cao quý quốc tế, sánh cùng những nhân vật hoàng gia nổi tiếng trên thế giới. Hình ảnh Hoàng hậu Nam Phương để lại trong nhiều tư liệu nước ngoài không phải là một người phụ nữ vương vấn chuyện tình cảm cá nhân, mà là một Hoàng hậu nhân hậu, có học thức và đầy trách nhiệm xã hội. Nhiều tờ báo đương thời đã ca ngợi Hoàng hậu Nam Phương bằng những ngôn từ trân trọng, xem bà là hình mẫu phụ nữ hiện đại mà vẫn giữ trọn phẩm hạnh Á Đông. 

Trong ký ức đại chúng, Hoàng hậu Nam Phương thường được nhắc đến qua một “bức thư đánh ghen” đầy kịch tính. Thế nhưng, đằng sau lớp sương mù của những câu chuyện thêu dệt ấy là chân dung một phụ nữ trí thức, sống kỷ luật, nhân ái và có đóng góp bền bỉ cho giáo dục, y tế và hoạt động xã hội. Hành trình lần tìm lại sự thật về Hoàng hậu đã được kể lại bằng sự nhẫn nại, trung thực và tử tế trong buổi giao lưu tác giả, xoay quanh hai tác phẩm “Theo dấu Hoàng hậu Nam Phương và vua Bảo Đại”, “Gia tộc Huyện Sĩ- Dấu ấn còn ghi”.

Đó không phải những lời bàn tán về tình yêu cung đình, mà là những trang tư liệu được lần giở từ báo chí xưa, những chuyến điền dã lặng lẽ suốt ba năm và khát vọng trả lại sự thật cho lịch sử. TS.Vĩnh Đào chia sẻ: “Chúng tôi không muốn viết lại những điều đã được kể nhiều lần, mà muốn xác nhận lại những điều tưởng như ai cũng biết, nhưng chưa chắc đã đúng. Tôi không phải kể bằng những mảnh ghép giật gân, mà bằng hành trình đi tìm sự thật kéo dài suốt ba năm lặng lẽ, lần theo những manh mối nhỏ nhất. Quyển sách không ra đời từ cảm hứng nhất thời, mà từ quá trình lần tìm tư liệu vô cùng công phu…”  

Suốt ba năm miệt mài lần theo từng manh mối nhỏ, từ tư liệu lưu trữ, báo chí xưa đến những câu chuyện truyền khẩu trong gia tộc, hai tác giả đã góp phần tái hiện cuộc đời Hoàng hậu Nam Phương bằng một lối kể dung dị, dễ hiểu, gần gũi với độc giả hôm nay. Nhiều chi tiết thú vị được chia sẻ tại chương trình khiến người nghe bất ngờ.

Chính cách làm việc cẩn trọng ấy, chân dung Hoàng hậu Nam Phương được tái hiện chân thực và đầy nhân văn, giúp hậu bối có thể thấu hiểu, thương và trân trọng hơn cuộc đời của một người phụ nữ từng đứng ở vị trí cao nhất, nhưng mang nhiều nỗi niềm thầm lặng. Đồng thời, vượt qua những “drama” để nhìn thấy một nhân cách lớn - Hoàng hậu ở tuổi 20, không chỉ giữ trọn vai trò nghi lễ của hoàng triều mà còn âm thầm thực hiện nhiều hoạt động xã hội thiết thực. 

Có lẽ, giá trị lớn nhất mà tác giả, tác phẩm mang lại không chỉ “giải mã” một nhân vật lịch sử, mà còn nhắc mỗi chúng ta nên biết trân trọng sự thật, biết đi tìm đến tận cùng của hiểu biết, thay vì dừng lại ở những điều giật gân, dễ nhớ. Tri thức, nhân cách và lòng yêu thương mới là vẻ đẹp bền lâu nhất của một con người.