Nhiều nhà máy mới đang được khẩn trương xây dựng và đưa vào vận hành tại các trung tâm công nghiệp lớn, minh chứng cho việc dòng tiền quốc tế đang biến thành năng lực sản xuất thực tế thay vì chỉ nằm trên giấy ký kết.

Số liệu từ Cục Đầu tư nước ngoài thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho thấy, tính chung trong 4 tháng đầu năm, tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đăng ký vào Việt Nam đã đạt 18,24 tỷ USD, tăng 32% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, vốn thực hiện ước đạt 7,4 tỷ USD, tăng 9,8% và xác lập kỷ lục mới về mức giải ngân cao nhất trong vòng 5 năm qua.

Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục duy trì vị thế là thỏi nam châm hút vốn chính khi chiếm gần 67% tổng vốn đăng ký mới. Sự tập trung này khẳng định vị thế một mắt xích kiên cố của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đáp ứng xu hướng đa dạng hóa sản xuất của các tập đoàn đa quốc gia. Người tiêu dùng và các đối tác quốc tế đang chứng kiến Việt Nam chuyển mình thành một trung tâm chế tạo quy mô lớn của khu vực.

Sự bùng nổ của các con số kỷ lục này đồng thời đặt ra áp lực lớn cho các doanh nghiệp tư nhân trong nước khi phải nhanh chóng nâng cao năng lực để không bị gạt ra khỏi chuỗi giá trị ngay trên sân nhà.

Dù dòng vốn đăng ký mới và vốn giải ngân tăng trưởng vượt bậc, bức tranh tổng thể vẫn bộc lộ những khoảng lặng đáng chú ý khi vốn điều chỉnh lại sụt giảm mạnh đến 51%. Điều này phản ánh thực tế là các dự án hiện hữu đang có sự thận trọng nhất định trong việc mở rộng quy mô, đặt ra bài toán về tính bền vững dài hạn cho môi trường đầu tư. Thêm vào đó, tính lũy kế đến nay, Việt Nam có hơn 46.500 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký hơn 543 tỷ USD, nhưng tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa vẫn còn thấp.

Mối quan hệ giữa khối FDI và doanh nghiệp nội địa chủ yếu vẫn dừng lại ở mức gia công biệt lập, số lượng nhà cung ứng cấp 1 và cấp 2 của Việt Nam tham gia vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn còn rất hạn chế. Thực trạng này đòi hỏi một tư duy dòng vốn thế hệ mới, chuyển đổi mạnh mẽ từ chiến lược "trải thảm đỏ" bằng ưu đãi thuế và đất đai đơn thuần sang mô hình "đối tác chiến lược". Ở đó, dòng vốn ngoại đóng vai trò dẫn dắt, hỗ trợ chuyển giao công nghệ và quản trị cho khối tư nhân trong nước.

Đứng trước làn sóng đầu tư xanh và công nghệ cao, Chính phủ cùng các bộ ngành đang quyết liệt điều chỉnh chính sách, ưu tiên các dự án có hàm lượng công nghệ cao và cam kết bền vững. Việc dịch chuyển trọng tâm chính sách này không chỉ bảo vệ tài nguyên, môi trường mà còn là cơ hội để doanh nghiệp Việt tiếp cận tri thức tiên tiến, từng bước tự chủ và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.