Huyện Hoành Châu, thuộc Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, từ lâu đã được mệnh danh là "thủ phủ hoa nhài" của Trung Quốc. Không chỉ dừng lại ở danh xưng, vùng đất này hiện đang nắm giữ một quyền lực kinh tế đáng nể, cung cấp hơn 60% sản lượng hoa nhài toàn cầu và 80% thị phần nội địa.

Những nụ hoa trắng muốt, qua bàn tay chăm sóc của nông dân và sự can thiệp của công nghệ, đã tạo ra một ngành công nghiệp có giá trị sản lượng toàn diện đạt 18 tỷ Nhân dân tệ (khoảng 2,54 tỷ USD) trong năm 2024. Năm 2025, nơi đây đã thu hoạch hơn 150.000 tấn hoa tươi, đẩy giá trị toàn ngành vượt mốc 19 tỷ Nhân dân tệ, tương đương 2,8 tỷ USD.

Sự bùng nổ của ngành đồ uống, đặc biệt là xu hướng trà sữa và trà trái cây có nguồn gốc tự nhiên, đã biến hương hoa nhài thành một nguyên liệu không thể thiếu trên các quầy pha chế khắp thế giới. Những nụ hoa nhỏ bé là nguyên liệu cốt lõi đang nắm giữ sinh mệnh của các chuỗi đồ uống khổng lồ như Mixue, Chagee hay Heytea.

Sự bùng nổ của ngành F&B đã đẩy nhu cầu hương liệu tự nhiên lên mức cao chưa từng có.

Sự thay đổi diện mạo của Hoành Châu không đến một cách tình cờ. Từ việc chỉ bán hoa tươi nguyên liệu với giá trị thấp, chính quyền địa phương và các doanh nghiệp đã bắt tay nhau nâng cấp toàn bộ chuỗi giá trị.

Thay vì phụ thuộc vào một vụ mùa duy nhất, nông dân hiện nay được trang bị các thiết bị cảm biến thông minh, hệ thống tưới tiêu tự động và dữ liệu đám mây để tối ưu hóa năng suất và chất lượng hoa.

Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp giảm rủi ro thời tiết mà còn đưa những người nông dân truyền thống bước vào kỷ nguyên nông nghiệp kỹ thuật số.

Giờ đây, chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, họ có thể theo dõi độ ẩm đất, điều chỉnh lượng phân bón và dự báo chính xác thời điểm thu hoạch để đạt giá cao nhất. Nguồn thu nhập ổn định và hấp dẫn từ loài hoa này đã tạo ra một làn sóng "bỏ phố về quê" tại địa phương, lôi kéo hàng ngàn thanh niên trở lại làm giàu trên chính mảnh đất quê hương. 

Sức mạnh cốt lõi của thủ phủ này nằm ở năng lực chế biến sâu thay vì chỉ dừng lại ở việc bán nông sản thô. Do vòng đời hoa nhài rất ngắn và phải xử lý ngay trong đêm để giữ hương, các nhà máy áp dụng quy trình ướp hương truyền thống phức tạp. Lá trà xanh được trộn với hoa nở từ 5 - 9 lượt để hấp thụ trọn vẹn mùi thơm, tạo ra biên lợi nhuận khổng lồ cho những dòng trà cao cấp.

Địa phương này đã phát triển mô hình kinh tế kết nối hoa nhài với chín lĩnh vực khác nhau bao gồm trà, cây cảnh, thực phẩm, du lịch, hàng tiêu dùng, dịch vụ ăn uống, y dược, thể thao và các sản phẩm văn hóa. Hơn 170 doanh nghiệp đang tham gia vào chuỗi sản xuất khép kín này, giúp mỗi bông hoa được gia tăng giá trị qua nhiều lần thương mại hóa từ tinh dầu, mỹ phẩm đến dược phẩm.

Bên trong các nhà máy, mạng lưới rô-bốt vận chuyển cùng hệ thống mã truy xuất nguồn gốc rõ ràng đang hoạt động hết công suất. Việc đồng bộ hóa từ đồng ruộng đến nhà xưởng này đã giúp hệ thống trồng hoa nhài tại Hoành Châu được Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc công nhận là Hệ thống Di sản Nông nghiệp Quan trọng Toàn cầu vào năm 2022.

Không dừng lại ở việc sản xuất, bài toán đầu ra cũng được giải quyết triệt để thông qua sức mạnh của thương mại điện tử và livestream. Các lễ hội văn hóa hoa nhài được tổ chức thường niên, kết hợp với các chiến dịch truyền thông trên mạng xã hội, đã xây dựng một thương hiệu địa phương vững chắc trong tâm trí người tiêu dùng.

Những buổi phát sóng trực tiếp từ các cánh đồng hoa hay xưởng chế biến không chỉ bán sản phẩm mà còn kể câu chuyện về văn hóa, quy trình sản xuất, tạo sự kết nối mạnh mẽ với khách hàng trẻ tuổi.

Đây là minh chứng rõ nét cho thấy, khi sản phẩm nông nghiệp được kết hợp với công nghệ chế biến sâu và kỹ năng tiếp thị hiện đại, nó hoàn toàn có thể tạo ra một lợi thế cạnh tranh vượt trội và xây dựng một hàng rào bảo vệ vững chắc trước các biến động của thị trường.

Từ một sản vật vô danh len lỏi qua Con đường Tơ lụa 500 năm trước, hoa nhài giờ đây đã trở thành mỏ vàng của Quảng Tây. Đối với những quốc gia láng giềng có thế mạnh nông nghiệp như Việt Nam, sự chuyển mình của Hoành Châu mang lại một bài học kinh điển về việc kết hợp công nghệ, chế biến sâu và tư duy xây dựng hệ sinh thái khép kín để thoát khỏi cái bẫy xuất khẩu nguyên liệu thô.

Chúng ta sở hữu nhiều vùng trồng dược liệu, hoa và nông sản đặc sản phong phú, nhưng phần lớn vẫn xuất khẩu dưới dạng thô, giá trị gia tăng thấp. Để không bị bỏ lại phía sau trong chuỗi cung ứng toàn cầu, bài toán đặt ra là cần phải có sự đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ chế biến, xây dựng thương hiệu và tận dụng triệt để sức mạnh của kinh tế số.

Việc chuyển đổi từ tư duy "bán sản lượng" sang "bán giá trị" đòi hỏi sự đồng hành của cả nhà nước và doanh nghiệp trong việc hỗ trợ nông dân tiếp cận công nghệ, xây dựng các mô hình nông nghiệp thông minh. Các startup nông nghiệp trẻ của Việt Nam hiện nay, với sự nhạy bén về công nghệ và tư duy sáng tạo, hoàn toàn có thể học hỏi cách mà người nông dân Hoành Châu đã làm để đưa các sản phẩm đặc trưng của địa phương vươn tầm thế giới.