BPI 2025 được xây dựng trong bối cảnh khu vực kinh tế tư nhân ngày càng khẳng định vai trò là động lực quan trọng của nền kinh tế. Việc công bố bộ chỉ số này được xem là bước đi mới nhằm lượng hóa năng lực hoạt động, hiệu quả sử dụng nguồn lực cũng như khả năng tạo giá trị của doanh nghiệp tư nhân tại Việt Nam.

Khác với Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) vốn tập trung đánh giá chất lượng điều hành và môi trường kinh doanh (đầu vào thể chế), chỉ số BPI 2025 đóng vai trò bổ trợ nhằm định lượng hiệu quả hoạt động thực tế của doanh nghiệp. Chỉ số này đứng độc lập, bao gồm 23 chỉ tiêu cốt lõi chia thành hai chiều cạnh chính: sự phát triển của khu vực tư nhân và năng lực đổi mới sáng tạo. Báo cáo năm nay được xây dựng dựa trên kết quả khảo sát thực chứng quy mô lớn từ 3.546 doanh nghiệp tư nhân trong nước, 586 doanh nghiệp FDI cùng hơn 1.000 hộ kinh doanh tại 34 tỉnh, thành phố.

Kết quả công bố thí điểm cho thấy mức độ phát triển kinh tế tư nhân có sự chênh lệch khá lớn giữa các vùng miền, với điểm trung vị của cả nước đạt 4,2 điểm. TP.HCM xuất sắc dẫn đầu bảng xếp hạng với 5,67 điểm nhờ quy mô thị trường lớn và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có chiều sâu, đạt tỷ lệ bình quân cứ 1.000 dân thì có 23,75 doanh nghiệp đang hoạt động. Thủ đô Hà Nội bám đuổi sát sao ở vị trí thứ hai với 5,41 điểm nhờ duy trì tốt mật độ và năng lực phát triển doanh nghiệp. Vị trí thứ ba thuộc về tỉnh Quảng Ninh với 5,33 điểm, ghi nhận tỷ lệ doanh nghiệp báo lãi lên tới 72,1%, dẫn đầu cả nước về hiệu quả sinh lời và liên kết chuỗi cung ứng nội địa.

Bên cạnh những tín hiệu phục hồi tích cực, chỉ số BPI 2025 cũng bóc tách những rào cản lớn đang kìm hãm sức bật của khối tư nhân. Nổi cộm nhất là khó khăn về thị trường đầu ra khi có đến 60,2% doanh nghiệp thừa nhận gặp trở ngại lớn trong việc tìm kiếm khách hàng. Tiếp theo là điểm nghẽn nghiêm trọng về tiếp cận nguồn vốn, với 75,5% đơn vị không thể vay tiền từ hệ thống tín dụng nếu thiếu tài sản bảo đảm. Cuối cùng, tính minh bạch và khả năng dự báo của chính sách tại địa phương vẫn ở mức thấp, gây ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược đầu tư và mở rộng sản xuất dài hạn của các doanh nghiệp.

Đại diện VCCI cho rằng việc ra mắt BPI có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Bộ chỉ số không nhằm thay thế PCI mà đóng vai trò bổ trợ, giúp cơ quan quản lý đánh giá rõ hơn hiệu quả phát triển thực chất của doanh nghiệp tư nhân tại các địa phương.