1. “Diễn biến hoà bình” là một bộ phận trong chiến lược toàn cầu phản cách mạng của các thế lực thù địch với phương thức hành động tổng lực, phức hợp, rộng lớn và hoàn chỉnh chống các nước xã hội chủ nghĩa và phong trào độc lập dân tộc. Diễn biến hòa bình được tiến hành trên mọi lĩnh vực chính trị, kinh tế, tư tưởng, văn hóa, xã hội bằng mọi biện pháp, trong đó nổi bật là theo cách từ bên ngoài gây ảnh hưởng, thúc đẩy, kích thích hoạt động của các nhân tố đối lập, ngược chiều, phản diện ở bên trong; gián tiếp làm cho chúng dần dần lấn át, vượt trội và đè bẹp các nhân tố xã hội chủ nghĩa tại đây; cuối cùng gây nên sự chuyển hóa dường như là “tự thân” của bản chất thể chế và toàn bộ hệ thống xã hội. Chiến lược “diễn biến hòa bình” của địch sử dụng biện pháp chiến lược “phi quân sự” là chủ yếu, nhưng sẽ kết hợp bạo loạn lật đổ, can thiệp vũ trang, kể cả xâm lược khi có điều kiện thời cơ.

Trong chiến lược “diễn biến hòa bình”, vũ khí lợi hại nhất và được đặt lên hàng đầu và trong suốt quá trình thực hiện là vũ khí tư tưởng. “Diễn biến hòa bình” được thế giới đặt tên là “cuộc chiến tranh không có khói sung”, là chiến lược tiến công tổng hợp bằng giải pháp xâm nhập hòa bình nhưng đặc biệt là về tư tưởng với chiến thuật “mối xông nhà”, và thủ thuật làm nhụt trí đi đến mất niềm tin, mất sức mạnh, mất nhuệ khí và nội lực của chủ nghĩa xã hội.

Cuộc chiến tranh tư tưởng được chủ nghĩa đế quốc phát động hiện nay xoay quanh trò bịp “phi ý thức hệ”, coi như không có tư tưởng phản nghịch, coi như không có đối kháng tư tưởng mà là sự đồng nguyên hoặc đa nguyên tử tưởng...

Trò bịp phi ý thức hệ, phi hệ tư tưởng thực chất để làm lu mờ bản chất giai cấp của hệ tư tưởng, làm xóa nhòa ranh giới và “lập lờ đánh lận con đen”; làm cho nhân dân các nước xã hội chủ nghĩa lơ là, mất cảnh giác, bị chia rẽ và bị suy yếu từ bên trong. Từ sau khi hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới tan vỡ, chủ nghĩa xã hội hiện thực ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ, tương quan lực lượng bị đảo lộn theo hướng có lợi cho chủ nghĩa tư bản, một số nước phương Tây tiếp tục hoàn thiện và công khai đẩy mạnh kế hoạch “diễn biến hòa bình” đối với những nước xã hội chủ nghĩa còn lại.

Trong toàn bộ hệ thống kế hoạch “diễn biến hòa bình”, “diễn biến hòa bình” trên phương tiện thông tin đại chúng, đặc biệt là trên báo chí là một bộ phận quan trọng trong cuộc chống phá về tư tưởng nói chung của các lực lượng thù địch. Có thể nói đây là vũ khí lợi hại nhất vì nó thẩm thấu từ từ, lặng lẽ, tiến tới triệt tiêu hoàn toàn mà hằng trăm tỉ USD đã không làm được. Không ít dân tộc bị mất dần các giá trị văn hóa ngay trên chính tổ quốc mình. Chỉ có dân tộc nào có nội lực văn hóa mạnh mẽ mới vượt qua khỏi sự “bức tử văn hoá” từ các phương tiện báo chí truyền thông của các thế lực thù địch từ bên ngoài.

Do tính chất đặc biệt nguy hại của thủ đoạn “diễn biến hòa bình” trên báo chí của các thế lực thù địch, chống “diễn biến hòa bình” trên báo chí là một bộ phận hợp thành quan trọng trong toàn bộ hệ thống công tác chống “diễn biến hòa bình” nói chung, hoạt động chống “diễn biến hòa bình” về tư tưởng nói riêng của chúng ta.

Về mặt nội dung chính yếu, đấu tranh chống “diễn biến hòa bình” trên báo chí là một bộ phận của cuộc đấu tranh tư tưởng nhằm vạch trần thực chất, nguồn gốc, mục đích, đặc trưng, quá trình thực hiện của chiến lược “diễn biến hòa bình” của địch nói chung, của hoạt động “diễn biến hòa bình” trên báo chí của chúng nói riêng; đồng thời luận chứng một cách cơ bản, khái quát, tổng hợp về con đường, biện pháp, yêu cầu, nhiệm vụ của chúng ta phải thực hiện để đánh trả thắng lợi âm mưu đó của địch.

Với các loại hình báo chí, hiệu quả cần đạt được của công tác truyền thông thể hiện ở chỗ: xác lập được trong cán bộ đảng viên và một bộ phận quần chúng nhân dân có năng lực, trình độ chính trị, nhận thức nhất định, nhất là tầng lớp trí thức và thanh niên sinh viên những kiến thức, hiểu biết sâu sắc, có hệ thống, làm tiền đề cho sự hình thành những quan niệm, quan điểm, luận cứ về âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình” của địch và yêu cầu, nhiệm vụ chống “diễn biến hòa bình” của ta.

Qua các loại báo chí, chúng ta chuyển tải tới nhân dân và bè bạn những nội dung thông tin đa dạng, mới mẻ, mang tính thời sự, với hình thức và phương thức sinh động, cụ thể... Từ đó, hình thành trong công chúng rộng rãi thông tin trực quan, từ cảm tính, đến lý tính để nắm bắt những âm mưu, thủ đoạn hoạt động “diễn biến hòa bình” của địch cũng như nhận rõ công tác chống “diễn biến hòa bình” của ta, củng cố hệ thống tri thức, giá trị, niềm tin, động cơ và lý tưởng trong toàn xã hội.

2. Là một công cụ sắc bén của cuộc đấu tranh tư tưởng, từ lâu báo chí nước ta vẫn thường xuyên có những bài viết chống lại các quan điểm thù địch, uốn nắn những tư tưởng lệch lạc nảy sinh trong cán bộ, đảng viên và quần chúng. Từ lâu chúng ta cũng đã nhận thức được sự nguy hiểm của hệ thống báo chí mà các thế lực thù địch chống chủ nghĩa xã hội dùng để kích động, xúi giục các lực lượng chống đối chế độ, chống đối đảng, chống đối nhân dân. Qua sự sụp đổ chế độ XHCN ở Liên Xô và các nước Đông Âu đã giúp chúng ta thấy rõ hơn âm mưu và tác hại của các phương tiện này trong việc phá hoại hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa trong đó phải kể tới hoạt động của Đài châu Âu tự do.

Thực hiện nhiệm vụ đấu tranh chống “diễn biến hòa bình”, hệ thống thông tin đại chúng của chúng ta thời gian qua đã có những đóng góp tích cực thể hiện trên những mặt sau: Một là, thường xuyên và kịp thời phản bác lại những luận điệu xuyên tạc bóp méo, vu cáo của kẻ địch, kịp thời vạch trần động cơ, ý đồ đen tối đằng sau các sự kiện.

Hiện nay tất cả các cơ quan báo chí của Đảng, Nhà nước và các tổ chức xã hội, đặc biệt là Đài truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Báo Nhân dân, Tạp chí Cộng sản, Báo Quân đội Nhân dân, Công an Nhân dân, Tạp chí Quốc phòng toàn dân…, thường xuyên có các chuyên mục về phòng, chống “diễn biến hòa bình”, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, là các mục thể hiện rất rõ tính đấu tranh của báo chí trước những việc làm hoặc luận điệu tuyên truyền của các thế lực thù địch.

Hai là, cách thể hiện có sự năng động, sáng tạo, lý luận khá sắc bén, cách viết sinh động dễ vào lòng người.

Theo chức năng và nhiệm vụ của mình, các cơ quan báo chí đều có những cách làm riêng để chống trả những luận điệu và những việc làm sai trái của các thế lực thù địch. Báo Nhân dân, Quân đội Nhân dân, Đài Truyền hình Việt Nam, Đài tiếng nói Việt Nam, Tạp chí Cộng sản là những cơ quan báo chí quan trọng nhất tham gia nhiệm vụ này với nhiều bài chuyên luận sâu sắc giải quyết khá tốt về mặt lý luận của vấn đề, nhiều bài bình luận đạt được độ sắc bén về cách nhìn và lập luận.

Ba là, thể hiện tính chiên đấu, chủ động, tích cực.

Tính chiến đấu của báo chí ta chống lại âm mưu “diễn biến hòa bình” ngày càng rõ hơn, thể hiện ở nhiều mức độ khác nhau, từ thụ động phản bác luận điểm, thụ động vạch trần âm mưu đằng sau các sự kiện vừa xảy ra, đến chủ động tấn công, đả kích, châm biếm, mỉa mai chính ngay các khuyết tật của xã hội tư sản; từ thụ động đối phó với từng lời chỉ trích từ bên ngoài đến chủ động trình bày chính diện quan điểm của Đảng, Nhà nước ta một cách có hệ thống trên những vấn đề lớn như tự do dân chủ nhân quyền, sở hữu, kinh tế nhiều thành phần và định hướng xã hội chủ nghĩa v.v..

Bốn là, thực hiện tốt phương châm kết hợp “chống” và “xây”. Chống quyết liệt và xây tích cực.

Đấu tranh chống “diễn biến hòa bình” không chỉ là thụ động phản bác những luận điệu xuyên tạc, bóp méo vu cáo bịa đặt của địch, mà điều quan trọng là khẳng định tính đúng đắn của đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước ta; là xây dựng cách nhìn, quan điểm đúng đắn cho đông đảo quần chúng, đặc biệt là cho đội ngũ cán bộ, đảng viên, bởi đây là đối tượng quan trọng hàng đầu của âm mưu “diễn biến hòa bình” của kẻ địch. Có thể khẳng định đây là vấn đề mà báo chí của chúng ta quán triệt một cách đầy đủ và nghiêm túc thực hiện để có hiệu quả thiết thực.