Đã đến lúc toàn Đảng, toàn dân, toàn quân bước vào thời kỳ nỗ lực thi hành Nghị quyết Đại hội theo đúng tinh thần “biến ý chí thành hành động, biến quyết sách thành kết quả cụ thể; nói là làm, làm ngay, làm đúng, làm quyết liệt, làm đến cùng và làm hiệu quả”, như lời của Tổng Bí thư Tô Lâm trong diễn văn bế mạc.

Trả lời câu hỏi của phóng viên TTXVN tại họp báo quốc tế ngay sau phiên bế mạc Đại hội, Tổng Bí thư Tô Lâm cũng khẳng định việc đưa Nghị quyết sớm vào cuộc sống cũng là điểm mới tại Đại hội lần này, tính hành động được đề cập rất cao, để nhân dân nhìn được, thấy được kết quả qua đó nâng cao niềm tin với Đảng.

Có rất nhiều “từ khóa” để liên kết với kết quả Đại hội XIV nhưng có bốn động từ đặc biệt gây ấn tượng, đó là “hành động” - “thực hiện” - “triển khai” - “thực thi”, đi kèm với các trạng từ “mạnh mẽ”, “quyết liệt”, “có đột phá”, “hiệu quả”, “đúng”. Tất cả các “từ khóa” nói trên đều có nghĩa chung là “làm việc”, một yếu tố tạo ra thành ngữ “nói ít làm nhiều” (“Người khôn nói ít làm nhiều - Không như người dại nói nhiều nhàm tai”), đối trọng với các thành ngữ “nói nhiều làm ít”, “nói hay làm dở”, “nói được mà không làm được”.

“Phải hành động mạnh mẽ, quyết liệt, đột phá, hiệu quả để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân vững bước tiến tới hai mục tiêu chiến lược: 100 năm đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam (1930-2030) và 100 năm thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà nay là nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945-2045)”. Đây là yêu cầu được nêu ra trong Báo cáo về các văn kiện trình Đại hội XIV do Tổng Bí thư Tô Lâm trình bày.

Trong các yêu cầu cốt lõi để xây dựng Văn kiện trình Đại hội XIV thì “tinh thần hành động” được Ban Chấp hành Trung ương lưu ý, bên cạnh “tinh thần cầu thị”, “khoa học”.

“Tinh thần hành động” ở đây chính là khâu tổ chức thực hiện. Theo nhận định của Ban Chấp hành Trung ương, nếu các nghị quyết “đẹp” đến đâu mà khâu thực thi chậm, thực thi kém hiệu quả hoặc bị "lệch chuẩn" trong quá trình triển khai thì sẽ có nhiều chủ trương, quyết sách đúng mãi vẫn "nằm trên giấy" hoặc dang dở, không mang lại lợi ích gì cho nhân dân, cho đất nước, cho bản thân Đảng. Vì vậy, Văn kiện trình Đại hội XIV đặt trọng tâm vào việc thiết kế chương trình hành động, cơ chế kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả; coi dữ liệu, chỉ số và phản hồi của nhân dân là một căn cứ quan trọng để điều chỉnh chính sách và xử lý trách nhiệm.

Các mục tiêu quan trọng nhất mà Đại hội XIV đề ra là đến năm 2030 Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045 nước ta trở thành nước phát triển, thu nhập cao, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân cho giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên, còn GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD/năm.

Để hiện thực hoá các mục tiêu nêu trên, Ban Chấp hành Trung ương Đảng xác định 12 định hướng lớn; 6 nhiệm vụ trọng tâm và 3 đột phá chiến lược. Chương trình hành động được cô đọng trong 8 nội dung lớn cùng phương châm chung là lựa chọn đúng - triển khai nhanh - làm đến nơi đến chốn - đo lường bằng kết quả.

Nhiệm vụ đầu tiên trong 8 nội dung lớn là “Hoàn thiện thể chế phát triển và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa: Lấy thực thi làm thước đo”. Đảng ta đánh giá thể chế là "điểm nghẽn của điểm nghẽn" nhưng cũng là "đột phá của đột phá". Phải tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển, tháo gỡ rào cản, khơi thông nguồn lực, tạo động lực phát triển mới. Phải đổi mới mạnh mẽ phương thức quản trị phát triển quốc gia theo hướng hiện đại, minh bạch, trách nhiệm giải trình cao…

Tuy nhiên, nếu việc hoàn thiện thể chế thông qua chủ trương, chính sách đã là việc không dễ dàng thì yêu cầu “lấy thực thi làm thước đo” còn khó khăn gấp bội. Bởi vì, một chính sách dù có mục tiêu hoành tráng nhưng khả năng thực thi yếu thì cũng khó đi vào cuộc sống theo cách mà những người soạn thảo từng kỳ vọng.

Nhắc lại ba đột phá chiến lược mà Đại hội XIII đã đề ra cho cả giai đoạn 2021-2030, nhưng tại Đại hội XIV, Ban Chấp hành Trung ương yêu cầu phải làm thật mạnh, làm thật nhanh, làm đến nơi đến chốn, vì đây là những đòn bẩy quyết định để đất nước bứt phá. Song song với ba đột phá chiến lược - đột phá về thể chế, đột phá về nguồn nhân lực, đột phá về hạ tầng - là ba tập trung được nêu ra trong Báo cáo Chính trị: cùng với tập trung nguồn lực, tập trung lãnh đạo là tập trung thực thi. Về mặt câu chữ, tại Đại hội XIV khâu đột phá về thể chế được gắn thêm hậu tố “và thực thi”.

Điều này được giải thích rất rõ ràng: Hoàn thiện đồng bộ pháp luật; nâng cao chất lượng chính sách phải đi cùng với tăng cường kỷ luật thực thi; bảo đảm mọi chủ trương đều có lộ trình, nguồn lực và cơ chế giám sát thực hiện.

Trong khâu tổ chức thực hiện, Ban Chấp hành Trung ương đã nêu ra phương châm “nói ít - làm nhiều - làm đến cùng” để vượt qua điểm hạn chế nhất của chúng ta xưa nay - nhiều chủ trương đúng nhưng việc tổ chức thực hiện chưa đạt yêu cầu: Cần giải pháp đúng, hành động đúng và vấn đề quan trọng nhất hiện nay là phải chuyển mạnh sang hành động, giải quyết có hiệu quả những hạn chế, điểm nghẽn, nút thắt, khơi thông mọi nguồn lực để phát triển đất nước.

Ở bất kỳ lĩnh vực nào, Văn kiện trình Đại hội XIV đều nhấn mạnh tới yêu cầu hành động; đề cao trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, từng cán bộ; kiên quyết khắc phục tình trạng "nói nhiều làm ít", "nói hay, làm dở", thậm chí "nói không đi đôi với làm"; thiếu kiểm tra, giám sát; đề ra mục tiêu cao nhưng triển khai chậm, hiệu quả thấp. 

Để biến quyết tâm thành kết quả, Ban Chấp hành Trung ương hướng sự tập trung cao độ vào 5 nhóm việc, trong đó có cụ thể hoá Văn kiện thành chương trình hành động, kế hoạch với mục tiêu rõ ràng, chỉ tiêu đo lường được, thời hạn và phân công trách nhiệm cụ thể; mọi việc phải có người chịu trách nhiệm đến cùng. “Nói đi đôi với làm”, “Nói ít làm nhiều” thì càng tốt hơn nữa, là tố chất quan trọng nhất của một nghị quyết “hay”.

Chất liệu của nghị quyết “hay” không có gì khác ngoài thực tiễn. Mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ, giải pháp được nêu trong nghị quyết đều xuất phát từ đòi hỏi của thực tiễn, từ kinh nghiệm được đúc rút khi vận dụng lý luận vào thực tiễn, giải pháp cũng dựa yếu tố khách quan và chủ quan của thực tiễn. Trái lại, nghị quyết “đẹp” gây ấn tượng với người nghe, người đọc bằng văn phong bay bổng, các chỉ tiêu to lớn nhưng… khó trở thành hiện thực.

Việc xây dựng một nghị quyết “hay” không dễ dàng, cần phải có trí tuệ tập thể và quá trình đánh giá, tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận, phân tích và dự báo xu thế, quá trình vận động của thực tiễn. Đại hội XIV của Đảng đã đưa ra được Nghị quyết “hay” với nội dung “đúng và trúng”. Với mục tiêu đưa đất nước ta mỗi ngày một phát triển, nhân dân ta mỗi ngày một ấm no, hạnh phúc thì đây là “điều kiện cần”.

Cùng với đó, “điều kiện đủ” theo lời của đồng chí Tổng Bí thư là: “Tập trung thực hiện Nghị quyết theo hướng hành động, bảo đảm hiệu quả thực chất, khắc phục bằng được tình trạng "tổ chức thực hiện là khâu yếu". Tinh thần hành động cần được cụ thể hóa thành giải pháp cụ thể, thực hiện nghiêm túc trong toàn hệ thống: Mỗi cấp uỷ, mỗi tổ chức đảng, mỗi đảng viên, mỗi cơ quan, đơn vị, trước hết là người đứng đầu, phải chủ động chuyển từ "nhận thức đúng" thành "tổ chức triển khai có hiệu quả"; từ "quyết tâm cao" thành "kết quả rõ"; kết hợp "chỉ đạo, điều hành" với "kiểm tra, giám sát và chịu trách nhiệm".