Vi phạm mà chỉ xóa trang là không hiệu quả

Chiều 4/6, Bộ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Hồng Diên trả lời chất vấn trước Quốc hội.

Liên quan đến nhóm nội dung về công tác quản lý, giám sát, bảo vệ người tiêu dùng trong hoạt động thương mại điện tử, đại biểu Tạ Văn Hạ (Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội) cho biết lượng lớn đơn hàng của người bán hàng nước ngoài, xuất khẩu qua biên giới vào Việt Nam nhưng chưa có chế tài xử lý với người bán hay sàn thương mại điện tử khi xảy ra tình trạng hàng giả, nhái.

Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên thừa nhận thực sự khó khăn trong quản lý bán hàng online, livestream. Theo ông, trách nhiệm quản lý này không chỉ của ngành Công Thương, cần sự phối hợp của các bộ, ngành liên quan như thông tin truyền thông, tài chính... 

Giải pháp tốt nhất là sự phối hợp giữa các cơ quan để tăng cường rà soát, kiểm tra. Trường hợp chứng minh được vi phạm của người bán online, livestream..., ngành chức năng xóa vĩnh viễn các trang kinh doanh online.

Tuy nhiên, theo Đại biểu Đỗ Chí Nghĩa, Ủy viên thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, thời gian qua có hiện tượng livestream bán hàng trên mạng xã hội, doanh thu cả trăm tỷ đồng mỗi ngày. Bộ Công Thương nếu chỉ quản lý các sàn thương mại điện tử thì rất dễ vì đã có định danh, nhưng đáng lo là các cá nhân bán hàng.

“Nếu giải pháp là xóa các trang như Bộ trưởng trình bày thì cũng không giải quyết được vì lập lại trang mới rất dễ. Nếu không đi đúng hướng thì cơ quan quản lý rất vất vả, cứ đuổi theo như một ma trận, trong khi người tiêu dùng thì lãnh đủ, thuế thì thất thu", ông Nghĩa nói.

Thất thu thuế từ các hàng hóa giá trị nhỏ

Bộ trưởng Bộ Công thương cũng thừa nhận Việt Nam đối mặt 3 thách thức trong thương mại điện tử, đó là mất an toàn dữ liệu cá nhân; hàng giả, hàng kém, chất lượng và thất thu thuế.

Bộ trưởng cho biết số tiền giao dịch qua thương mại điện tử đã lên tới gần 21 tỷ USD. Năm 2023 nộp thuế gần 100.000 tỉ đồng, tăng gần 16,1% so với 2022, tuy nhiên vẫn còn thất thu thuế.

Theo quy định, hàng hóa nhập khẩu giá trị dưới 1 triệu đồng sẽ không phải chịu thuế VAT. Khảo sát của Bộ Công thương cho thấy mỗi năm khoảng 1 tỷ USD hàng nhập khẩu giá trị nhỏ qua 4 sàn thương mại điện tử lớn đang hoạt động tại Việt Nam.

"Có lượng thuế nhất định thất thoát nếu không điều chỉnh chính sách. Vì vậy Bộ đã tham mưu Chính phủ xem xét bãi bỏ quy định miễn thuế giá trị gia tăng với hàng hóa nhập khẩu giá trị nhỏ, tránh tình trạng nhập khẩu qua thương mại điện tử cạnh tranh với hàng trong nước mà không bị áp thuế”, ông Diên nói.

Về phía mình, Bộ Công thương cho biết đã tích cực phối hợp với ngành thuế, Bộ Tài chính chia sẻ dữ liệu của hơn 900 website, gần 300 ứng dụng sàn thương mại điện tử đề rà soát, tăng cường quản lý thuế.

Bộ sẽ khẩn trương hoàn thành kết nối với Tổng cục thuế để trao đổi dữ liệu các website ứng dụng thương mại điện tử bán hàng trong tháng 6/2024. Tăng cường phối hợp với Bộ Công an trong áp dụng định danh điện tử, kiểm tra người bán trên sàn giao dịch để tăng hiệu quả quản lý, chống thất thu thuế.

Hiện, tốc độ phát triển thương mại điện tử bình quân khoảng 20-25% một năm, quy mô thương mại 21 tỷ USD. Bộ trưởng Bộ Công thương cho biết quy định pháp luật cần kịp thời sửa đổi phù hợp thực tế.

Bộ này dự kiến bổ sung quy định xác thực tài khoản người bán cá nhân và cung cấp thông tin trên các website, ứng dụng thương mại điện tử. Cùng đó, cơ quan quản lý tăng phân cấp, quyền cho các địa phương; bổ sung trách nhiệm của đơn vị cung cấp dịch vụ trung gian hỗ trợ như logistics, ISP, dịch vụ tiếp thị liên kết, quản lý mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử.

Về bảo vệ an toàn cho người tiêu dùng, ông Diên thừa nhận có tình trạng lộ, lọt thông tin. Bộ đã tham mưu Chính phủ ban hành Luật Bảo vệ người tiêu dùng 2023 và Nghị định 55 hướng dẫn thi hành luật. Luật có hiệu lực từ 1/7, hy vọng khắc phục bất cập này. Tới đây, Bộ này phối hợp cùng với các bộ, ngành yêu cầu sàn thương mại điện tử phải công khai chính sách bảo vệ thông tin người tiêu dùng.

Liên quan tới hàng giả, hàng nhái thâm nhập, Bộ trưởng Công Thương cho biết cơ quan này khuyến nghị người sản xuất nâng cao sản phẩm trong nước để đủ sức cạnh tranh với hàng ngoại; triển khai cơ chế tiếp nhận phản ánh của người tiêu dùng cả nước. Năm 2023, cơ quan chức năng gỡ bỏ hơn 18.000 sản phẩm, chặn hơn 5.000 gian hàng vi phạm.

Bộ cũng tăng kiểm tra nguồn gốc hàng, để tránh hàng giả, hàng nhái. Cùng đó, Bộ trưởng Diên cho biết, Bộ này sẽ cùng hải quan, tách bạch giữa luồng thông thường để tăng cường quản lý người bán nước ngoài qua kênh này.