Sử dụng thuế để điều tiết thị trường vàng

Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động, vàng là câu chuyện của quốc tế, không chỉ riêng Việt Nam. Để ổn định thị trường vàng, nhà chức trách đã đưa ra nhiều giải pháp như đấu thầu tăng cung, nhưng sau đó dừng phương án này do không hiệu quả. Qua một tuần điều chỉnh và triển khai biện pháp can thiệp mới, bằng cách bán vàng trực tiếp qua 4 ngân hàng thương mại Nhà nước và Công ty Vàng bạc đá quý (SJC) để các đơn vị này bán vàng cho người dân, chênh lệch giá bán vàng miếng SJC và giá vàng thế giới bước đầu đã được thu hẹp, chỉ còn khoảng hơn 4 triệu đồng/lượng, so với mức 18-20 triệu trước đó.

Trong phiên giao dịch hôm nay (10/6), Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã công bố giá bán vàng miếng SJC cho 4 ngân hàng và Công ty SJC giữ nguyên ở mức 75,98 triệu đồng/lượng - phiên thứ 3 giữ giá. Vì thế, giá vàng SJC trên thị trường cũng đứng yên ở mức 74,98-76,98 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra). Giá vàng nhẫn trơn cũng không thay đổi, quanh mức 72,6-74,3 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra). Trên thị trường thế giới, trên sàn Kitco, giá vàng tăng nhẹ lên quanh mức 2.296 USD/ounce, nhưng đã lao dốc hơn 90 USD/ounce so với phiên 7/6.

Cùng diễn biến giảm của giá vàng thế giới, giá vàng trong nước ổn định bởi trong các thông điệp mới đây, NHNN khẳng định có đủ nguồn lực và quyết tâm để bình ổn thị trường, kiểm soát mức chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới ở mức phù hợp. Hơn nữa, từ tuần này, Agribank và Vietcombank cho biết sẽ mở thêm điểm bán vàng miếng SJC tại các chi nhánh, phòng giao dịch tại TPHCM và Hà Nội, giúp Agribank nâng tổng số lên 9 điểm giao dịch vàng miếng, Vietcombank cũng lên thành 10 điểm bán vàng. 

Vì thế, phương án mới này của NHNN được dư luận đồng tình ủng hộ và đánh giá cao. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cho rằng, đó chỉ là các giải pháp tạm thời, NHNN cần có giải pháp hữu hiệu để thu hẹp chênh lệch giữa giá vàng ở trong nước và thế giới theo chỉ đạo của Chính phủ để tránh hệ lụy tiêu cực của tình trạng này như buôn lậu, trốn thuế, quản lý ngoại tệ chuyển ra nước ngoài…

 Nêu quan điểm tại cuộc họp trao đổi về chính sách quản lý thị trường vàng và sửa đổi Nghị định 24, ngày 9/9, hầu hết các ý kiến vẫn cho rằng, về dài hạn, cần sửa đổi Nghị định 24 cho phù hợp với tình hình hiện nay. Một trong những ý kiến nhận được sự đồng thuận của hầu hết các chuyên gia là đề xuất đánh thuế giao dịch vàng để giảm mục đích đầu cơ, tích trữ, thao túng giá vàng. 

Theo GS. TS Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội, giữa việc nhập khẩu vàng về làm vàng nguyên liệu cho chế tác trang sức và nhập khẩu để làm vàng miếng trao đổi thì hai mục tiêu này khác nhau nhưng dù thế nào thì cũng phải thu thuế.

"Công cụ hữu hiệu nhất là thuế, nếu không khuyến khích thì thuế cao, còn không thì giảm xuống. Việc chống buôn lậu đôi khi dùng các biện pháp hành chính không hiệu quả bằng thuế", ông Cường cho hay.

Với góc nhìn của chuyên gia về thuế, PGS.TS Nguyễn Thị Mùi đề xuất NHNN cần sớm kiến nghị Bộ Tài chính xây dựng các chính sách thuế đối với vàng. Việc áp dụng các chính sách thuế đối với thị trường vàng trong nước sẽ góp phần giảm bớt nhu cầu vàng của một số bộ phận nhà đầu tư và thị trường, đặc biệt đối với những đối tượng mua vàng với mục đích đầu cơ, tích trữ, thao túng giá vàng...

"Bên cạnh đó, việc áp dụng thuế sẽ đảm bảo công bằng trong hoạt động kinh doanh vàng và tạo môi trường kinh doanh lành mạnh. Hiện nay, các lĩnh vực chứng khoán, bất động sản... cũng đang áp dụng thuế thu nhập cá nhân, do đó mua bán vàng cũng nên áp dụng chính sách thuế phù hợp", vị chuyên gia nói. 

Nêu quan điểm, theo chuyên gia kinh tế TS.Trương Văn Phước, từ đầu năm đến nay, vàng áp đảo các kênh đầu tư khác nếu xét về mức độ sinh lời. Với vàng miếng, tỷ suất này là khoảng 22% sau 5 tháng, vượt xa gửi tiết kiệm ngân hàng, chứng khoán hay trái phiếu. Kim loại quý \"sốt nóng\" một phần do thị trường đang thiếu kênh đầu tư tích sản. Hiện, thị trường bất động sản đang gặp khó, trái phiếu vẫn trong cuộc khủng hoảng niềm tin, còn chứng khoán theo hướng đầu tư an toàn dài hạn chưa thực sự được phổ cập đến đông đảo người dân. 

Do đó, ông Phước cho rằng, việc hạn chế vàng cũng là cần thiết, đáp ứng có giới hạn, đáp ứng quyền tự do tiếp cận vàng nhưng cũng cần phải tôn trọng quyền tự do tiếp cận các mặt hàng thiết yếu trong nền kinh tế. Thuế là một công cụ điều tiết của bất cứ nhà nước nào.   

“Đến một lúc nào đó, tôi nghĩ rằng nhà nước cũng có thể sử dụng thuế để điều tiết, không chỉ là điều tiết thu nhập mà còn điều tiết hành vi của người tiêu dùng”, ông Phước nhận định.

 Không nên mua vàng đầu cơ tích trữ

Bên cạnh giải pháp về thuế, trước thực trạng dòng người vẫn đổ xô xếp hàng tại cơ sở giao dịch của 4 ngân hàng thương mại nhà nước và SJC để mua vàng, TS Trương Văn Phước cảnh báo, trong bối cảnh giá vàng giảm sâu, người dân vẫn chỉ nên mua ít, nếu mua nhiều mà giá hạ nhiều thì chúng ta phải gánh những khoản lỗ do chính mình tạo ra.

“Chỉ một động thái như Ngân hàng Trung ương Trung Quốc ngưng mua vàng cho dự trữ của họ thì giá vàng mỗi đêm giảm xuống 80 - 100 USD, ngoài ra còn nhiều biến số kinh tế của Mỹ và châu Âu… Vì thế, người dân hết sức thận trọng trước biến động thị trường vàng”, ông Phước khuyến nghị.

Đồng tình với quan điểm trên, PGS.TS Nguyễn Thị Mùi nhấn mạnh, nếu người dân chưa đủ tự tin để đầu tư chứng khoán hoặc không có đủ tiền để đầu tư bất động sản thì vẫn nên gửi tiết kiệm ngân hàng. Vàng nên chiếm tỷ trọng thấp nhất trong danh mục tích luỹ, đầu tư của các gia đình. Nếu mua vàng để chờ giá lên thì phải biết mua đúng thời điểm và chờ rất lâu.

"Chỉ khi đầu tư mua vàng mà giá vàng tăng lên lúc ấy mới kiếm lời, nếu giá vàng giữ nguyên hoặc giảm đi thì nó chỉ có khía cạnh là mình giữ được 1 chỉ vàng sau 5 năm, 10 năm vẫn là 1 chỉ vàng. Do đó người dân phải rất cân nhắc trong bối cảnh hiện nay", vị chuyên gia cho hay.

Bàn luận về vai trò của Nghị định 24, ông Phước nhận xét, trong hơn 12 năm qua, Nghị định đã đóng góp quan trọng cùng với các chính sách như: không cho các tổ chức tín dụng huy động vàng, không cho các giao dịch vàng qua các sàn…Từ đó, tập quán của người dân Việt Nam đã thay đổi nhiều.

Vàng không là phương tiện trao đổi, định giá, thậm chí không còn là phương tiện cất giữ tài sản nữa. Trong Nghị định 24, do SJC chiếm số lượng lớn, NHNN muốn việc chế biến gia công đó phải sử dụng nguồn nguyên liệu chủ động từ NHNN.  

“Tôi cho rằng, đó là hướng tiếp cận chính sách đúng trong 10 năm qua. Sắp tới, tôi nghĩ việc giá cả bao nhiêu sẽ để thị trường quyết định. Tuy nhiên, NHNN với tư cách nắm giữ dự trữ ngoại hối quốc gia, mà vàng là tài sản có nguyên liệu do thị trường quốc tế quyết định nên NHNN nên giữ lấy quyền xuất nhập khẩu vàng. Còn việc chế biến gia công nên trao lại cho doanh nghiệp hoặc tổ chức tín dụng có điều kiện. Như vậy chúng ta sẽ chứng kiến sự điều tiết của thị trường vàng theo quy luật cung cầu, không còn tình trạng giá vàng "một mình một chợ" như thời gian qua. Đó cũng là cách để người dân sẽ dần dần rời xa vàng vật chất”, ông Phước nhấn mạnh.