Từ “kiến nghị” sang “đồng kiến tạo”

VPSF 2026 được thiết kế với chủ đề “Kinh tế tư nhân Việt Nam: Đột phá thể chế - Hợp lực công tư”, gồm 3 vòng: Vòng xúc tiến thương mại và đối thoại địa phương từ tháng 3 đến hết tháng 8.2026; vòng bàn tròn kết nối nội lực cấp miền trong tháng 9; và vòng đối thoại cấp cao trong tháng 10.2026. Mục tiêu không dừng ở việc tập hợp ý kiến, mà là sàng lọc sáng kiến chính sách cụ thể, khả thi, đi đến cam kết thực hiện giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp ngay tại diễn đàn.

Bốn phiên đầu tiên cho thấy đúng tinh thần đó. Khánh Hòa mở màn bằng câu chuyện thể chế cho tăng trưởng mới. Phú Thọ đặt trọng tâm vào logistics, chuỗi cung ứng và “luồng xanh” hành chính. Tây Ninh đưa lợi thế cửa khẩu, logistics xuyên biên giới và Mộc Bài vào trung tâm thảo luận. Điện Biên - phiên thứ tư và cũng là phiên đầu tiên tại khu vực miền núi phía Bắc, kéo diễn đàn về sát thực tế vùng sâu, vùng xa: hạ tầng thiếu, chi phí cao, thị trường nhỏ, năng lực hấp thụ chính sách còn hạn chế.

Ở Khánh Hòa, doanh nghiệp nói thẳng về những dự án phải mất từ 1 - 5 năm để hoàn thiện thủ tục, đề xuất chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, áp dụng nguyên tắc “một đầu mối”, minh bạch hóa đánh giá DDCI và cho phép doanh nghiệp nhỏ và vừa lập liên danh để tham gia các siêu dự án như Khu kinh tế Vân Phong, Đô thị sân bay Cam Lâm. Đáp lại, Sở KH-CN đề nghị doanh nghiệp “chỉ mặt đặt tên” chính xác khâu đang chậm để cắt giảm; Sở Tài chính cho biết hệ thống đánh giá đã tự động hóa, bảo mật danh tính 100%; đồng thời dự kiến kích hoạt Quỹ phát triển KH-CN và Quỹ đầu tư mạo hiểm vào quý 2.2026.

Điểm đáng nói là Khánh Hòa đã lượng hóa kết quả đối thoại: 5/14 ý kiến được giải quyết ngay tại phiên, 4/14 ý kiến được tiếp thu và thiết lập cơ chế xử lý tại địa phương, 5/14 ý kiến chuyển lên các vòng tiếp theo. Một phiên đối thoại, vì thế, không còn là nơi “nói rồi để đó”. Nó bắt đầu có chỉ số rõ ràng, tường minh.

Bốn phiên đầu tiên VPSF 2026 có gì đáng chú ý?

Khánh Hòa là phiên mở màn ngày 27/3/2026, quy mô 220 đại biểu, ghi nhận 14 nhóm ý kiến, trong đó 5 ý kiến được giải quyết ngay tại phiên. Trọng tâm là chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, cơ chế một đầu mối, sandbox, R&D, chuyển đổi xanh và đào tạo CEO thực chiến.

Phú Thọ diễn ra ngày 18/4/2026, quy mô 200 đại biểu, ghi nhận 21 nhóm ý kiến, kiến nghị và sáng kiến. Điểm nhấn là “luồng xanh” thủ tục, logistics, OCOP, quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo, xử lý biến động giá vật liệu trong đầu tư công.

Tây Ninh diễn ra ngày 23/4/2026, quy mô 200 đại biểu, ghi nhận 30 nhóm kiến nghị, đề xuất và sáng kiến. Trọng tâm là Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài, visa biên giới, logistics sông Vàm Cỏ, sandbox, R&D, nền tảng số kết nối doanh nghiệp và “Đại sứ kết nối đầu tư”.

Điện Biên diễn ra ngày 10/5/2026, quy mô trên 100 đại biểu, là phiên đầu tiên tại khu vực miền núi phía Bắc. Đã có 33 nhóm ý kiến, kiến nghị được đưa ra, trọng tâm là phát triển hạ tầng tỉnh Điện Biên và vùng Tây Bắc, tín dụng đặc thù, đất đai, chuyển giao công nghệ, cơ chế bảo vệ liên kết sản xuất - tiêu thụ và chính sách riêng cho vùng sâu, vùng xa, biên giới.

Những điểm nghẽn có tên, những cam kết có địa chỉ

Phú Thọ đem đến một lát cắt khác của nền kinh tế địa phương đang tìm cách bứt lên bằng hạ tầng, du lịch, OCOP và công nghiệp. Tại đây, 21 ý kiến, kiến nghị và sáng kiến được ghi nhận, gồm 12 đề xuất chính sách từ các tham luận trọng tâm và 9 vấn đề thực tiễn tại hội trường. Doanh nghiệp phản ánh chuyện điều chỉnh chủ trương đầu tư khi thay đổi mục tiêu sản xuất, khó tiếp cận vốn và đất đai, giá vật liệu tăng 10 - 20% sau khi ký hợp đồng trọn gói, thiếu quỹ đất sạch cho logistics, vướng pháp lý khi kết hợp nông nghiệp với du lịch trên đất rừng sản xuất.

Không né tránh, chính quyền Phú Thọ đưa ra các cam kết khá cụ thể: vận hành cơ chế “luồng xanh”, có thủ tục rút xuống còn 24 giờ, giảm tối thiểu 50% thời gian giải quyết thủ tục đầu tư đối với dự án quy mô lớn. Tỉnh cũng nêu chính sách hỗ trợ đến 500 triệu đồng cho mỗi doanh nghiệp sản xuất công nghiệp nhỏ có đổi mới sáng tạo, kích hoạt các quỹ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, quỹ hỗ trợ hợp tác xã, đồng thời kết nối OCOP vào siêu thị và trung tâm phân phối hiện đại.

Nếu Khánh Hòa đặt câu hỏi về thể chế cho các mô hình tăng trưởng mới, thì Phú Thọ đặt câu hỏi về năng lực vận hành của chính quyền phát triển. Một cơ chế tốt không nằm trên giấy. Nó phải đi qua cửa một cửa, qua hồ sơ, qua cán bộ thụ lý, qua từng ngày doanh nghiệp chờ đợi...

Tây Ninh lại mở ra câu chuyện địa kinh tế. Với 30 nhóm kiến nghị, đề xuất và sáng kiến, phiên đối thoại tại đây xoáy vào quy hoạch, logistics, kinh tế cửa khẩu, nhân lực số, vốn, liên kết doanh nghiệp và xúc tiến đầu tư xã hội hóa. Doanh nghiệp đề xuất cơ chế đặc thù cho Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài, thí điểm “visa biên giới”, áp dụng sandbox cho công nghệ và nông nghiệp tích hợp, cho phép khấu trừ 200% chi phí R&D, hình thành Quỹ phát triển logistics, đồng thời triển khai chương trình đào tạo 10.000 CEO thế hệ mới.

Ông Đặng Hồng Anh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam nhấn mạnh doanh nghiệp không chỉ phản ánh khó khăn mà phải bước vào vai “đồng kiến tạo chính sách”, kiến nghị phải đi kèm giải pháp và quy trình thực hiện. Hội cũng đang xây dựng nền tảng số kết nối khoảng 20.000 hội viên, hướng đến thúc đẩy tiêu dùng nội khối với các chính sách ưu đãi từ 8 - 20%. Cùng lúc, sáng kiến “Đại sứ kết nối đầu tư” của Hội Doanh nhân trẻ Tây Ninh được nêu như một cách xã hội hóa xúc tiến đầu tư, biến mạng lưới doanh nhân thành một kênh thu hút nguồn lực cho địa phương.

Điện Biên là phép thử khó hơn. Ở đây, khoảng cách giữa nghị quyết và thực tế hiện ra rõ ràng hơn: doanh nghiệp khởi nghiệp mắc vòng xoáy muốn vay vốn phải có doanh thu và tài sản thế chấp, nhưng không có vốn ban đầu thì không thể tạo doanh thu; tỉnh chưa có khu công nghiệp, khiến doanh nghiệp phải đầu tư nhà xưởng trên đất nông nghiệp hoặc đất thổ cư; còn gần 200 thôn, bản “lõm sóng” và không có điện; chi phí duy trì HACCP, ISO, Organic vượt sức của hộ cá thể và doanh nghiệp nhỏ; nông dân phá vỡ hợp đồng liên kết khi có bên trả giá cao hơn; hiện tượng “chảy máu chất xám” về các khu công nghiệp làm mất nguồn nhân lực trẻ tại địa phương.

Nhưng cũng chính tại Điện Biên, các cam kết được nói bằng ngôn ngữ thực thi: UBND tỉnh cam kết cơ chế “luồng xanh”, rút ngắn 70 - 90% thời gian xử lý; Sở Tài chính cam kết bố trí quỹ đất sau sắp xếp đơn vị hành chính, có chính sách hỗ trợ riêng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa; Sở KH-CN cam kết tăng cường chuyển giao công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu KH-CN dùng chung; Sở GD-ĐT tiếp tục tích hợp giáo dục đạo đức, lòng yêu quê hương và bản sắc địa phương vào chương trình giáo dục.

Sau đối thoại là trách nhiệm thực thi

Nhìn lại 4 phiên đầu tiên, có thể thấy một mẫu số chung: điểm nghẽn của kinh tế tư nhân không chỉ là thiếu vốn, thiếu đất hay thiếu nhân lực. Sâu hơn, đó là chi phí thể chế, chi phí chờ đợi và chi phí bất định. Một dự án chậm 1 năm không chỉ mất thời gian. Nó mất cơ hội. Một thủ tục không rõ đầu mối không chỉ gây phiền hà. Nó làm doanh nghiệp mất niềm tin.

Vì vậy, điều đáng giá nhất của VPSF 2026 không nằm ở số lượng phát biểu, mà ở khả năng biến từng kiến nghị thành đầu việc. Ai xử lý? Bao lâu? Cơ chế nào? Có phản hồi công khai không? Nếu thiếu khâu này, đối thoại sẽ quay về lối cũ: rất nhiều tâm huyết, rất ít chuyển hóa.

Bốn phiên đầu tiên mới là khởi động. Nhưng đã đủ để nhìn ra sức ép cải cách từ cơ sở. Doanh nghiệp cần Nhà nước kiến tạo, nhưng Nhà nước cũng cần doanh nghiệp trưởng thành hơn: không chỉ phản ánh bức xúc, mà biết thiết kế giải pháp; không chỉ "đòi" ưu đãi, mà chứng minh năng lực tạo giá trị; không chỉ đi tìm cơ hội ngắn hạn, mà đọc quy hoạch, liên kết chuỗi, nâng chuẩn quản trị và chấp nhận cuộc chơi dài hạn.

VPSF 2026, nếu đi đến cùng tinh thần “đột phá thể chế - hợp lực công tư”, có thể trở thành một cơ chế lọc chính sách từ thực tiễn. Từ hội trường địa phương đến bàn nghị sự cấp cao. Từ tiếng nói doanh nghiệp đến hành động điều hành. Từ một kiến nghị nhỏ đến một thay đổi lớn.

Cánh cửa đã mở. Vấn đề còn lại là đi qua nó như thế nào.

Những kiến nghị nổi bật cần chuyển hóa thành chính sách, qua 4 phiên đối thoại đầu tiên của VPSF 2026:

1. Chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, áp dụng cơ chế một đầu mối, một thời hạn, một người chịu trách nhiệm cuối cùng.

2. Vận hành thực chất “luồng xanh” hành chính, rút ngắn 50 - 90% thời gian xử lý tùy nhóm thủ tục và địa phương.

3. Thiết lập sandbox cho công nghệ mới, kinh tế xanh, nông nghiệp tích hợp, tài sản số, fintech, AI và các mô hình kinh doanh mới.

4. Xây dựng cơ chế tín dụng đặc thù cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, startup, doanh nghiệp vùng sâu, vùng xa; đồng thời có cơ chế hỗ trợ chi phí R&D, tín chỉ carbon, ESG.

5. Phát triển logistics theo lợi thế từng vùng: Vân Phong - Cam Lâm ở Khánh Hòa, trung tâm logistics và chuỗi cung ứng ở Phú Thọ, Mộc Bài - sông Vàm Cỏ ở Tây Ninh, cao tốc Sơn La - Điện Biên - Tây Trang ở Tây Bắc.

6. Đào tạo đội ngũ CEO thế hệ mới, gắn Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp, chuyển từ đào tạo hình thức sang đào tạo thực chiến, có KPI và đầu ra cụ thể.