Giám đốc Điều hành của Vacasa – một công ty cho thuê kỳ nghỉ - Matt Roberts vẫn còn nhớ như in ngày đại dịch Covid-19 khiến cả thế giới phải đóng cửa. Ngồi tại bàn làm việc, cựu Chủ tịch của OpenTable để mắt đến tin tức trong vài tuần qua kể từ khi những ca mắc Covid-19 đầu tiên xuất hiện ở California và Washington (Mỹ) vào tháng 2/2020.

Đảm nhận trọng trách mở rộng quy mô công ty (vốn đã khổng lồ) thành IPO thông qua một loạt thương vụ mua lại mang tính chiến lược (thương vụ SPAC - Special Purpose Acquisition Companies), Roberts là nhà điều hành hiếm hoi coi trọng những tiềm năng bất khả thi từ đại dịch. Khi Covid-19 ập đến, ông chỉ bắt đầu vị trí mới được một tuần. Ông nhớ lại ngày đóng cửa biên giới với EU vào tháng 3/2020: "Tôi đã vượt qua cuộc khủng hoảng tài chính tại OpenTable. Nhưng chúng tôi biết rằng đây không chỉ là một cuộc khủng hoảng kinh tế, mà còn là một cuộc khủng hoảng về tất cả mọi thứ, ở khắp mọi nơi”.

Vào thời điểm California ban hành lệnh ai ở đâu ở yên đó trên toàn tiểu bang trong 6 ngày sau đó, tình trạng hủy phòng của Vacasa trên toàn quốc với tốc độ nhanh nhất trong lịch sử. Trong văn phòng của mình, Roberts quay đi quay lại giữa tin tức và màn hình máy tính, chứng kiến hàng triệu đô la doanh thu tương lai quay về con số 0, đồng thời nhận ra rằng toàn bộ 6.000 nhân viên và gia đình của ông đang đứng trước rủi ro tài chính đáng quan ngại.

Hai tuần sau đó, vào ngày 5/4/2020, khi hơn 40 trong tổng số 50 tiểu bang của Hoa Kỳ thực thi lệnh phong tỏa, tỷ lệ phòng được đặt của Vacasa trong hơn 25.000 nơi lưu trú đã giảm xuống dưới 10%. Roberts nói: “Điều không tưởng đã trở thành sự thật. Không ai dám chắc khi nào chuyện này mới kết thúc. Vì vậy, chúng tôi không thể lên kế hoạch. Chuyện này những tưởng chỉ có trong phim”.

Trong vòng vài giờ sau khi yêu cầu đặt chỗ của Vacasa chạm đáy, Roberts và những cộng sự chuyển sang chế độ cuồng phong. “Bạn có thể đưa ra quyết định nhanh chóng khi gặp những chuyện như vầy - ông nhớ lại khoảng thời gian đó - và bạn không biết liệu quyết định của mình có đúng hay không”.

Quyết định đầu tiên và khó khăn nhất của Roberts chính là cho hơn một nửa nhân viên nghỉ phép, đồng thời trao đổi thẳng thắn để đảm bảo rằng họ sẽ lại có việc làm khi đại dịch qua đi. Roberts cho hay: “Chúng tôi biết rằng phải giữ liên lạc với tất cả mọi người. Không ai biết chuyện gì đang xảy ra ngoài kia. Vì vậy, chúng tôi ưu tiên sự giao tiếp và minh bạch, không ngần ngại nói "Tôi không biết" để ít nhất mọi người hiểu rõ điều gì đang diễn ra "ở đây" với chúng tôi”.

Roberts cũng đến gặp các nhà đầu tư để đảm bảo rằng ông có thể tiếp cận với nguồn vốn mới nếu cần, ngay cả khi công ty không gặp vấn đề về tài chính. Hai năm trước đó (11/2018), khi Roberts lần đầu đảm nhận vị trí tại Hội đồng Quản trị Vacasa, chiếc ghế giám đốc điều hành mà anh đang ngồi trông hào nhoáng hơn rất nhiều. Vào thời điểm đó, ngành nghỉ dưỡng và cho thuê ngắn hạn (STR- Short-Term Rental) trông không khác nhiều so với những ngày đầu năm 2020: Ngập tràn tiền mặt, các công ty khởi nghiệp mọc lên như nấm, không ai quan tâm những cảnh báo nguy hiểm vì vẫn đang bận kiếm tiền.

Ở cấp độ bán lẻ, có vẻ như AirBnB (Airbed and Breakfast, mô hình kết nối người cần thuê nhà, thuê phòng nghỉ với những người có phòng cho thuê trên khắp thế giới thông qua ứng dụng di động) tạo ra các triệu phú mỗi ngày trong số hàng nghìn người đang nhanh chóng xây dựng đế chế thu nhập thụ động. Ở cấp độ tổ chức cao hơn, hàng chục công ty đầu tư tên tuổi sẵn sàng viết séc trống cho bất kỳ ai có kế hoạch thuyết phục để phát triển việc kinh doanh STR trên quy mô lớn. Đó là khi ngành dịch vụ nhà hàng khách sạn thay thế (alternative hospitality) bắt đầu có khả năng đem về doanh thu tiền tỷ. Trong gần một thập kỷ — ít nhất là cho đến khi đại dịch xảy ra — đây là một mảnh đất màu mỡ.

Vào giữa tháng 5/2020, nhanh như khi tụt dốc không phanh vào sáu tuần trước đó, tỷ lệ đặt phòng đột nhiên bắt đầu tăng trở lại, thậm chí còn tăng cao hơn nữa vào tháng 6/2020. Roberts miêu tả hình dạng đồ thị của nó giống như đỉnh Everest bị lật ngược.

“Đây là điều mà các nhà đầu cơ tiền tệ thấy: Những biến động khổng lồ theo từng phút. Điều đó lại không xảy ra trong ngành cho thuê nơi nghỉ. Một ngày nọ, tất cả các ứng dụng đặt phòng của chúng tôi đã bốc hơi theo đúng nghĩa đen. Hôm sau, họ bắt đầu đổ xô trở lại và chúng tôi phải quay lại trận đấu với tốc độ tên lửa”, Roberts kết luận sau những gì xảy ra rằng mọi chuyện không phức tạp như vậy, nó đơn giản là hoạt động theo hướng có lợi cho Vacasa.

Khi ngày càng nhiều thành phố bị đóng cửa vào mùa xuân năm ngoái, trẻ em phải học ở nhà, sự bí bách gia tăng, thì càng có nhiều người muốn chạy trốn khu đô thị để đến các khu nghỉ dưỡng ở nông thôn hơn, vốn là phần sản phẩm chủ lực của Vacasa.

Mọi người cũng hoảng sợ trong những ngày đầu của đại dịch, giúp dịch vụ nghỉ dưỡng từ xa xỉ phẩm trở thành nhu cầu thiết yếu cho sức khỏe cộng đồng, tiếp tục hạn chế nguồn cung của chính loại bất động sản mà Vacasa đã âm thầm, cẩn thận tích lũy tính độc quyền trên khắp Hoa Kỳ và Canada kể từ khi thành lập vào năm 2009.

Do đó, đến tháng 6, lịch đặt phòng của công ty đã tăng trở lại gần 90%, phần lớn là bởi những người chạy trốn đại dịch vốn có thể làm việc ở bất cứ đâu. Một vài tuần sau, lượng đặt phòng của Vacasa đã phá vỡ chính kỷ lục của nó về các chỉ số như thời gian lưu trú và giá trung bình hàng ngày, tương quan với tốc độ, vị trí của các tiểu bang được mở cửa trở lại và những nơi du lịch, các hoạt động không thiết yếu được cho phép.

Trong cùng thời gian đó, Roberts cũng bổ sung hơn 6.000 căn nhà vào danh sách cơ sở lưu trú của công ty sau khi mua lại Wyndham và tiếp quản Turnkey - đối thủ cạnh tranh lớn nhất của Vacasa.

Chỉ mười hai tuần sau khi bắt đầu đại dịch tồi tệ nhất trong lịch sử hiện đại, Roberts đối mặt với một câu hỏi: Làm thế nào để phục hồi và mở rộng doanh nghiệp của mình sau khi gần như đóng cửa.

Roberts nhớ lại: “Việc đem 7.000 nhân viên quay lại chỗ làm còn khó hơn cả việc xử lý cú tụt dốc không phanh. Chỉ trong vài tuần, lượng đặt phòng đạt kỷ lục trong khi phần lớn lực lượng lao động vẫn còn nghỉ phép và nhiều nhân viên lo ngại về nguy cơ tiếp xúc với virus. Do đó chúng tôi phải nhanh chóng ban hành các nội quy và tiêu chuẩn để đảm bảo an toàn cho khách cũng như nhân viên".

Nói cách khác, theo Roberts, Vacasa đã né được một viên đạn. Nhưng đại dịch cũng chứng minh rằng mô hình kinh doanh của công ty vốn đã sẵn sàng để đối mặt với một cú sốc lớn lên hệ thống.

Roberts nói: “Có hai điều giúp chúng tôi vượt qua cơn khủng hoảng này. Đầu tiên là sự giao tiếp liên tục. Thứ hai là vì chúng tôi vận hành một cách “gọn nhẹ”. Công ty Vacasa cung cấp dịch vụ độc quyền đến nơi lưu trú ở những vị trí đẹp nhất nước Mỹ mà không cần sở hữu bất kỳ bất động sản, hợp đồng thuê nhà hay đồ nội thất nào. Trên phương diện nền kinh tế chia sẻ, Covid-19 là bài kiểm tra hoàn hảo giúp xác nhận sản phẩm của chúng tôi".

Bài 2: Sextant Stays mở rộng quy mô gấp 6 lần