Những ngày vừa qua (từ 23-28/12), tại công viên Yến Phi (Nha Trang, Khánh Hòa) đã diễn ra Hội chợ Xúc tiến Thương mại và kích cầu tiêu dùng Khánh Hòa năm 2025, do Sở Công Thương Khánh Hòa tổ chức.

Hội chợ có quy mô kế hoạch ban đầu khoảng 135 gian hàng của gần 100 doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất, kinh doanh trong và ngoài tỉnh. Mục tiêu “nhằm kích cầu thị trường tiêu dùng, đẩy mạnh hoạt động sản xuất và kinh doanh, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, hợp tác xã, hiệp hội ngành hàng, cơ sở sản xuất trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa có cơ hội quảng bá, giới thiệu sản phẩm, dịch vụ đặc trưng, đa dạng hấp dẫn phục vụ người tiêu dùng mua sắm được những sản phẩm hàng hóa, dịch vụ đảm bảo chất lượng, giá cả phù hợp”.

Tuy nhiên, khác với nhiều hội chợ trước, tuần hội chợ này diễn ra thưa thớt khách tham quan, mua sắm, người bán nhiều hơn người mua… 

Mặc dù đơn vị tổ chức đã nỗ lực thực hiện một lễ khai mạc hội chợ có vẻ bài bản, có đông đại biểu tham dự, một số công ty có gian hàng trưng bày, giới thiệu các sản phẩm OCOP, sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu, đặc sản vùng miền, hàng tiêu dùng, thủ công mỹ nghệ, trưng bày, giới thiệu sản phẩm có đầu tư phong phú, bắt mắt, song tuần hội chợ vẫn diễn ra đìu hiu không sôi động, đông đúc như những lần trước.

Có thể nói, một trong những hạn chế lớn nhất của hội chợ lần này là khâu quảng bá, gần như không có. Không pano, áp phích, thông tin rộn ràng như nhiều hội chợ trước, cho nên, hầu hết người dân trong thành phố đều trả lời “không hề biết có hội chợ diễn ra”, hoặc “giờ mới nghe, nhưng sự kiện đã gần kết thúc, mà cũng không có tiền để mua…”.

Trong khi đó, với tâm lý sau trận lũ lịch sử vừa qua, nếu không tạo được lý do thuyết phục (như tham quan, giải trí, thay đổi không khí…) để người dân bước chân tới, hội chợ khó có thể trở thành điểm đến mua sắm hay ít nhất là không gian tham quan, giải trí, như mục tiêu ban đầu. 

Trong chương trình thiết kế Hội chợ Xúc tiến Thương mại và kích cầu tiêu dùng Khánh Hòa năm 2025, cũng không có điểm nhấn cho phần hội (các chương trình phụ đan xen kết nối cung- cầu). Phần chợ thì mặt hàng không phong phú, thiếu các gian hàng ẩm thực, ăn nhanh, ăn vui. Vì vậy, hội chợ chưa đủ lực hấp dẫn để thu hút người dân hoặc du khách đang có mặt tại thành phố biển Nha Trang.

Nếu doanh nghiệp kỳ vọng hội chợ hỗ trợ phục hồi thị trường sau thiên tai, bị suy giảm sức mua và đứt gãy chuỗi tiêu thụ, thì lại hoàn toàn không đạt được kết quả như ý. Với nhiều lý do khách quan lẫn chủ quan, hầu hết doanh nghiệp tham gia hội chợ đều rơi vào tình cảnh “vừa tốn chi phí, vừa thêm lỗ”, khi hội chợ diễn ra trong trạng thái giống như “đem con bỏ chợ”, vì người tiêu dùng, người dân địa phương và du khách, là đối tượng tương tác để mỗi phiên chợ đạt hiệu quả, thì không hề hay biết gì. Và hội chợ đã trở thành người bán đông hơn người mua…

Không chỉ người tiêu dùng đứng ngoài cuộc, doanh nghiệp cũng cảm nhận rõ sự thiếu đồng hành từ khâu tổ chức đến vận hành. Một số gian hàng phản ánh rằng họ mong chờ những hoạt động kích cầu thực chất hơn như chương trình giảm giá đồng hành, kết nối doanh nghiệp, nhà phân phối, kéo dòng khách tham quan tự nhiên, dòng khách du lịch đang có mặt tại Nha Trang. Thế nhưng, tất cả dường như chỉ dừng lại ở một hình thức “có diễn ra hội chợ là xong”. 

Điều khiến doanh nghiệp tiếc nuối không phải vì họ không muốn đồng hành cùng chương trình xúc tiến thương mại của tỉnh, mà vì một sự thật hiển nhiên nhưng đã bị bỏ qua: người dân Khánh Hòa vẫn còn đang gồng mình khắc phục hậu quả sau lũ, tái thiết đời sống và không biết đến bao giờ mới trở lại bình thường như trước. Nhiều gia đình vừa lo sửa nhà, khôi phục sinh kế, trang trải nợ nần, nên sức mua gần như chạm đáy. Trong bối cảnh ấy, một hội chợ tiêu dùng lại thiếu truyền thông, thiếu kết nối thị trường, thiếu sức hút đối với người dân địa phương lẫn khách du lịch, những động thái cần thiết, cho dù không mang lại hiệu quả thương mại, thì cũng mang lại niềm vui cho người dân, được giải trí, tham quan, biết đến các thương hiệu, sản phẩm mới...

Đại diện một doanh nghiệp chia sẻ trong ngậm ngùi: “Chúng tôi chuẩn bị hàng hóa, nhân sự, vận chuyển, thiết kế gian hàng có không khí Giáng sinh bắt mắt, tập trung hàng hóa phong phú với hy vọng: đây là dịp kích cầu sau lũ, để người dân đi dạo, tham quan, thay đổi không khí, đời sống bớt những nặng nề. Nhưng suốt một tuần khách chỉ lai rai, thưa thớt, hầu như số ít đến là người dân nhà gần nơi tổ chức hội chợ”. 

Với hầu hết doanh nghiệp tham gia hội chợ này, bài toán không chỉ là chi phí gian hàng, mà còn là thời gian, nhân lực, nguồn hàng, kế hoạch kinh doanh bị đảo lộn, để đổi lấy sự đóng góp thay đổi không khí, mang cơ hội tham quan, mua sắm giá rẻ đến người dân, thêm động lực tái thiết cuộc sống.

Khi một chương trình xúc tiến thương mại không xuất phát từ nhịp sống của người dân, không đặt người tiêu dùng vào trung tâm, thì hiệu quả mang lại khó có thể đạt được như mong đợi. Đặc biệt trong bối cảnh hậu thiên tai, điều người dân cần trước hết là chính sách hỗ trợ sinh kế, là giải pháp phục hồi thu nhập, là những gói trợ lực để quay lại thị trường, chứ không phải những hội chợ thương mại đơn thuần.

Ở góc độ chính sách, bài học rút ra không phải để quy trách nhiệm, mà để nhìn nhận thẳng thắn: Một hội chợ “xúc tiến - kích cầu” chỉ thật sự có ý nghĩa khi được thiết kế phù hợp với thời điểm kinh tế - xã hội; có chiến lược truyền thông bài bản; có giá trị kết nối thị trường thực sự cho doanh nghiệp và đặc biệt, phải lắng nghe nhu cầu của cả hai phía (người bán và người mua). 

Doanh nghiệp tham gia hội chợ lần này không cần những lời động viên chung chung. Họ cần được nhìn nhận như những chủ thể đang nỗ lực vực dậy trong điều kiện khó khăn, cần được hỗ trợ bằng các chương trình xúc tiến có chiều sâu, có người tiêu dùng thực, có đầu ra sản phẩm thực, hoặc ít nhất có nhiều người xem và biết đến sản phẩm.  Bởi, nếu hội chợ chỉ để cho có, thì người chịu thiệt thòi cuối cùng vẫn là doanh nghiệp, những người vốn đã gánh trên vai nhiều rủi ro nhất trong nền kinh tế địa phương.

Đại diện một doanh nghiệp đến nơi tổ chức hội chợ từ khoảng cách trên 10km, chia sẻ: “Chúng tôi không nghĩ hội chợ lại vắng đến như vậy. Chúng tôi đã bỏ nông trại một tuần đang lúc nhiều việc nhất, tập trung tham gia hội chợ, chỉ mong có đông người tham quan để có cơ hội quảng bá, giới thiệu các dòng sản phẩm đặc sản của nông trại, nhưng hơi tiếc…”. 

Hy vọng, hội chợ Xúc tiến thương mại và kích cầu tiêu dùng lần tới sẽ thật sự là dịp để doanh nghiệp quảng bá thương hiệu, giới thiệu sản phẩm, kết nối cung cầu, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường tiêu thụ, thúc đẩy lưu thông hàng hóa, hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, đóng góp tăng trưởng kinh tế của tỉnh.