Báo cáo Đổi mới sáng tạo và đầu tư công nghệ Việt Nam 2020 đề cập nhiều khía cạnh quan trọng trong đời sống kinh doanh tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh doanh nghiệp đứng trước nhiều thách thức mới, kể cả thách thức dịch bệnh làm gia tăng rủi ro trên hầu hết các hoạt động.

Báo cáo cũng ghi nhận những nỗ lực từ Chính phủ Việt Nam nhằm kiến tạo một môi trường thuận lợi nhất, nơi các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp và nhà đầu tư có thể hợp lực tạo nên những đóng góp đáng kể cho nền kinh tế.

Startup Việt Nam có vững vàng trước thử thách?

Theo báo cáo, năm 2020, tổng số vốn đầu tư vào các startup công nghệ Việt Nam đạt 451 triệu đô la Mỹ, giảm 48% so với năm 2019, chủ yếu do sự vắng bóng của các khoản đầu tư đáng kể đã được các công ty lớn khép lại trong năm trước.

Ngoài ra, số lượng các khoản đầu tư giảm không đáng kể ở mức 17%, trong đó ghi nhận 60 thương vụ vào nửa cuối năm - con số tương đương với cùng kỳ năm trước. Sau giai đoạn sụt giảm mạnh vào quý I/2020, hoạt động đầu tư mạo hiểm bắt đầu hồi phục từ quý II trở đi.

Tuy nhiên, báo cáo này nhận định, đây là một năm thử thách nhưng ẩn chứa nhiều cơ hội đối với bối cảnh đầu tư đổi mới sáng tạo, công nghệ toàn cầu, và thị trường Việt Nam không phải ngoại lệ.

Quỹ nội địa ngày càng có tiếng nói quan trọng

Nguồn vốn ổn định vào các startup giai đoạn đầu đặc biệt quan trọng đối với sức khỏe của toàn bộ hệ sinh thái đầu tư mạo hiểm. Do Ventures ghi nhận hơn một nửa trong tổng số thương vụ đầu tư vào startup công nghệ Việt Nam được thực hiện bởi các quỹ đầu tư nội địa. Đây là chỉ dấu cho thấy vai trò quan trọng của các nhà đầu tư trong nước trong việc hỗ trợ startup giai đoạn đầu tiếp tục tiến xa hơn trong giai đoạn nhiều thử thách như hiện nay.

Nguồn vốn đổ vào đâu?

Báo cáo ghi nhận các ngành Thanh toán, Bán lẻ, Giáo dục, Dịch vụ tài chính, Công nghệ tiếp thị và quảng cáo là những ngành được rót vốn nhiều nhất. 

Thanh toán và bán lẻ tiếp tục là lĩnh vực nhận được nhiều nhất những khoản đầu tư giá trị lớn nhờ vai trò chủ chốt trong sự phát triển của nền kinh tế Internet.

Một số ngành như HRTech (công nghệ nhân sự), PropTech (công nghệ bất động sản) tiếp tục thu hút vốn đầu tư, trong khi các ngành như EdTech (công nghệ giáo dục), MedTech (công nghệ y tế), và SaaS (phần mềm dạng dịch vụ) đang tăng dần do sự thay đổi trong hành vi của người tiêu dùng và các doanh nghiệp trong bối cảnh đại dịch Covid-19.

Thị trường Việt Nam vẫn duy trì sức hút

Trong bối cảnh khó khăn chung của các nền kinh tế toàn cầu bởi đại dịch Covid-19, số lượng nhà đầu tư nước ngoài giảm nhẹ trong năm 2020. Báo cáo nhận định, Việt Nam vẫn là điểm đến thu hút các nhà đầu tư. Hoạt động mạnh mẽ nhất đến từ các nhà đầu tư trong nước và các nhà đầu tư đến từ Hàn Quốc, Singapore. Tuy nhiên, số lượng các nhà đầu tư đến từ Nhật Bản có giảm đáng kể, từ 19 thương vụ năm 2019 còn 7 thương vụ năm 2020.

Hoạt động đầu tư sẽ dần phục hồi trong năm 2021

Mặc dù thị trường đầu tư công nghệ Việt Nam có sự chững lại khó tránh khỏi do tác động của Covid-19, các nhà sáng lập tại Việt Nam đã tận dụng mọi nguồn lực có thể để trụ vững và tiếp tục phát triển.

Khủng hoảng luôn là chất xúc tác mạnh mẽ để các mô hình kinh doanh đột phá xuất hiện. Báo cáo nhận định rằng với những nỗ lực từ phía Chính phủ nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế số và tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi nhằm thu hút đầu tư nước ngoài, startup Việt Nam sẽ có nhiều cơ hội để bứt phá khi hoạt động đầu tư dần phục hồi. 

Với vai trò là cơ quan hỗ trợ, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, ông Vũ Quốc Huy - Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia cho biết: “NIC đang nghiên cứu và đề xuất xây dựng môi trường pháp lý cho đổi mới sáng tạo Việt Nam và các chương trình, chính sách đặc thù, cơ chế thử nghiệm hỗ trợ các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo”.

Chia sẻ nhận định về kết quả của báo cáo, bà Lê Hoàng Uyên Vy - Giám đốc Điều hành Do Ventures cho biết: “Thách thức đã trải dài toàn bộ năm 2020 và có lẽ vẫn chưa dừng lại trong thời gian sắp tới. Tuy nhiên, là những người hoạt động trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, chúng tôi luôn nhìn thấy cơ hội trong khó khăn. Do Ventures tin vào năng lực vượt lên những trở ngại để tạo ra các giá trị mới cho xã hội của các nhà sáng lập tại Việt Nam, đồng thời cam kết luôn sát cánh hỗ trợ doanh nghiệp trong những giai đoạn then chốt”.