Thu nhập của người phụ thuộc không quá 3 triệu đồng/tháng

Một trong những nội dung đáng chú ý của Thông tư số 87/2026/TT-BTC là nâng mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc được giảm trừ gia cảnh.

Theo đó, mức thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập của người phụ thuộc không được vượt quá 3 triệu đồng. Trước đây, mức thu nhập này là 1 triệu đồng/tháng.

Người nộp thuế có trách nhiệm tự xác định người phụ thuộc thuộc trường hợp không có thu nhập hoặc có tổng thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn không vượt quá 3 triệu đồng. Đồng thời, người nộp thuế phải kê khai đầy đủ, chính xác và trung thực về thu nhập của người phụ thuộc.

Nếu cơ quan thuế phát hiện việc đăng ký người phụ thuộc hoặc kê khai thu nhập không đúng quy định, người nộp thuế sẽ bị xử lý theo pháp luật về quản lý thuế và các quy định pháp luật có liên quan.

Hồ sơ chứng minh người phụ thuộc

Thông tư quy định hồ sơ xác định người phụ thuộc theo từng nhóm đối tượng:

Đối với con: Hồ sơ cơ bản gồm giấy khai sinh hoặc giấy tờ xác nhận quan hệ cha, mẹ, con; thẻ Căn cước (nếu đã được cấp). Tùy từng trường hợp cần bổ sung:

• Con nuôi: Quyết định hoặc Giấy chứng nhận nuôi con nuôi.
• Con riêng của vợ hoặc chồng: Giấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy tờ chứng minh quan hệ.
• Con từ đủ 18 tuổi bị mất năng lực hành vi dân sự hoặc khuyết tật: Giấy xác nhận theo quy định của pháp luật.
• Con đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, học nghề hoặc từ đủ 18 tuổi vẫn học phổ thông (kể cả thời gian chờ kết quả thi từ tháng 6 đến tháng 9 lớp 12): Thẻ sinh viên, xác nhận của nhà trường hoặc giấy tờ chứng minh đang học.
• Đối với vợ hoặc chồng: Bản chụp thẻ Căn cước và Giấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy tờ hợp pháp chứng minh quan hệ hôn nhân.

Đối với cha, mẹ:

• Cha mẹ đẻ: Thẻ Căn cước và giấy tờ chứng minh quan hệ cha mẹ - con.
• Cha mẹ nuôi: Thẻ Căn cước và giấy tờ công nhận việc nuôi con nuôi.
• Cha mẹ vợ hoặc chồng: Thẻ Căn cước, giấy khai sinh của vợ hoặc chồng và Giấy chứng nhận kết hôn.
• Cha dượng, mẹ kế: Thẻ Căn cước cùng giấy tờ chứng minh quan hệ hôn nhân giữa cha dượng, mẹ kế với cha hoặc mẹ đẻ của người nộp thuế.

Đối với cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng: Thẻ Căn cước, bảng kê khai theo mẫu của cơ quan thuế, giấy tờ chứng minh quan hệ và nghĩa vụ nuôi dưỡng (nếu có).

Đối với người không có khả năng lao động: Ngoài hồ sơ chứng minh quan hệ, phải có giấy tờ chứng minh tỷ lệ suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên theo quy định.

Trách nhiệm đăng ký và quản lý người phụ thuộc

Người nộp thuế phải đăng ký hoặc thay đổi thông tin người phụ thuộc theo quy định của pháp luật về quản lý thuế và tự chịu trách nhiệm về tính chính xác của hồ sơ, cũng như việc kê khai thu nhập của người phụ thuộc. Trường hợp kê khai sai sẽ bị xử lý theo quy định.

Đối với cá nhân cư trú là người nước ngoài không có đầy đủ hồ sơ theo quy định, có thể sử dụng các tài liệu pháp lý do cơ quan có thẩm quyền cấp để chứng minh điều kiện người phụ thuộc và mối quan hệ với người nộp thuế.

Các tổ chức, cá nhân trả thu nhập có trách nhiệm lưu giữ và cung cấp đầy đủ hồ sơ chứng minh người phụ thuộc khi cơ quan chức năng yêu cầu phục vụ thanh tra, kiểm tra, kiểm toán.

Cơ quan thuế sẽ khai thác dữ liệu điện tử

Người nộp thuế thực hiện đăng ký hoặc thay đổi thông tin người phụ thuộc theo pháp luật về quản lý thuế và tự chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin đã kê khai.

Tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập có trách nhiệm lưu giữ và cung cấp đầy đủ hồ sơ chứng minh người phụ thuộc khi có yêu cầu phục vụ thanh tra, kiểm tra, kiểm toán hoặc các trường hợp khác theo quy định.

Đáng chú ý, cơ quan thuế sẽ căn cứ thông tin đăng ký thuế để khai thác dữ liệu từ Cổng Dịch vụ công Quốc gia, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, cơ sở dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành của cơ quan nhà nước để xác định người phụ thuộc được giảm trừ gia cảnh.

Chỉ trong trường hợp cơ quan thuế không thể khai thác được các dữ liệu cần thiết từ những hệ thống trên, người nộp thuế mới phải cung cấp giấy tờ liên quan để chứng minh người phụ thuộc theo quy định.  

Thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng chứng khoán phái sinh

Thông tư quy định thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán phái sinh chịu thuế thu nhập cá nhân với thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng, áp dụng cho từng lần chuyển nhượng.

Đối với hợp đồng tương lai, giá chuyển nhượng được xác định theo công thức:

Giá thanh toán của hợp đồng tương lai × Hệ số nhân hợp đồng × Số lượng hợp đồng × Tỷ lệ ký quỹ ban đầu ÷ 2.

Tỷ lệ ký quỹ ban đầu do Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam công bố theo quy định.

Thời điểm xác định thu nhập tính thuế

Đối với chứng khoán phái sinh là hợp đồng tương lai, thời điểm xác định thu nhập tính thuế là:

Thời điểm lệnh mua hoặc bán hợp đồng tương lai được khớp trên hệ thống giao dịch của Sở Giao dịch Chứng khoán; hoặcThời điểm hợp đồng tương lai đáo hạn.Như vậy, Thông tư số 87/2026/TT-BTC đã cụ thể hóa nhiều quy định liên quan trực tiếp đến người nộp thuế thu nhập cá nhân. Trong đó, việc nâng mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc từ 1 triệu đồng lên 3 triệu đồng/tháng là thay đổi đáng chú ý, đồng thời các quy định về hồ sơ, khai thác dữ liệu điện tử và cách tính thuế đối với chứng khoán phái sinh cũng được hướng dẫn cụ thể hơn.