Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đẩy mạnh đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững, chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn dài hạn mà đã trở thành áp lực sinh tồn đối với doanh nghiệp Việt Nam. Các tiêu chuẩn khắt khe về tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, quản lý chất thải và minh bạch dữ liệu môi trường đang đặt ra bài toán mới cho năng lực quản trị. Đặc biệt, đối với các ngành hội nhập sâu rộng như điện tử, việc đáp ứng tiêu chuẩn xanh của đối tác quốc tế là điều kiện tiên quyết để duy trì vị thế chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, khoảng cách từ ý tưởng đến thực thi vẫn là rào cản lớn. Nhiều giải pháp công nghệ xanh đã ra đời, nhưng doanh nghiệp, đặc biệt là khối vừa và nhỏ (SMEs) vẫn gặp khó khăn do hạn chế về nguồn lực đầu tư, nhân lực chuyên môn, khả năng đánh giá hiện trạng và tiếp cận nguồn vốn. Để một ý tưởng xanh trở thành dự án khả thi, doanh nghiệp không chỉ cần công nghệ mà còn cần bài toán tài chính rõ ràng và lộ trình triển khai bài bản.

Trước thực tế đó, Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam (VEIA) đã thành lập Viện Công nghệ xanh – Tài chính xanh (IGTF) nhằm khỏa lấp khoảng trống này, tạo hệ sinh thái kết nối đồng bộ giữa các bên liên quan.

Tại lễ ra mắt, Tiến sĩ Nguyễn Văn Đông, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam (VEIA), được bổ nhiệm giữ chức Chủ tịch IGTF;.à Công Tằng Tôn Nữ Thùy Trang giữ cương vị Viện trưởng; ông Thái Trần - Chuyên gia quốc tế đầu ngành trong lĩnh vực công nghệ xanh & tài chính xanh đảm nhiệm chức Chủ tịch Khoa học Viện.

Theo định hướng được công bố, IGTF không chỉ dừng lại ở vai trò cung cấp thông tin hay giới thiệu giải pháp, mà hướng tới việc đồng hành cùng doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình chuyển đổi, từ xác định nhu cầu, đánh giá tính khả thi cho đến kết nối công nghệ và tài chính để hình thành các dự án có khả năng triển khai thực tế.

Viện xác định bốn trụ cột hoạt động chính gồm nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, tư vấn và kết nối tài chính.

Trong đó, nghiên cứu tập trung khảo sát nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, cập nhật xu hướng mới và nhận diện các giải pháp phù hợp với từng lĩnh vực, từng quy mô hoạt động. Thông qua đó, doanh nghiệp có thể tránh tình trạng đầu tư theo xu hướng mà chưa đánh giá đầy đủ mức độ phù hợp với điều kiện vận hành.

Ở lĩnh vực chuyển giao công nghệ, IGTF đóng vai trò kết nối doanh nghiệp với chuyên gia, nhà cung cấp và các đối tác có năng lực triển khai giải pháp. Việc lựa chọn công nghệ được định hướng dựa trên các tiêu chí về hiệu quả kỹ thuật, khả năng vận hành lâu dài và hiệu quả đầu tư thay vì chỉ dựa vào những lợi ích được quảng bá.

Hoạt động tư vấn sẽ hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp với điều kiện thực tế, từ khảo sát hiện trạng, phân tích dữ liệu, xác định mục tiêu ưu tiên đến đề xuất giải pháp theo từng giai đoạn.

Trong khi đó, kết nối tài chính được xem là mắt xích quan trọng nhằm nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn xanh. Theo IGTF, nhiều doanh nghiệp hiện nay gặp khó khăn trong việc chuyển hóa nhu cầu cải tiến thành hồ sơ dự án hoàn chỉnh với thông tin rõ ràng, phương án đầu tư hợp lý và cơ sở đánh giá hiệu quả. Khi quá trình chuẩn bị được thực hiện bài bản, doanh nghiệp sẽ có nhiều cơ hội hơn trong việc làm việc với các tổ chức tài chính và tìm kiếm nguồn vốn phù hợp.

Một điểm đáng chú ý trong mô hình hoạt động của IGTF là quy trình triển khai gồm năm bước: Lắng nghe, Đánh giá, Thiết kế, Kết nối và Đo lường.

Theo đó, quá trình bắt đầu từ việc lắng nghe nhu cầu thực tế và nhận diện đúng bài toán của doanh nghiệp. Tiếp theo là đánh giá hiện trạng thông qua khảo sát, thu thập dữ liệu và thiết lập đường cơ sở để xác định các lĩnh vực cần cải thiện.

Trên cơ sở đó, các phương án công nghệ và tài chính sẽ được thiết kế phù hợp với điều kiện kỹ thuật, nguồn lực và mục tiêu phát triển của từng doanh nghiệp. Sau khi xác định được giải pháp, IGTF sẽ hỗ trợ kết nối các bên liên quan gồm chuyên gia, nhà cung cấp công nghệ và các đối tác tài chính để phối hợp triển khai.

Bước cuối cùng là đo lường kết quả nhằm đánh giá mức độ đạt được của các mục tiêu đề ra, đồng thời tạo cơ sở dữ liệu phục vụ việc hoàn thiện và nhân rộng các mô hình hiệu quả. Theo Viện, việc đo lường bằng các chỉ số cụ thể là yếu tố quan trọng để bảo đảm chuyển đổi xanh mang lại tác động thực chất thay vì chỉ dừng ở những cam kết mang tính định hướng.

Sự ra đời của IGTF được xem là dấu mốc mới trong nỗ lực kết nối công nghệ, tri thức và nguồn lực tài chính phục vụ phát triển bền vững.