Sáng 26/10, thảo luận tổ tại Quốc hội về dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh việc cắt giảm thủ tục hành chính phải đi đôi với kiểm soát an toàn, bảo vệ quyền lợi người dân.

Theo ông, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy phải bảo đảm phát hiện, ngăn ngừa nguy cơ trước khi xảy ra cháy. Việc bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan nhà nước không đồng nghĩa với bỏ trách nhiệm nghiệm thu của chủ đầu tư, chủ sở hữu trước khi đưa công trình, phương tiện vào sử dụng.

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước lưu ý thiết kế được thẩm định đúng chưa có nghĩa công trình đã được thi công đúng hoặc bảo đảm an toàn khi vận hành. Vì vậy, phải xác định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, đơn vị tư vấn, thi công và giám sát trong việc xác nhận chất lượng thực tế, xử lý nghiêm hành vi xác nhận sai hoặc làm giả hồ sơ nghiệm thu.

Đặc biệt, người mua nhà, thuê mặt bằng kinh doanh không thể tự kiểm chứng chất lượng toàn bộ hệ thống phòng cháy, chữa cháy của công trình, nên không thể chịu thay hậu quả sai phạm của chủ đầu tư. Khi phát hiện vi phạm, cơ quan chức năng phải yêu cầu khắc phục nguy cơ mất an toàn, xác định trách nhiệm bồi thường theo pháp luật và giải quyết quyền lợi của người bị thiệt hại.

Ông cũng lưu ý những trách nhiệm này cần phải quy định rõ trong luật. Mặc dù đã có quy định về cập nhật hoặc thông báo kết quả nghiệm thu trước khi đưa công trình, phương tiện vào sử dụng, cơ quan soạn thảo vẫn cần làm rõ cơ quan nào tiếp nhận thông tin, đánh giá nguy cơ và quyết định kiểm tra.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, nếu chủ đầu tư, đơn vị tư vấn, thi công và giám sát thực hiện nghiêm trách nhiệm ngay từ đầu, việc giảm các thủ tục kiểm tra, đánh giá thường xuyên mới có thể vừa giảm phiền hà, vừa bảo đảm an toàn. Ngược lại, nếu các khâu ban đầu bị buông lỏng, nguy cơ mất an toàn có thể không được phát hiện kịp thời.

Vì vậy, những công trình có nguy cơ cháy cao, tập trung đông người phải được giám sát kịp thời, trong khi cơ sở chấp hành tốt cần được giảm các cuộc kiểm tra không cần thiết. An toàn phòng cháy, chữa cháy phải được duy trì trong suốt quá trình sử dụng, nhất là khi công trình được cải tạo, sửa chữa, cơi nới hoặc thay đổi công năng.

Đối với các cơ sở cũ chưa đáp ứng yêu cầu phòng cháy, chữa cháy, ông đề nghị phân loại để có giải pháp kỹ thuật phù hợp. Cơ sở có khả năng khắc phục phải được hướng dẫn rõ những việc cần làm, thời hạn thực hiện và cách xác nhận kết quả. Trường hợp có nguy hiểm trực tiếp phải được xử lý kịp thời, không để người dân, doanh nghiệp chờ đợi kéo dài, nhưng cũng không hợp thức hóa những công trình chưa bảo đảm an toàn.

Liên quan việc bỏ giấy phép lưu thông phương tiện phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu duy trì cơ chế kiểm soát chất lượng, truy xuất và thu hồi sản phẩm không an toàn. Thiết bị cứu người phải hoạt động tin cậy khi cần sử dụng, tránh tình trạng trang bị đầy đủ nhưng không hoạt động được do thiếu kiểm tra, đánh giá thường xuyên.

Ông cũng đề nghị bảo đảm sự thống nhất giữa pháp luật phòng cháy, chữa cháy với các quy định về xây dựng, chất lượng sản phẩm, Luật Thủ đô và Luật Phát triển đô thị. Quy định chuyển tiếp cần kế thừa kết quả giải quyết thủ tục trước đây, tránh buộc doanh nghiệp thực hiện lại nhiều lần.

Bảo vệ công trình an ninh phải tính đến sinh kế người dân

Góp ý dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng cần xác định đúng công trình phải bảo vệ, tránh đưa quá nhiều công trình vào danh mục gây phân tán nguồn lực, nhưng cũng không được bỏ sót những nơi có vai trò quan trọng.

Theo ông, các công trình như hệ thống điện, giao thông, dữ liệu nếu ngừng hoạt động có thể ảnh hưởng đến nhiều địa phương và đời sống người dân. Vì vậy, ngoài bảo vệ cơ sở vật chất, cần phòng chống tấn công mạng, bảo đảm hệ thống vẫn hoạt động hoặc sớm được khôi phục khi xảy ra sự cố. Với tình huống khẩn cấp, cơ quan chức năng phải được xử lý kịp thời, nhưng mọi biện pháp hạn chế quyền của người dân đều phải có căn cứ pháp luật, quy định rõ người quyết định, thời hạn áp dụng và cơ chế giám sát.

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước đặc biệt lưu ý quyền lợi của người dân sống gần các công trình cần bảo vệ. Việc thiết lập khu vực bảo vệ có thể khiến người dân bị hạn chế xây dựng nhà ở, sản xuất, kinh doanh hoặc đi lại. Những hạn chế này phải có căn cứ rõ ràng, phù hợp với từng công trình và người dân phải được biết những hoạt động nào được phép thực hiện, trừ thông tin thuộc bí mật nhà nước.

Ông đề nghị Chính phủ có chính sách riêng cho người dân sinh sống trong khu vực bảo vệ công trình. Luật cần quy định rõ việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải quyết quyền lợi của những người đã sinh sống, sản xuất, kinh doanh hợp pháp trước khi khu vực được đưa vào diện bảo vệ.

Liên quan việc cắt giảm thủ tục quản lý vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đồng tình bỏ giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ nhưng yêu cầu vẫn phải kiểm soát nguồn gốc, người mua và số lượng giao dịch. Khi giảm giấy tờ trong hồ sơ trang bị vũ khí, cơ quan nhà nước phải tự khai thác, xác minh thông tin đã có, không yêu cầu tổ chức cung cấp lại giấy tờ.

Dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ được xây dựng theo hướng cắt giảm thủ tục hành chính, tăng trách nhiệm của cơ quan quản lý và các tổ chức, cá nhân liên quan. Những thay đổi lớn gồm bỏ giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ, giảm giấy tờ trong hồ sơ trang bị vũ khí và đơn giản hóa thủ tục về phòng cháy, chữa cháy, trong đó có việc hoàn thiện quy định về nghiệm thu công trình theo hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm.