Chiều 15/8, tại Vòng đối thoại địa phương Lai Châu thuộc Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 (VPSF 2026), ông Vương Thế Mẫn, Giám đốc Sở Công Thương Lai Châu, đặt vấn đề về một bài toán đã tồn tại nhiều năm với nông sản địa phương: làm thế nào để những sản phẩm được tạo ra từ vùng núi cao có thể đi xa hơn, đến đúng thị trường và tạo ra giá trị lớn hơn cho người sản xuất.

Ông Vương Thế Mẫn, Giám đốc Sở Công Thương Lai Châu, phát biểu tham luận tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 vòng địa phương Lai Châu chiều ngày 15/8/2026 (Ảnh: Phan Chính)

Theo ông Mẫn, nhìn trên bản đồ, Lai Châu nằm ở vị trí xa các trung tâm kinh tế lớn, đây là một bất lợi không thể phủ nhận. Khoảng cách địa lý khiến chi phí vận chuyển cao, thời gian đưa hàng ra thị trường dài hơn, trong khi khả năng tiếp cận người tiêu dùng của nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất còn hạn chế.

Nhưng trong bối cảnh kinh tế số phát triển nhanh, khoảng cách ấy không nhất thiết phải tiếp tục là rào cản. Theo Giám đốc Sở Công Thương Lai Châu, thương mại điện tử đang mở ra một cách tiếp cận khác, giúp sản phẩm địa phương có thể tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng ở Hà Nội, TP HCM và nhiều thị trường khác mà không nhất thiết phải phụ thuộc hoàn toàn vào các kênh phân phối truyền thống.

Lai Châu hiện có nhiều lợi thế về nông nghiệp đặc sản với các vùng nguyên liệu trà, quế, mắc ca và dược liệu. Gần 200 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên đang tạo nên một nguồn hàng đáng kể cho quá trình mở rộng thị trường. Tuy nhiên, theo ông Mẫn, có sản phẩm tốt mới chỉ là bước đầu. Điều quan trọng hơn là phải xây dựng được phương thức đưa sản phẩm đến người mua một cách chuyên nghiệp, minh bạch và ổn định.

“Không thể chỉ đưa sản phẩm lên mạng để bán, mà phải xây dựng niềm tin với khách hàng”, ông Mẫn nhấn mạnh khi nói về yêu cầu đối với nông sản Lai Châu trên môi trường số.

Theo ông, một sản phẩm muốn bán được lâu dài phải bảo đảm chất lượng, đúng khối lượng, giá thành phù hợp và giao hàng đúng thời gian. Đây là những yếu tố tưởng như đơn giản nhưng lại quyết định khả năng giữ chân khách hàng trên các nền tảng thương mại điện tử.

Một gian hàng nông sản Lai Châu tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 (VPSF 2026) (Ảnh: Phan Chính)

Thời gian qua, Sở Công Thương Lai Châu đã phối hợp với các nền tảng như TikTok Shop, Shopee và các đơn vị vận chuyển để hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã đưa sản phẩm lên môi trường số. Sàn thương mại điện tử địa phương laichau.biz hiện đã cập nhật 407 sản phẩm, tạo thêm một kênh giới thiệu và kết nối hàng hóa của tỉnh với người tiêu dùng.

Đáng chú ý, xã Bình Lư được TikTok Việt Nam công nhận là xã thương mại điện tử đầu tiên trên nền tảng này. Theo ông Mẫn, đây có thể xem là một mô hình để Lai Châu tiếp tục mở rộng cách làm, đưa hoạt động sản xuất, quảng bá và tiêu thụ nông sản gắn chặt hơn với công nghệ.

Tuy nhiên, công nghệ không thể tự tạo ra thị trường nếu người sử dụng không thay đổi. Đây cũng là lý do ngành Công Thương Lai Châu chú trọng đào tạo nhân lực tại chỗ. Hơn 300 học viên đã được tập huấn các kỹ năng liên quan đến thương mại điện tử, bán hàng trực tuyến, livestream, trách nhiệm pháp lý và cách tương tác với khách hàng.

Theo ông Mẫn, những người trực tiếp sản xuất, chế biến và kinh doanh nông sản lại chính là những người có khả năng kể câu chuyện về sản phẩm một cách tự nhiên nhất. Khi người nông dân, hợp tác xã trở thành người giới thiệu sản phẩm trên không gian số, câu chuyện về vùng đất, quy trình sản xuất và giá trị nông sản có thể đến gần hơn với người tiêu dùng.

Song song với mở rộng thị trường, Lai Châu cũng phải giải bài toán logistics. Đây là điểm nghẽn có thể quyết định hiệu quả của thương mại điện tử đối với nông sản vùng cao. Một sản phẩm có thể được bán thành công trên mạng nhưng nếu chi phí vận chuyển quá cao hoặc thời gian giao hàng kéo dài, lợi thế về giá và chất lượng sẽ nhanh chóng bị thu hẹp.

Vì vậy, theo ông Mẫn, Lai Châu cần tăng cường kết nối với các trung tâm kinh tế lớn như Hà Nội, Đà Nẵng, Quảng Ninh và TP HCM, qua đó từng bước rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics và mở rộng khả năng tiêu thụ.

Ngành Công Thương cũng dự kiến tiếp tục gắn xúc tiến thương mại với các hoạt động văn hóa, du lịch và quảng bá sản phẩm địa phương. Những sự kiện quy mô lớn, với sự tham gia của nhiều hợp tác xã và hàng trăm sản phẩm đặc trưng, sẽ trở thành không gian để doanh nghiệp vừa giới thiệu hàng hóa trực tiếp, vừa kết hợp livestream nhằm mở rộng tệp khách hàng.

Từ góc nhìn của ông Mẫn, đưa nông sản Lai Châu lên thương mại điện tử không đơn thuần là thay đổi phương thức bán hàng. Đây là quá trình thay đổi cách doanh nghiệp nhìn về thị trường, cách người sản xuất xây dựng thương hiệu và cách địa phương tạo ra giá trị từ những sản phẩm vốn có.

“Lai Châu không chỉ đưa sản phẩm lên sàn để bán, mà phải bán sự tin cậy”, thông điệp này cho thấy yêu cầu lớn hơn phía sau câu chuyện chuyển đổi số. Đó là chuẩn hóa chất lượng, minh bạch nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và giữ chữ tín trong từng đơn hàng.

Trong bối cảnh kinh tế tư nhân được kỳ vọng trở thành một động lực quan trọng của tăng trưởng, những thay đổi từ các doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất tại Lai Châu có thể tạo ra tác động lớn hơn phạm vi một địa phương. Khi công nghệ giúp xóa bớt khoảng cách địa lý, những sản vật từ vùng núi cao có thêm cơ hội bước vào các thị trường lớn.

Theo ông Vương Thế Mẫn, mục tiêu cuối cùng không phải chỉ là có thêm bao nhiêu sản phẩm được đưa lên sàn, mà là làm sao để nông sản Lai Châu có chỗ đứng bền vững trong thị trường Việt Nam và từng bước vươn ra quốc tế. Khi đó, khoảng cách địa lý từng được xem là điểm yếu có thể trở thành động lực để địa phương tìm một cách đi mới, dựa trên công nghệ, thương hiệu và sức mạnh của doanh nghiệp tư nhân.