Ăn ngọt là thói quen có từ lâu đời của người Việt. Thể hiện rõ nhất qua các món ăn ngày tết, đặc biệt là bánh mứt. Bánh mứt là một phần không thể thiếu trong dịp Tết Nguyên đán của người Việt.

Vị ngọt đặc trưng của mứt tết trong quan niệm người Việt tượng trưng cho may mắn, hạnh phúc và sự sum họp. Nó thể hiện sự ngọt ngào gắn kết giữa các thành viên. Nó phản ánh sự sáng tạo và tài năng của người phụ nữ Việt Nam qua các chủng loại bánh mứt rất đa dạng và phong phú.

Tuy nhiên, nhiều năm trở lại đây, không chỉ người Việt mà hầu như đa số người dân ở các nước, đang có xu hướng ăn ít ngọt, thậm chí không ăn ngọt ngày càng tăng. Xu hướng trên xuất phát từ thực tế tình trạng béo phì, bệnh tiểu đường tuyp 2, tim mạch, lão hóa da, suy giảm trí nhớ, trầm cảm, gan nhiễm mỡ, rối loạn nội tiết… đã và đang trở thành vấn đề sức khỏe cộng đồng phổ biến.

Thị trường bánh mứt tết đa dạng đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng cữ đường.

Cũng không thể phủ nhận sức lan truyền rộng rãi của truyền thông và mạng xã hội đã tác động rất lớn đến việc gia tăng nhận thức và cảnh giác của người dân. Qua đó, con người nhận thức rõ hơn các tác hại của đường đối với sức khỏe, khiến họ ưu tiên sản phẩm ít đường, hạn chế tối đa các loại thực phẩm chế biến sẵn có đường ẩn bao gồm luôn cả đồ uống có đường và có gaz.

Sự thay đổi thói quen tiêu dùng, cụ thể là việc giảm nhu cầu tiêu thụ đường đã tác động khá sâu sắc đến ngành nghề sản xuất và kinh doanh mặt hàng thực phẩm có chứa đường: Vừa là thách thức vừa là cơ hội cho ngành đường trên cả nước.

Ngành đường phải điều chỉnh sản xuất và kinh doanh để thích ứng với sự thay đổi này, bao gồm việc đa dạng hóa sản phẩm và tìm kiếm thị trường mới. Tăng cường sản xuất các sản phẩm thay thế như đường tự nhiên hoặc chất tạo ngọt nhân tạo.

Để đáp ứng nhu cầu muốn giảm lượng đường tiêu thụ của người tiêu dùng, thị trường bánh mứt tết truyền thống năm nay có nhiều đổi mới. Ngoài tăng cường các loại hạt: Hạt bí, hạt hướng dương, hạnh nhân, óc chó (không tẩm đường), các doanh nghiệp sẽ cung cấp các sản phẩm bánh kẹo không đường, ít calo giàu chất xơ và vitamin phù hợp cho người bệnh tiểu đường và người ăn kiêng.

Bao gồm các loại mứt làm từ nguyên liệu tự nhiên như mật ong, đường ăn kiêng (Stevia, Erythritol), mứt lấy vị ngọt nhẹ từ đường có trong trái cây ít ngọt (bưởi, ổi, táo, dâu…). Các loại bánh như bánh quy ngũ cốc nguyên hạt, bánh quy yến mạch, bánh quy vị trà xanh, vị trái cây, bánh gạo làm từ gạo lứt…   

Một số loại bánh truyền thống như bánh tét, bánh pía được chế biến ít đường, ít mỡ; mứt truyền thống như mứt bí, mứt gừng, mứt dừa… được làm bằng đường Erythritol hoặc Stevia (cỏ ngọt) thay vì đường trắng.

Cũng cần lưu ý về phía người tiêu dùng, khi chọn bánh mứt tết, nên ưu tiên các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và kiểm tra thành phần để đảm bảo phù hợp với nhu cầu. Đặc biệt là đối với người kiêng đường, cần đọc kỹ nhãn mác ghi trên thực phẩm, tránh việc đường được giấu dưới nhiều tên gọi khác nhau trong thực phẩm chế biến sẵn.