Người người xây kênh, nhà nhà xây kênh

Xuất phát từ sự thay đổi của thị trường lao động và nhu cầu cá nhân, “xây kênh” hiện đang tạo ra một xu hướng "nhảy việc" nhộn nhịp trong người dân. Từ những người lao động phổ thông, các chị em nội trợ, người già hưu trí cho đến những người có bằng cấp chuyên môn; từ thành thị đến nông thôn, miền xuôi đến miền ngược… người người xây kênh, nhà nhà xây kênh.

Sức hấp dẫn cốt lõi của xây kênh đến từ biên độ thu nhập không giới hạn. Một kênh thành công có thể mang lại doanh thu ”khủng” chỉ trong thời gian ngắn.

Có rất nhiều cách để kiếm tiền từ xây kênh: Thu nhập từ lượt xem, từ tiếp thị liên kết hưởng phần trăm hoa hồng, từ nhận hợp đồng quảng cáo nhãn hàng, bán sản phẩm hoặc dịch vụ riêng của chủ kênh, thậm chí nhận xây kênh thuê…

Ngoài ra, tự do cũng là yếu tố nghề nghiệp hấp dẫn người xây kênh. Họ không bị giới hạn chủ đề, thời gian, nơi chốn làm việc, đặc biệt là không chịu sự quản lý khắt khe của ai. Phương tiện hành nghề đơn giản, không cần đầu tư vốn, không cần có mặt bằng. Dễ dàng, nhanh chóng khẳng định bản thân.

Là động lực tăng trưởng cho nền kinh tế quốc gia…  

Xây kênh bây giờ không chỉ "làm chơi cho vui”. Tính theo định nghĩa kinh tế học thì xây kênh hoàn toàn có thể gọi là một nghề thực thụ bởi nó hội đủ các yếu tố: Tạo ra giá trị, tạo ra thu nhập ổn định, đòi hỏi kỹ năng chuyên môn, được xã hội và pháp luật thừa nhận.

Đồng thời, làn sóng dịch chuyển mạnh mẽ này cho thấy nó mang lại nhiều động lực tăng trưởng cho nền kinh tế quốc gia: Giúp thúc đẩy thương mại điện tử và tiêu dùng nội địa, giảm áp lực thất nghiệp và tạo việc làm gián tiếp, quảng bá văn hóa và du lịch quốc gia, thúc đẩy chuyển đổi số…  

…Đồng thời cũng đặt ra không ít thách thức

Bên cạnh mặt tích cực, sự phát triển quá nóng của xu hướng này cũng tạo ra nhiều thách thức: Đó là nguy cơ "chảy máu chất xám" ở các ngành thiết yếu: Khi nhiều người có bằng cấp cao trong lĩnh vực y tế, giáo dục, kỹ thuật bỏ việc để chạy theo xu hướng mạng xã hội, nền kinh tế có thể đối mặt với sự thiếu hụt nhân lực chuyên sâu cho sản xuất và dịch vụ cốt lõi.

Tuy thu nhập khủng nhưng xây kênh phụ thuộc hoàn toàn vào thuật toán của các nền tảng nước ngoài. Nếu thuật toán thay đổi hoặc kênh bị khóa, người lao động dễ rơi vào cảnh mất trắng thu nhập mà không có mạng lưới an sinh xã hội bảo vệ.

Cũng phải kể đến áp lực cạnh tranh, khiến một bộ phận người làm nghề bất chấp, tạo ra nội dung độc hại, tin giả hoặc quảng cáo hàng kém chất lượng, làm ô nhiễm môi trường thông tin, suy giảm niềm tin của người tiêu dùng.

Về phía nhà nước, từ 1/7/2026, livestream và affiliate trên thương mại điện tử phải xác thực danh tính. Thu nhập từ hoa hồng affiliate phải chịu thuế suất 5%. Nghĩa là nghề xây kênh đã thành một nghề phải chịu trách nhiệm pháp lý như mọi nghề khác.

Tuy nhiên, việc quản lý hàng triệu content creator là rất khó, nhiều creator không đăng ký kinh doanh, không khai báo, nhận tiền qua nhiều kênh… dẫn đến thất thu thuế và khó khăn trong quản lý dòng tiền. Đây là một thách thức không nhỏ với cơ quan hữu trách.