Áp lực giá cả tại Mỹ bất ngờ đảo chiều khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 9 ghi nhận mức tăng 0,4% so với tháng trước và tăng 3,7% so với cùng kỳ năm ngoái, theo số liệu từ Bộ Lao động Mỹ (BLS). Lạm phát lõi, chỉ số không bao gồm chi phí năng lượng và thực phẩm biến động, cũng duy trì ở mức tăng 4,1% so với cùng kỳ.

Những con số này vượt dự báo của các nhà kinh tế và phát đi tín hiệu cho thấy đà tăng giá chưa hoàn toàn bị dập tắt tại nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Tuy nhiên, bức tranh tài chính Mỹ trong tháng 10 đang chịu tác động mạnh bởi một biến số khác từ thị trường mở.

Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng vọt lên mức sát 5%, chạm đỉnh cao nhất trong vòng 16 năm qua, theo dữ liệu giao dịch từ sàn MarketWatch. Sự gia tăng đột biến của lợi suất trái phiếu làm đẩy chi phí vay thế chấp nhà, vay tiêu dùng và chi phí phát hành nợ của doanh nghiệp lên mức rất cao.

Động thái thắt chặt tiền tệ tự phát từ thị trường tài chính đã vô hình trung gánh bớt phần việc của Ngân hàng Trung ương. Theo ước tính từ Goldman Sachs, sự gia tăng của lợi suất trái phiếu dài hạn trong vài tháng qua tạo ra hiệu ứng tương đương với việc Fed tăng thêm 0,25 - 0,5 điểm phần trăm lãi suất cơ bản.

Khi các điều kiện tài chính tự thắt chặt và đè nặng lên nền kinh tế, việc thắt chặt thêm bằng công cụ lãi suất điều hành có nguy cơ đẩy hệ thống doanh nghiệp vào kịch bản suy thoái ngoài kiểm soát.

Độ trễ của chính sách tiền tệ cũng là lý do cốt lõi khiến các quan chức Fed chọn điểm dừng chân. Lịch sử kinh tế chứng minh các đợt tăng lãi suất thường mất từ 12 - 18 tháng để ngấm hoàn toàn vào các hoạt động kinh tế thực tế. Kể từ tháng 3/2022, Fed đã thực hiện 11 lần nâng lãi suất, đưa mức lãi suất điều hành từ dải 0 - 0,25% lên mức 5,25 - 5,5%, theo hồ sơ lịch sử lãi suất của Fed.

Việc tạm dừng trong lần họp này cho phép các nhà điều hành quan sát thêm dữ liệu tác động từ những đợt tăng dồn dập trước đó.

Nhận định về động thái này, ông Mohamed El-Erian, Cố vấn kinh tế trưởng tại Allianz, trả lời trên kênh Bloomberg rằng Fed đang ở trong thế gọng kìm giữa rủi ro lạm phát dai dẳng và nguy cơ tổn thương của hệ thống ngân hàng thương mại. Theo chuyên gia này, việc giữ nguyên lãi suất là bước đi hợp lý nhất để Fed mua thêm thời gian đánh giá sức bền của người tiêu dùng Mỹ trước khi đưa ra quyết định tiếp theo.

Bên cạnh đó, áp lực từ chi phí sinh hoạt cao tại Mỹ đang gián tiếp tạo ra điểm kết nối thực tế đối với các thị trường đang phát triển, bao gồm Việt Nam. Lãi suất USD duy trì ở mức đỉnh trong thời gian dài tiếp tục tạo sức ép lên tỷ giá USD/VND và dòng vốn đầu tư gián tiếp.

Việc Fed không tăng thêm lãi suất trong kỳ họp này giúp Ngân hàng Nhà nước Việt Nam giảm bớt áp lực điều hành tỷ giá, qua đó tạo dư địa duy trì mặt bằng lãi suất thấp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp trong nước khôi phục sản xuất cuối năm.

Mặc dù giữ nguyên lãi suất trong ngắn hạn, Chủ tịch Fed Jerome Powell được dự báo sẽ duy trì thông điệp cứng rắn tại cuộc họp báo kết thúc kỳ họp. Fed có thể khẳng định cánh cửa tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 12 vẫn mở nếu lạm phát không hạ nhiệt về mức mục tiêu 2%.

Việc duy trì trạng thái lãi suất cao trong thời gian dài hơn sẽ là kịch bản cơ bản mà các nhà đầu tư toàn cầu phải thích ứng trong giai đoạn tới.