Theo báo cáo mới nhất từ Bộ Tài chính công bố ngày 4/3/2026, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 đạt mức 1.008.610,9 tỷ đồng, con số cao nhất từ trước đến nay. Tính đến hết ngày 28/02/2026, cả nước đã giải ngân được 55.739,8 tỷ đồng, tương đương 5,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Dù con số tuyệt đối tăng thêm hơn 10.900 tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2025, nhưng tỷ lệ phần trăm vẫn dậm chân tại chỗ, đặt ra áp lực khổng lồ cho các quý còn lại.

Số liệu thực tế cho thấy sự tương phản gay gắt trong tốc độ thực thi. Trong khi các đầu tàu kinh tế như TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng và Đà Nẵng nằm trong nhóm 14 địa phương có tỷ lệ giải ngân trên mức bình quân, vẫn còn tới 25 bộ và cơ quan trung ương ghi nhận tỷ lệ giải ngân dưới 1% hoặc thậm chí chưa phát sinh giải ngân.

Bộ Tài chính chỉ rõ nguyên nhân chủ yếu do các đơn vị đang tập trung hoàn thiện thủ tục đầu tư và phân bổ chi tiết cho giai đoạn trung hạn mới 2026 - 2030.

Các siêu dự án hạ tầng đang trở thành tâm điểm của dòng vốn "mồi". Sân bay quốc tế Long Thành hiện đang trong giai đoạn nước rút để kịp mục tiêu khai thác vào tháng 6/2026. Theo thông tin từ Ban Quản lý dự án, các tuyến kết nối trực tiếp T1 và T2 đã cơ bản hoàn thiện.

Song song đó, Chính phủ cũng đang dồn lực cho hạ tầng đường sắt khi các địa phương thực hiện tiết kiệm 5% ngân sách (tương đương 32.500 tỷ đồng) để ưu tiên cho tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và chuẩn bị phân khai vốn cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam trước ngày 15/3/2026.

Dưới góc nhìn chuyên gia, ông Long Phan, chuyên gia từ Cộng đồng Cố vấn Tài chính Việt Nam (VWA), nhận định tại diễn đàn "Đầu tư gì 2026?" rằng đầu tư công năm nay không chỉ là câu chuyện giải ngân thuần túy mà là sự chuyển dịch sang các lĩnh vực hạ tầng chiến lược và kinh tế số.

Chuyên gia này nhấn mạnh nếu không khơi thông được các điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng và thủ tục đấu thầu trong quý I, mục tiêu giảm hệ số ICOR và tăng hiệu quả đầu tư sẽ gặp thách thức lớn khi áp lực dồn vốn vào cuối năm luôn đi kèm rủi ro về chất lượng công trình.

Tại Việt Nam, tiến độ giải ngân đầu tư công luôn có mối liên hệ mật thiết với thị trường nguyên vật liệu xây dựng và nhóm ngành hạ tầng. Sự khởi sắc của các dự án như Vành đai 4 Hà Nội hay các tuyến Metro tại TP.HCM trong tháng 3/2026 đang tạo ra hiệu ứng lan tỏa tích cực, kích thích dòng vốn tư nhân cùng tham gia. Việc duy trì nhịp độ giải ngân ổn định ngay từ đầu năm sẽ là chìa khóa để giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp nội địa phục hồi bền vững.