Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp số 48/2010/QH12 được xây dựng trên cơ sở Luật Đất đai năm 2003. Tuy nhiên, sau hơn một thập kỷ, hệ thống pháp luật đất đai đã có nhiều thay đổi, đặc biệt là Luật Đất đai năm 2024 với cách phân loại đất chi tiết và phù hợp hơn với thể chế kinh tế thị trường. Chính vì vậy, Bộ Tài chính cho rằng cần sửa đổi để đảm bảo tính đồng bộ, tránh chồng chéo và phản ánh đúng thực tiễn sử dụng đất.

Đối tượng chịu thuế

Theo Bộ Tài chính, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp hiện hành (Luật số 48/2010/QH12) được xây dựng dựa trên nền tảng Luật Đất đai 2003. Đến nay, Luật Đất đai 2024 đã thay đổi và hoàn thiện phân loại đất theo thể chế kinh tế thị trường. Vì vậy, các quy định về thuế hiện tại không còn đồng nhất với luật chuyên ngành.

Tại dự thảo mới, Bộ Tài chính đề xuất chuẩn hóa nhóm đối tượng chịu thuế sử dụng đất phi nông nghiệp theo hướng:

• Đất ở: Giữ nguyên đất ở tại nông thôn và đất ở tại đô thị.
• Đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp: Bổ sung "đất cụm công nghiệp" và "đất thương mại, dịch vụ". Đồng thời, thay thế cụm từ "đất làm mặt bằng xây dựng cơ sở sản xuất, kinh doanh" thành "đất cơ sở sản xuất phi nông nghiệp"; đổi "đất khai thác, chế biến khoáng sản" thành "đất sử dụng cho hoạt động khoáng sản". Quy định mới cũng loại bỏ loại hình "đất sản xuất vật liệu xây dựng, làm đồ gốm".
• Đất phi nông nghiệp thuộc đối tượng không chịu thuế nhưng được đưa vào sử dụng kinh doanh.

Đối tượng không chịu thuế

Luật hiện hành quy định đất phi nông nghiệp không sử dụng vào mục đích kinh doanh được miễn thuế, bao gồm: đất công cộng (giao thông, thủy lợi, công trình văn hóa, y tế, giáo dục, thể thao), đất tôn giáo, đất nghĩa trang, đất mặt nước chuyên dùng, đất xây dựng trụ sở cơ quan, công trình sự nghiệp, đất quốc phòng an ninh, cùng một số loại đất khác.

Dự thảo mới điều chỉnh theo Luật Đất đai 2024, cụ thể:

• Đất công cộng: đất công trình giao thông, thủy lợi, cấp thoát nước, phòng chống thiên tai; đất có di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, di sản thiên nhiên; đất công trình xử lý chất thải, năng lượng, chiếu sáng công cộng; đất hạ tầng bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin; đất chợ dân sinh, chợ đầu mối; đất khu vui chơi, giải trí công cộng, sinh hoạt cộng đồng.
• Đất tôn giáo, tín ngưỡng: đất sử dụng cho hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng.
• Đất nghĩa trang, nhà tang lễ, cơ sở hỏa táng, lưu trữ tro cốt.
• Đất có mặt nước chuyên dùng.
• Đất xây dựng trụ sở cơ quan, đất quốc phòng, an ninh.
• Đất công trình sự nghiệp: bao gồm cơ sở văn hóa, xã hội, y tế, giáo dục, đào tạo, thể dục thể thao, khoa học công nghệ, môi trường, khí tượng thủy văn, ngoại giao và các công trình sự nghiệp khác; hoặc trụ sở đơn vị sự nghiệp công lập.
• Đất phi nông nghiệp khác theo quy định pháp luật đất đai

Điểm đáng chú ý là dự thảo bỏ quy định miễn thuế đối với đất xây dựng công trình văn hóa, y tế, giáo dục, thể dục thể thao phục vụ lợi ích công cộng và đất sông, ngòi, kênh, rạch, suối. Thay vào đó, bổ sung nhiều loại đất công trình hạ tầng mới, phản ánh nhu cầu phát triển đô thị và xã hội hiện đại.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp là bước đi cần thiết để phù hợp với hệ thống pháp luật đất đai mới. Những điều chỉnh về đối tượng chịu thuế và không chịu thuế không chỉ mang tính kỹ thuật pháp lý mà còn phản ánh sự thay đổi trong quản lý, sử dụng đất theo hướng hiện đại, minh bạch và hiệu quả.