Chợ truyền thống vắng khách dịp cận Tết

Xưa giờ, những ngày giáp Tết Nguyên đán là “mùa làm ăn” bội thu nhất trong năm của tiểu thương. Nay, năm Giáp Ngọ đã cận kề sau lưng thì hầu hết các chợ truyền thống ở TP.HCM gặp cảnh vắng vẻ, không còn người người chen chân mua sắm, đặc biệt là các mặt hàng quần áo, giày dép, hàng gia dụng, bánh mứt, thực phẩm khô, quà biếu. Không khí trầm lắng, khách hàng thưa thớt: tiểu thương rảnh rang ngồi lướt điện thoại, tám chuyện than thở. Nhiều cửa hàng đóng sớm hoặc mở cửa cầm chừng, thậm chí nghỉ hẳn.

Sức mua ở các chợ giảm trầm trọng vào đỉnh điểm của mùa mua sắm khiến không ít người băn khoăn nghĩ ngợi, cho rằng do làm ăn khó khăn, kinh tế eo hẹp, người dân không hào hứng mua sắm tết. Thậm chí hình dung ra một cái tết truyền thống sẽ kém phần rộn rã như xưa.

Chợ vắng cũng không loại trừ một bộ phận tiểu thương lớn tuổi không kịp thích nghi với các yêu cầu mới về quản lý, kê khai thuế bằng công nghệ, thanh toán không tiền mặt… buộc phải dừng buôn bán.  

Sự chuyển dịch trong thói quen tiêu dùng của người dân đô thị

Tình hình chính trị kinh tế và văn hóa xã hội trong năm 2025 trên tinh thần lập lại kỷ cương để đưa đất nước vươn mình, dẫn đến nhiều thay đổi đáng kể, phần nào làm xáo trộn đời sống sinh hoạt và việc làm của người dân. Tuy nhiên, đó không phải là nguyên nhân chính khiến người dân không có điều kiện mua sắm tết, đẩy các chợ truyền thống vào hoàn cảnh vắng vẻ, ế ẩm, đìu hiu.

Càng ngày người dân càng có ý thức tốt trong tiết kiệm chi tiêu. Bài học tiết kiệm là bài học thuộc khái niệm đạo đức mà bất cứ người dân của một đất nước nào cũng được giáo dục từ nhỏ. Xu hướng sống tối giản đang được giới trẻ hưởng ứng cũng là một nguyên nhân. Du lịch Tết là nguyên nhân tiếp theo khiến người tiêu dùng không sắm tết. Người dân bây giờ mua sắm rải rác trong năm, không như xưa cái gì cũng đợi tết… Đó là những nguyên nhân có thể nghĩ đến.

Nhưng bao trùm và có ý nghĩa quyết định chính là do người tiêu dùng đã thay đổi thói quen mua sắm. Họ ưu tiên chọn trung tâm thương mại, siêu thị, cửa hàng tiện ích, đặc biệt là mua sắm trên các sàn thương mại điện tử như Lazada, Shopee, TikTok…, các nền tảng online, giao hàng tận nhà.

Việc các sàn liên tục tung khuyến mãi, miễn phí vận chuyển, đổi trả linh hoạt, giá cả cạnh tranh, niêm yết rõ ràng, thậm chí nhiều mặt hàng rẻ hơn chợ truyền thống, khách hàng tha hồ ngồi tại chỗ chọn lựa, tiết kiệm tối đa thời gian là những nguyên nhân góp phần khiến người tiêu dùng không ra chợ truyền thống. 

Đây là một bước tiến bộ đánh dấu sự chuyển dịch rõ nét trong thói quen tiêu dùng của người dân đô thị và sự phát triển mô hình phân phối bán lẻ.

Chợ truyền thống cần thay đổi để tồn tại

Việc các chợ truyền thống ngày càng thưa thớt người mua không hề là chuyện nhất thời. Trong tương lai tình trạng này sẽ diễn biến lặp lại và ngày càng xấu đi nếu chợ truyền thống vẫn duy trì cách buôn bán cũ, không tái cấu trúc, chuyển đổi công năng hoặc xây dựng những mô hình chợ văn minh, chuyên doanh đặc sản, kết hợp du lịch và ẩm thực...

Để có thể tồn tại như một nhân chứng lịch sử, là một thành phần song hành bên các kênh bán hàng trong thời kỹ thuật số, chợ truyền thống cần nâng cao chất lượng hàng hóa, minh bạch giá cả,  bỏ thói quen nói thách, cân thiếu, cải thiện vệ sinh an toàn thực phẩm, thái độ phục vụ chuyên nghiệp hơn và từng bước ứng dụng công nghệ phù hợp.

Tóm lại, chợ truyền thống vắng vẻ không hề phản ánh sức mua của người tiêu dùng kém nếu như chúng ta quan sát kỹ bức tranh mua sắm trên các nến tảng số đang quá tải, giao hàng kín lịch, giao cả vào chiều tối muộn.