Cú lội ngược dòng của “nàng tiên nâu"

Những vụ việc liên tiếp liên quan đến ca sĩ Long Nhật, Sơn Ngọc Minh, trước đó là Hữu Tín, Nguyễn Công Trí, Chi Dân hay Châu Việt Cường… khiến công chúng mở ra một nhận định mới: Ma túy đang có sự dịch chuyển đối tượng sử dụng rất đáng lo ngại.

Ma túy không còn là “đặc quyền” của môi trường tội phạm, của những số phận “dưới đáy xã hội”, của giới giang hồ, trẻ bụi đời không nhận được sự giáo dục hoặc những người ít học, nhận thức kém dễ bị lôi kéo dụ dỗ…

Ma túy ngày nay đang “chiếm lĩnh” tầng lớp thành đạt, có tiền, có danh tiếng, có ảnh hưởng xã hội. Đặc biệt nó đang tấn công dữ dội vào giới showbiz, khiến những nghệ sĩ có học thức, có tài, có địa vị xã hội, có hình ảnh đẹp được công chúng ngưỡng mộ thậm chí xem là thần tượng… dễ dàng trở thành người sử dụng ma túy, gây áp lực tinh thần rất lớn lên xã hội. 

“Chân dung" người dùng ma túy trong xã hội hiện đại đã thay đổi theo xu hướng bình thường hóa và đại chúng hóa một phong cách sống từng bị xem là lập dị. Nó bùng nổ trong giới tinh hoa như một “phong cách” sống. Có người dùng ma túy để khẳng định mình, một số để giảm stress, tìm cảm xúc mạnh, giữ năng lượng, thoát cô đơn. Ma túy được “thời trang hóa”, “giải trí hóa” gắn với nightlife, bar, tiệc tùng... Nguy hiểm nhất là niềm tin “có thể kiểm soát được” của hầu hết người thành đạt sử dụng ma túy.

Từ một sản phẩm của tệ nạn xã hội sang “văn hóa hưởng thụ”

Đối tượng sử dụng thay đổi kéo theo mục đích sử dụng thay đổi. Ma túy rơi vào tay người thành đạt, có địa vị xã hội, giới nghệ sĩ, doanh nhân… nó không còn mang hình ảnh của sự tăm tối mà được mặc một lớp áo hào nhoáng bởi ánh đèn của đời sống tiêu dùng và giải trí.  

Ngày nay, nhiều người không tìm đến ma túy vì đói nghèo, tuyệt vọng, lạc lối và đổ vỡ… như trong cách nghĩ đã thành định kiến của người dân. Họ tìm đến ma túy trong bối cảnh xã hội vận hành ngày càng nhanh, cạnh tranh ngày càng lớn, đời sống tinh thần ngày càng bất ổn. Để giải tỏa cảm xúc, kéo dài năng lượng, chống cô đơn hoặc đơn giản là để “thể hiện đẳng cấp”, không loại trừ là một hiệu ứng đám đông.

Chính tầng lớp sử dụng mới này đã khiến một thứ từng bị xã hội sợ hãi dần bị bình thường hóa bởi hình ảnh sang trọng, thời thượng. Nó làm cho ranh giới cảnh giác của xã hội bị thấp dần và mất đi. Nó biến sử dụng ma túy thành một trải nghiệm tiêu dùng.

Cuộc khủng hoảng trách nhiệm xã hội của người nổi tiếng trong thời đại  số  

Những vụ việc liên quan người nổi tiếng trong giới showbiz luôn gây chấn động mạnh hơn bởi họ từng là thần tượng của nhiều người, có một lực lượng người hâm mộ nhất định. Và đặc biệt là có sức ảnh hưởng xã hội lớn.

Cho nên nghệ sĩ không chỉ là người biểu diễn. Họ là người tạo xu hướng, dẫn dắt cảm xúc và ảnh hưởng đến cách sống của công chúng, đặc biệt là giới trẻ - thành phần có khuynh hướng thần tượng hóa tuyệt đối, bắt chước lối sống và xem nghệ sĩ như hình mẫu thành công… trong khi khả năng phân định đúng sai còn yếu và thiếu.

Trong khi một kiểu tóc của ca sĩ cũng có thể trở thành trào lưu, một câu nói thành viral, một phong cách ăn mặc có thể định hình xu hướng… thì mọi hành vi của họ không còn là “chuyện cá nhân”. Sự sa ngã của một nghệ sĩ không chỉ dừng ở đời tư của họ.  

Sự thay đổi tầng lớp sử dụng ma túy, biến ma túy từ một sản phẩm của tệ nạn xã hội sang văn hóa hưởng thụ đã phản ánh cuộc khủng hoảng trách nhiệm xã hội của người nổi tiếng trong thời đại số.      

Hãy đừng xem vụ việc liên quan người nổi tiếng liên quan ma túy như một tin tức giải trí, một scandal để bàn tán, chế nhạo, hả hê. Nó cần được nhìn nhận như một phản ánh xã hội đang thay đổi rất nhanh trong văn hóa hưởng thụ, trong áp lực tinh thần và trong chuẩn mực ảnh hưởng công chúng.

Đi kèm theo những giải pháp quyết liệt và mạnh tay mà các cơ quan chức năng đang thực hiện, lâu dài cần một nền tảng giáo dục định hình phương châm sống trong giới nghệ sĩ rằng, sức ảnh hưởng của người nổi tiếng luôn đi kèm với trách nhiệm xã hội. Điều nghệ sĩ để lại cho xã hội không chỉ là tác phẩm, giọng hát hay vai diễn, mà còn là cách họ sống và những giá trị họ gieo vào nhận thức cộng đồng.

Cuối cùng là một lời cảnh tỉnh không thừa: Người của công chúng không chỉ là nghệ sĩ; người nổi tiếng không chỉ thuộc về showbiz. Tất cả chúng ta đều có thể trở thành miếng mồi ngon của ma túy.