Lộ diện 'ngôi vương' mới trong ngành xuất khẩu tỷ USD

Tiếp nối đà tăng trưởng mạnh mẽ, báo cáo từ Tổng cục Thống kê công bố ngày 29/7 cho thấy, xuất khẩu tiếp tục ghi dấu ấn tăng trưởng mạnh mẽ trong bức tranh chung của toàn nền kinh tế. Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tháng 7/2024 ước đạt xấp xỉ 36 tỷ USD, tăng 19,1% so với cùng kỳ năm trước và là tháng có kim ngạch xuất khẩu cao nhất kể từ đầu năm 2023 tới nay. 

Tính chung 7 tháng năm 2024, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt 439,88 tỷ USD, tăng 17,1% so với cùng kỳ năm 2023, trong đó xuất khẩu tăng 15,7%; nhập khẩu tăng 18,5%. Đáng chú ý, cán cân thương mại hàng hóa nghiêng theo hướng xuất siêu 14,08 tỷ USD.  

Đáng chú ý, có 30 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, chiếm 91,9% tổng kim ngạch xuất khẩu. Trong đó có 9 mặt hàng xuất khẩu trên 5 tỷ USD, chiếm 70,8%. Xuất siêu sang Hoa Kỳ ước đạt 57,5 tỷ USD tăng 27,6% so với cùng kỳ năm trước; xuất siêu sang EU ước đạt 20,1 tỷ USD, tăng 19,4%; xuất siêu sang Nhật Bản 1,1 tỷ USD, giảm 14%; nhập siêu từ Trung Quốc 45,8 tỷ USD, tăng 65,4%. Ngược lại, nhập siêu từ Hàn Quốc 17,7 tỷ USD, tăng 15,7%; nhập siêu từ ASEAN 5,5 tỷ USD, tăng 21%.

Có được thành tích trên là nhờ sự phục hồi mạnh mẽ về đơn hàng xuất khẩu ở những nhóm hàng chủ lực như máy tính, điện thoại và linh kiện, máy móc thiết bị phụ tùng, hàng dệt may, nhóm sản phẩm ngành nông nghiệp. Đặc biệt, nhờ kim ngạch vượt trội, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đã "soán ngôi vương" xuất khẩu.  

Dễ thấy nhất, nhóm hàng đứng thứ hai là điện thoại và linh kiện, khoảng cách về kim ngạch đã lên đến 6,75 tỷ USD (điện thoại và linh kiện đạt kim ngạch đạt 29,57 tỷ USD, tính từ đầu năm đến 15/7). Với kim ngạch xuất khẩu đạt 36,32 tỷ USD, tăng 29,11%, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đã vượt điện thoại và linh kiện trở thành nhóm hàng xuất khẩu lớn nhất cả nước. 

Ở chiều ngược lại, nửa đầu tháng 7 này, kim ngạch nhập khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt gần 5 tỷ USD, nâng tổng kim ngạch nhập khẩu nhóm hàng này từ đầu năm đến 15/7 đạt 54,3 tỉ USD. So với cùng kỳ năm ngoái, kim ngạch nhập khẩu nhóm hàng này đã tăng 28,4%, chiếm gần 28% tổng kim ngạch nhập khẩu cả nước.  

'Bệ phóng' cho tăng trưởng kinh tế 

Thông tin trong báo cáo "Vietnam at a glance - Lấy lại hào quang" do Bộ phận Nghiên cứu Toàn cầu của Ngân hàng HSBC vừa công bố, đã nâng dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2024 lên 6,5% (trước đó là 6%) và giữ nguyên dự báo tăng trưởng GDP năm 2025 ở mức 6,5%. Trong quý 2/2024, GDP của Việt Nam đã vọt lên 6,9% so với cùng kỳ năm trước, gần như là mức cao nhất trong 2 năm gần đây.

"Với dự báo tăng trưởng 6,5%, đồng nghĩa với việc Việt Nam có khả năng sẽ trở thành nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất ASEAN trong năm 2024, vị trí Việt Nam mà trước đó đã nhường cho Malaysia và Philippines trong năm 2022 và 2023", bà Yun Liu, chuyên gia kinh tế phụ trách thị trường ASEAN, Bộ phận Nghiên cứu Toàn cầu HSBC nhận định.

Để có được nhận định này, HSBC đã dựa trên chỉ số về tình hình thương mại tươi sáng, chỉ số quản trị thu mua (PMI) tăng lên 54,7 điểm, không chỉ vượt hẳn ngưỡng mở rộng 50 mà còn đạt mức cao nhất trong vòng hai năm liền kề. Tình hình việc làm và đơn hàng xuất khẩu mới cũng đã tăng cao so với những tháng gần đây, là "bảo chứng" cho triển vọng tốt hơn của lĩnh vực sản xuất ở Việt Nam.

"Không chỉ tăng trưởng đầy thuyết phục, điều đáng khích lệ là tăng trưởng đã bắt đầu có dấu hiệu lan rộng. Lĩnh vực gây ngạc nhiên nhất chính là sản xuất, tăng trưởng 10% so cùng kỳ", HSBC cho hay

Đồng thời nhấn mạnh, sự phục hồi xuất khẩu chủ yếu được dẫn dắt bởi mảng điện tử. Dự báo, tín hiệu phục hồi của sản xuất và xuất khẩu vẫn đang được duy trì tích cực khi nhìn vào mức chi ngoại tệ để nhập khẩu máy móc, thiết bị và một số nhóm hàng chủ lực phục vụ xuất khẩu.

"Nếu đơn hàng xuất khẩu ngành điện tử duy trì như hiện nay thì nhiều khả năng kim ngạch nhập khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện có khả năng cán mốc 100 tỷ USD. Cả hai nhóm hàng đều có thị trường phong phú, đa dạng ở khắp 5 châu. Trong đó, lớn nhất phải kể đến Hoa Kỳ, Trung Quốc, EU…", chuyên gia dự báo.

Rõ ràng, triển vọng phát triển của ngành sản xuất điện tử, máy tính và linh kiện được nhiều chuyên gia đánh giá là sáng sủa khi Việt Nam có cơ hội "đón sóng" đầu tư của các tập đoàn công nghệ lớn. Tuy nhiên thực tế, nhóm hàng chủ lực này của Việt Nam vẫn đang dừng ở giai đoạn đầu trong chuỗi sản xuất, bởi lẽ vẫn phụ thuộc phần lớn vào các doanh nghiệp FDI. 

"Hiện nay, nguồn nhân lực có kỹ năng tay nghề cao làm việc trong ngành điện tử vẫn đang là khó khăn lớn nhất mà các doanh nghiệp Việt Nam gặp phải. Điều này khiến sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước cũng kém so với các doanh nghiệp nước ngoài", bà Đỗ Thị Thúy Hương, Ủy viên Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam (VEIA) nhận định. 

Theo đó, để vào được chuỗi sản xuất của các “ông lớn”, các chuyên gia nhấn mạnh, nhà nước cần quan tâm đầu tư, xem xét ưu đãi hỗ trợ doanh nghiệp trong công đoạn nghiên cứu, sản xuất thử nghiệm sản phẩm và các chương trình xúc tiến thương mại; rà soát, hoàn thiện chính sách pháp luật, đặc biệt là quy định cụ thể về hàng hóa xuất xứ Việt Nam. Đặc biệt, cần có kế hoạch phát triển dài hạn, chú trọng tới sản phẩm cốt lõi, có sức đột phá; cần bồi dưỡng, đào tạo nâng cao chất lượng cho nguồn nhân lực, có chiến lược cạnh tranh, tham gia nhiều hơn nữa trong chuỗi giá trị toàn cầu.