Các nhà máy lọc dầu lớn trên thế giới đang đối mặt với bài toán sụt giảm tồn kho nghiêm trọng đúng thời điểm bước vào đợt cao điểm tiêu thụ mùa đông. Sự gián đoạn nguồn cung từ Nga và khu vực Trung Đông do các đợt tấn công tái diễn vào hạ tầng năng lượng tại vùng Vịnh khiến dòng chảy thương mại nhiên liệu tinh chế bị thu hẹp đáng kể.

Trong Báo cáo thị trường dầu tháng 10, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA - International Energy Agency) đưa ra cảnh báo tình trạng thắt chặt nguồn cung dầu diesel sẽ còn kéo dài đến giữa năm 2027.

Thị trường toàn cầu hiện thiếu hụt lượng dự trữ đệm cần thiết sau khi đợt giảm tồn kho trong quý 3 diễn ra với quy mô lớn hơn nhiều so với bình thường. Dữ liệu từ IEA cho thấy xuất khẩu dầu diesel toàn cầu trong tháng 9 đã giảm 700.000 thùng mỗi ngày so với cùng kỳ năm ngoái. Dù sản lượng tại một số khu vực khác có sự gia tăng, mức bù đắp này chỉ đáp ứng được một phần khoảng trống mà thị trường khu vực Trung Đông và Nga để lại.

Ngay cả khi hoạt động của các cơ sở lọc dầu dự kiến phục hồi nhanh chóng từ nay đến cuối năm, lượng sản phẩm bán ra vẫn không đủ khỏa lấp nhu cầu của quý 4. Đánh giá chung về thị trường năm nay, IEA dự báo nhu cầu dầu thô giảm trung bình 2,6 triệu thùng một ngày, trong đó riêng dầu diesel đóng góp 25% vào tổng mức sụt giảm này.

Về phía cung, tổng sản lượng dầu thế giới có thể giảm khoảng 5,8 triệu thùng mỗi ngày trước khi đảo chiều tăng 7,7 triệu thùng vào năm 2027, song đà phục hồi này vẫn rất mong manh do rủi ro địa chính trị chực chờ.

Tình trạng khan hiếm đã đẩy giá giao dịch buôn lẫn bán lẻ mặt hàng này lên các mốc kỷ lục mới trên phạm vi toàn cầu. Giữa tháng 9, mỗi thùng diesel bán buôn tại thị trường Singapore đã vượt mốc 200 USD, trong khi giá giao dịch tại khu vực châu Âu và Mỹ đạt kỷ lục khoảng 220 USD. Tại các thị trường nhập khẩu chủ chốt như châu Âu, châu Phi và Mỹ Latinh, giá giao hàng dự kiến tiếp tục chịu áp lực tăng trong những tuần tới do chi phí vận chuyển đường biển leo thang.

Trước nguy cơ đứt gãy, các nỗ lực can thiệp chính trị nhằm hạ nhiệt thị trường vẫn chưa mang lại hiệu quả rõ rệt. Thỏa thuận sơ bộ giữa Mỹ và Nga về việc cung cấp hơn 4 triệu tấn dầu diesel cho thị trường toàn cầu đã vấp phải nhiều phản ứng trái chiều từ giới lập pháp. Đáng chú ý, Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA - Energy Information Administration) chỉ ra rằng khối lượng bổ sung này chỉ tương đương 10 ngày tiêu thụ của riêng nước Mỹ và chưa đầy 1 ngày nhu cầu của toàn thế giới.

Đối với Việt Nam, đợt biến động giá nhiên liệu cất trung toàn cầu tác động trực tiếp đến chi phí đầu vào của ngành logistics và hệ thống vận tải đường bộ nội địa. Khi giá dầu diesel nhập khẩu duy trì ở mức cao, áp lực chi phí sẽ nhanh chóng truyền dẫn vào giá thành lưu thông hàng hóa và chỉ số giá tiêu dùng. Việc chủ động theo dõi sát diễn biến thị trường quốc tế và linh hoạt các kịch bản điều hành giá trong nước đóng vai trò then chốt để giảm thiểu rủi ro cho chuỗi cung ứng.